20 Ocak 2018 Cumartesi
Gelişen Olaylara İslami Bakışın Adresi...
Farkımız yorumlarımızda...
 - Facebook  - Twitter  - Youtube
Sosyal Medyada Bizi Takip Edin

Halife Ömer ibn-i Abdülaziz’den günümüz devlet yöneticilerine sosyal siyaset dersleri

Anne tarafından nesebi Hz. Ömer’e dayanan Ömer İbni Abdülaziz (682–720), Emevilerin sekizinci Halifesi olmakla birlikte üstün ahlâkî/ilmî/sosyal vasıflarından dolayı II. Ömer ve V. Râşid Halife olarak anılan büyük bir devlet adamıdır. Ömer İbn Abdülaziz, 717–720 tarihleri arasında yaklaşık iki buçuk yıllık Hilafet döneminde ihmal edilen İslâmî Sosyal Hukuk Devlet anlayışını yeniden ihya etmiş ve yeni sosyal politikalarıyla daha da geliştirmiştir. Böylece İslâm’ın sosyal ahlâk ilkelerini devlet idaresinin ana unsurları olarak belirleyerek, günümüzün modern sosyal devletlerinin hedeflediği sosyal barış, sosyal dayanışma, sosyal refah ve sosyal adaleti sağlayabilmiştir. Ömer bin Abdülaziz’in Hilafeti döneminde değişik sosyal gruplara ve alanlara yönelik olarak uygulanmaya konulan kamusal sosyal politikaların temel esasları, günümüzün devlet yöneticileri için ders niteliğindedir. Halife Ömer bin Abdülaziz’in hizmet odaklı devlet politikalarının somut yansımalarını/etkilerini özetle şu şekilde belirleyebiliriz:
Halife Ömer ibn-i Abdülaziz’den günümüz devlet yöneticilerine sosyal siyaset dersleri
- Bürokraside Kavmiyetçiliğe Son Verilmesi: Arap milliyetçiliğinin ve kayırmacılığının yol açtığı her türlü ayrımcılığa ve dışlanmaya son verilerek, devlet idaresinde liyakat kriteri esas alınmıştır. Ayrıca bürokraside fırsat eşitliği ve Arap/Müslüman olmayan kavimlerin de sosyal güvenlik kapsamına alınarak, devlete bağlılıkları sağlanmıştır. Böylece ırk ve din ayrımı gözetmeksizin herkes, sosyal vatandaşlık kapsamına alınmıştır.

- Hanedanlık İmtiyazlarına Son Verilmesi: Kendi akrabalarından bile olsa haksız kazanç elde edenler, ellerinde bulundurdukları halkın ve devletin malını iade etmek mecburiyetinde kalmış, buna uymayan hanedan üyeleri dâhil adlî mercilerde hesap vermiştir. Bürokraside rüşvet, yolsuzluk ve adam kayırmacılığına sıfır tolerans gösterilmiştir.

- Sosyal Hakların Erişebilirliğinde Kavmiyetçiliğe Son Verilmesi: Emevi halifelerinin iktidarda olduğu geçmiş dönemlerde Arap olmayan Müslümanlar, savaş ve seferlere katılmalarına rağmen haraç vermek mecburiyetinde idiler. Bunun yanında savaşlarda elde edilen ganimetlerden Arap olmayan gaziler, Arap gazilere göre daha az pay alabilmekteydi. Ayrıca Arap olmayan Müslümanlar, devletin dağıttığı vatandaşlık gelirinden de mahrum idiler. Halife Ömer bin Abdülaziz’in sayesinde Arap olan ve olmayan Müslüman ayrımına son verilmiş, vergi sistemi eşitlik ve sosyal adalet ilkelerine göre yeniden belirlenmiş ve ırkına bakılmaksızın bütün Müslümanlara aynı sosyal haklar verilmiştir.

- Sosyal Hakların Din Ayırımı Gözetmeksizin Herkes İçin Geçerli Olması: Serbest meslek erbabı hariç din, dil, ırk ve cinsiyet ayrımcılığı yapılmaksızın bütün muhtaç fertler, sosyal güvenlik kapsamına alınmış ve yeniden maaşa (vatandaşlık gelirine) bağlanmıştır. Böylece toplumun genel refah seviyesi artırılabilmiş ve sosyal adalet sağlanabilmiştir. Halife Ömer bin Abdülaziz’in Basra valisine gönderdiği mektuptaki ifadeler/talimatlar, sosyal haklardan gayrimüslimlerin de yararlandığını teyit etmektedir: “İhtiyar, kuvvetten düşmüş, işyerlerinin kendilerine iş vermediği zimmîleri gözet de, onlara beytü’l-maldan uygun olan ücret ver.”

Yazının devamı için »»

Prof. Dr. Ali SEYYAR
http://www.mirathaber.com/halife-omer-ibn-i-abdulazizden-gunumuz-devlet-yoneticilerine-sosyal-siyaset-dersleri-14-2911h.html