Doğu Türkistan’da Sessiz Asimilasyon

Doğu Türkistan’da Sessiz Asimilasyon: Taha Kılınç Saha İzlenimlerini Paylaştı

Gazeteci-yazar Taha Kılınç, Çin’in resmî propaganda programlarına katılmadan kendi imkânlarıyla gerçekleştirdiği Doğu Türkistan ziyaretine ilişkin dikkat çekici gözlemlerini paylaştı. Kılınç’ın aktardıkları, bölgedeki dinî hayatın, kültürel kimliğin ve günlük yaşamın ağır kısıtlamalar altında olduğu iddialarını yeniden gündeme taşıdı.

DOĞU TÜRKİSTAN GERÇEKLERİ

Çin’in propaganda gezilerine katılan sözde gazetecilerin aksine, Doğu Türkistan’a kendi imkânlarıyla seyahat eden Taha Kılınç’ın saha izlenimleri…

* Camiler Kapalı, Bayram Namazı ve Cemaatle Namaz  Kılmak Yasak * Kadim İslâm şehirlerinde Ezan suskun * Göstermelik açık tutulan az sayıda Camide bir avuç ihtiyar dışında cemaat yok * Dinî kıyafet ve kisveler tamamen yasak * Uygur Türkleri hayatın her alanında gözetim ve takip altında * Teknolojinin bütün imkânları asimilasyon için seferber edilmiş durumda * Şehirler arasında ulaşımda ve harekette kısıtlama var * Erkek nüfus zorla ve karın tokluğuna çalıştırılıyor * Uygur Türkleri, Çinlilerle evlenmeye zorlanıyor * Tarihî şehirlere Çinli yerleşimciler iskan ediliyor * Kaşgar ve diğer şehirlerin otantik dokusu bozuluyor…

Camiler Sessiz, Dinî Hayat Baskı Altında

Taha Kılınç’ın aktardığı saha izlenimlerine göre, Doğu Türkistan’da camilerin büyük bölümü kapalı tutuluyor. Cemaatle namaz kılınmasına izin verilmediği belirtilirken, sembolik olarak açık bırakılan az sayıdaki camide ise yalnızca birkaç yaşlı kişinin ibadet edebildiği ifade ediliyor. Kadim İslam şehirlerinde ezan sesinin duyulmaması da dikkat çeken gözlemler arasında yer aldı.

Kimlik ve kültüre yönelik baskılar

Kılınç, Uygur Türklerinin dinî kıyafet ve sembolleri kullanmasının fiilen yasaklandığını belirtti. Bölgede yaşayan Müslümanların inançlarını kamusal alanda özgürce yaşayamadığını aktaran Kılınç, kültürel ve dinî kimliğin sistematik şekilde sınırlandırıldığına dikkat çekti.

Teknoloji gözetim ve asimilasyon için kullanılıyor

Paylaşılan bilgilere göre, Uygur Türkleri hayatın hemen her alanında yoğun elektronik gözetim altında bulunuyor. Yüz tanıma sistemleri, dijital takip uygulamaları ve güvenlik kontrol noktalarıyla hareketlerin sürekli izlendiği belirtilirken, teknolojinin kültürel asimilasyonu hızlandıracak şekilde kullanıldığı ifade edildi.

Zorla çalıştırma ve demografik değişim iddiaları

Kılınç’ın saha notlarında, erkek nüfusun düşük ücretlerle veya zorla çalıştırıldığı yönündeki iddialar da yer aldı. Bunun yanında Uygur Türklerinin Çinli nüfusla evlenmeye teşvik edildiği veya zorlandığı, tarihî şehirlerin ise yoğun Çinli yerleşimcilerle demografik olarak dönüştürüldüğü öne sürüldü.

Kaşgar’ın tarihî dokusu değişiyor

Doğu Türkistan’ın en önemli tarihî merkezlerinden biri olan Kaşgar başta olmak üzere birçok şehirde geleneksel mimarinin ve otantik dokunun hızla değiştiğini belirten Kılınç, tarihî mahallelerin yerini modern Çin şehir planlamasının aldığını ifade etti. Böylece bölgenin tarihî ve kültürel hafızasının da aşamalı olarak dönüştürüldüğü iddia edildi.

Uluslararası kamuoyunda tartışmalar sürüyor

Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri, zorla çalıştırma, din özgürlüğünün kısıtlanması ve kültürel asimilasyon iddiaları uzun süredir uluslararası kuruluşlar ve insan hakları örgütlerinin raporlarında yer alıyor. Çin yönetimi ise bu iddiaları reddederek bölgede terörle mücadele, güvenlik ve ekonomik kalkınma politikaları yürüttüğünü savunuyor.

Taha Kılınç’ın doğrudan saha gözlemlerine dayanan bu değerlendirmeleri, Doğu Türkistan’daki mevcut duruma ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşırken, bölgedeki dinî özgürlükler ve Uygur Türklerinin temel haklarına ilişkin endişelerin devam ettiğini ortaya koyuyor.