İran’da İç Savaş Olasılığı

Mehmet Emin CAN dedi ki:

Allah sonunu hayr eylesin ne diyelim

Ahmet Ziya İbrahimoğlu dedi ki:

İran’ı gerek Şah devrinde gerek Humeynî devrinde yöneten ve yönlendiren kadrolar, hiçbir vakit ülkenin yarınını dert edinen kimseler olmadı. Bu dönemlerde iktidar görünen yapılar, çoğu zaman kendi iradesini kuramamış; dış tesirlerle şekillenmiş kadrolardan ibaret kaldı. Kuklalar ise istikbali kavrayacak ferasete, şahsiyetli bir duruşa ve bağımsız bir iradeye sahip olamaz.

İran’ın yalnızca kullanılan değil, aynı zamanda kullanmaya heves eden bir devlete dönüşmesi dahi kendiliğinden gelişmiş bir hâdise değildir. Bu rol, adım adım planlanmış; alan açılarak, yön verilerek ve sonuçları hesaplanarak inşa edilmiştir. İran, Irak’la savaşa sürüklenmiş; Suriye, Lübnan ve Yemen hattında mezhep ihtirası üzerinden genişlemeye teşvik edilmiş; bu süreçte milletin serveti tüketilirken ülke çok cepheli bir yıpranmanın içine çekilmiştir.

Bugün İran’ı kuşatan yalnızlık, işte bu tertibin tabiî neticesidir. Ona verilen nüfuz alanları gerçekte birer yük olmuş; kazanç sanılan her adım, yeni düşmanlıklar üretmiştir. Böylece İran, dosttan yoksun, vekillerle çevrili fakat sahici müttefikten mahrum bir hâle sürüklenmiştir.

Bu düzenin kurucuları İran’ın güçlenmesini istemez; fakat bütünüyle çökmesini de arzulamaz. Çünkü ne dirilen ne de ölen bir İran, sürekli baskı altında tutulan, gerektiğinde tehdit, gerektiğinde gerekçe olarak kullanılan bir unsur hâline gelir. Bu sebeple İran, siyonist düzen için vazgeçilmez bir aparat olarak elde tutulmaktadır.

Erol Kavuncu dedi ki:

İran üzerine yapılan bu değerlendirme, mevcut tabloyu yalnızca bugünün sokak olaylarıyla sınırlı görmeyip, meselenin tarihsel, sosyolojik ve jeopolitik derinliğini doğru okuyan bu son derece isabetli ve öngörülü analiz için Nejdet beye çok teşekkür ediyorum.
Metinde, özellikle rejimin, halkın refahı için kullanması gereken öz kaynakları ülke dışına ideolojik yayılma ve “rejim ihracı” amacıyla kurduğu vekâlet savaşçılarına aktarmasının, İran toplumunu nasıl yoksullaştırdığı ve devleti halkından nasıl kopardığı net biçimde ortaya konulmuştur. Bu tercihin, bugünkü öfkenin ve meşruiyet krizinin temel sebeplerinden biri olduğu artık inkâr edilemez bir gerçektir.
Aynı şekilde, olası bir iç savaş senaryosunda İran’ı yöneten elitlerin kaçabilecekleri, güvenle sığınabilecekleri bir ülkenin fiilen bulunmaması tespiti de son derece kritik ve gerçekçidir. Bu durum, rejim sahipleri açısından iktidarı kaybetmenin “siyasi bir yenilgi” değil, varoluşsal bir tehdit anlamına gelmesine yol açmaktadır. Dolayısıyla mevcut yönetimin sonuna kadar direneceği, bunun da İran’ı çok daha kanlı, yıkıcı ve uzun soluklu bir iç savaşa sürükleyebileceği öngörüsü son derece güçlüdür.
Bu noktada altı çizilmesi gereken ilave bir husus daha vardır: Böylesi bir senaryonun Türkiye’ye etkisi, tahmin edilenden çok daha ağır olabilir. İran’da yaşanacak büyük ölçekli bir iç savaş, milyonları bulan devasa bir göç dalgasını kaçınılmaz kılacaktır. Bu göç, yalnızca insani bir mesele değil; Türkiye’nin ekonomik yapısını, toplumsal dengelerini ve güvenliğini derinden sarsabilecek bir kriz anlamına gelir. Halihazırda ciddi yükler taşıyan Türkiye için bu, uzun vadeli ve telafisi güç sorunlar doğurabilir.
Ancak belki de en kritik ve stratejik risk, İran’ın çökmesi durumunda kimin kazançlı çıkacağıdır. Böyle bir senaryoda kazananın İran halkı ya da bölge ülkeleri değil; açık biçimde ABD ve İsrail olacağı görülmektedir. İran’ın düşmesiyle birlikte, dolaylı da olsa Türkiye’nin sınır komşusu konumuna ABD–İsrail ekseninin yerleşmesi ihtimali ortaya çıkacaktır. Bu, bölgesel dengelerin kökten değişmesi anlamına gelir.
Daha da vahimi, siyonist İsrail’in uzun yıllardır adım adım ilerlettiği “Arz-ı Mevud” ü birinin ortadan kalkmasıdır. Böyle bir gelişme, sadece İran’ı değil; Irak’tan Suriye’ye, Türkiye’den Filistin’e kadar tüm bölgeyi içine çekecek zincirleme çatışmaları tetikleyebilir. Bu süreç, bölgesel bir savaşın ötesine geçerek, büyük güçlerin doğrudan karşı karşıya geldiği küresel bir hesaplaşmaya, hatta kimi yorumcuların ifade ettiği gibi bir “kıyamet savaşı”na giden yolu açabilir.
Sonuç olarak, İran’daki kriz ne yalnızca İran’ın iç meselesidir ne de sadece bir rejim tartışmasıdır. Bu kriz; Türkiye’yi, İslam dünyasını ve küresel sistemi doğrudan ilgilendiren çok katmanlı bir jeopolitik kırılmadır. Temennimiz, bu dönüşümün halk iradesiyle, barışçıl ve adil bir şekilde gerçekleşmesidir. Ancak mevcut güç dengeleri ve bölgesel hesaplar, ne yazık ki çok daha sert ve kanlı senaryoların masada olduğunu göstermektedir.
Dua ve temennimiz odur ki, bu ağır imtihan; yeni yıkımların değil, ümmetin uyanışına ve gerçek bir adalet arayışına vesile olsun.