Pentagon; Alibaba, Baidu ve BYD’yi Kara Listeye Aldı

ABD’den Çinli Devlere Ağır Darbe: Pentagon; Alibaba, Baidu ve BYD’yi Kara Listeye Aldı

ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşı yeni bir boyuta taşındı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Çin’in dünyaca ünlü e-ticaret, yapay zekâ ve otomotiv devlerini “Çin ordusuna destek vermekle” suçlayarak ulusal güvenlik riskleri içeren kara listeye ekledi.

Pentagon tarafından güncellenen ve “1260H Listesi” olarak bilinen Çinli askeri şirketler listesine bu kez e-ticaret devi Alibaba, arama motoru ve yapay zekâ öncüsü Baidu ve dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD dahil edildi. Listede ayrıca teknoloji firması Tencent, insansı robot girişimi Unitree, ağ teknolojileri üreticisi TP-Link ve bellek çipi üreticileri CXMT ile YMTC gibi kritik sektörlerden çok sayıda şirket de yer alıyor. Güncelleme ile birlikte listedeki Çinli şirket sayısı 188’e ulaştı.

Sivil Teknolojiler Mercek Altında

Pentagon, söz konusu şirketlerin doğrudan Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) tarafından kontrol edilmeseler bile, Çin’in “Askeri-Sivil Füzyon” stratejisine katkı sağladıklarını savunuyor. Bu strateji doğrultusunda, sivil alanda geliştirilen yapay zekâ, yarı iletkenler, otonom sistemler, robotik ve batarya teknolojilerinin Çin savunma sanayisinin modernizasyonu için kullanıldığı iddia ediliyor. Pentagon, şirketlerin Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT) ile olan bağlarını bu karara gerekçe gösterdi.

Yaptırımlar Ne Anlama Geliyor?

Bu listenin hukuki olarak doğrudan ve anında ağır ticari yaptırım uygulama gücü bulunmuyor. Ancak pratik sonuçları oldukça ağır:

• Kamu İhalelerinden Men: Listeye alınan şirketler ABD savunma sözleşmelerine katılamayacak ve federal araştırma fonlarından yararlanamayacak.
• Yatırım Riski: Karar, Amerikalı yatırımcılar için ciddi bir itibar ve finansal risk uyarısı niteliği taşıyor.
• Gelecekteki Yaptırımların Önizlemesi: Bu adım, genellikle ABD Ticaret veya Hazine bakanlıkları tarafından uygulanacak daha sert ambargo ve borsadan çıkarılma (delisting) süreçlerinin bir ön habercisi olarak kabul ediliyor.

Zirve Sonrası Soğuk Duş

Kararın zamanlaması ise dikkat çekici. Güncelleme, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında Pekin’de gerçekleşen ve iki ülke ilişkilerinde “stratejik istikrar” arayışlarının konuşulduğu kritik zirveden kısa bir süre sonra geldi. Analistler, listenin yayınlanmasını “Zirve sonrası gerçeklerle yüzleşme” olarak yorumlayarak, liderler düzeyindeki görüşmelerin teknoloji rekabetini yavaşlatmadığını vurguluyor.

Aslında Pentagon, bu listenin benzer bir versiyonunu geçtiğimiz Şubat ayında çok kısa süreliğine yayınlamış ancak bazı çip üreticilerinin eksik yazılması ve diplomatik hassasiyetler nedeniyle dakikalar içinde geri çekmişti. Revize edilen liste, eksiklerin giderilmesiyle resmen yürürlüğe girmiş oldu.

Çinli Şirketlerden ve Pekin’den Sert Tepki

Kararın ardından Alibaba ve Baidu yaptıkları açıklamalarda suçlamaları kesin bir dille reddetti. Alibaba, Çin ordusuyla hiçbir bağlarının olmadığını ve askeri-sivil füzyon stratejisinin parçası olmadıklarını belirterek, “Şirketimizi yanlış tanıtma girişimlerine karşı mevcut tüm yasal yollara başvuracağız” açıklamasını yaptı. Baidu da kararın asılsız olduğunu ve listeden çıkmak için tüm seçenekleri değerlendireceğini duyurdu.

Çin’in Washington Büyükelçiliği ise ABD’yi “ulusal güvenlik kavramını aşırı derecede esnetmekle” ve Çinli şirketleri hedef almak için ayrımcı listeler oluşturmakla suçlayarak, Washington yönetimine bu yanlış uygulamadan vazgeçme çağrısında bulundu.