RABİA KATLİAMI’NIN ÜZERİNDEN 13 YIL GEÇTİ: ADALET HÂLÂ SAĞLANMADI

Mısır’ın seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’yi destekleyen halka ateş açıldı. Yüzlerce insan öldürüldü, binlerce kişi yaralandı ve tutuklandı.

Mısır modern tarihinin en kanlı hadiselerinden Rabia Katliamı’nın yıl dönümü dün geride kaldı.

14 Ağustos 2013’te güvenlik güçleri, Kahire’deki Rabia ve Nahda meydanlarına müdahale etti. Meydanlarda, ülkenin seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’yi destekleyen on binlerce insan bulunuyordu.

Mısırlılar, askerî darbeyle görevden uzaklaştırılan Mursi’nin yeniden görevine dönmesini istiyordu. Ancak halkın bu talebine silahlarla karşılık verildi.

Halkın oyuyla seçilmişti

Muhammed Mursi, 2012 yılında yapılan seçimleri kazanarak cumhurbaşkanı oldu. Böylece Mısır tarihinde halkın oyuyla seçilen ilk cumhurbaşkanı olarak göreve başladı.

Ancak Mursi’nin iktidarı yalnızca bir yıl sürdü.

Abdulfettah es-Sisi öncülüğündeki ordu, 3 Temmuz 2013’te yönetime el koydu. Mursi görevden uzaklaştırıldı ve gözaltına alındı.

Darbenin ardından Mursi taraftarları, Rabia el-Adeviyye ve Nahda meydanlarında toplandı. Göstericiler, seçim sonuçlarına ve halkın iradesine saygı gösterilmesini talep etti.

Meydanlarda kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve farklı kesimlerden siviller bulunuyordu.

Meydanlara gerçek mermilerle müdahale edildi

14 Ağustos sabahı polis ve askerî birlikler meydanları kuşattı. Zırhlı araçlar ve iş makineleriyle çadırların üzerine ilerleyen güçler, göstericilere gerçek mermilerle ateş açtı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün kapsamlı araştırmasına göre, yalnızca Rabia Meydanı’nda en az 817 kişi öldürüldü. Örgüt, gerçek sayının bini aşmış olabileceğini bildirdi.

Mısır’ın resmî kurumları ise daha düşük rakamlar açıkladı. Müslüman Kardeşler ve Mursi’yi destekleyen kuruluşlar, ölü sayısının binlerle ifade edildiğini duyurdu.

Kesin sayı üzerindeki farklılıklara rağmen, yüzlerce sivilin öldürüldüğü tartışmasız bir gerçektir. Binlerce kişi de yaralandı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, güvenlik güçlerinin büyük ölçüde barışçıl kalabalığa saatlerce ateş açtığını belirtti. Kuruluş, yaşananların “insanlığa karşı suç” sayılabileceğini açıkladı.

Katliamın ardından toplu tutuklamalar başladı

Rabia’da yaşananlar, yalnızca bir meydan müdahalesiyle sınırlı kalmadı. Katliamın ardından Mısır genelinde geniş çaplı gözaltı operasyonları başlatıldı.

Mursi taraftarları, Müslüman Kardeşler mensupları, gazeteciler ve darbe karşıtı aktivistler tutuklandı. Toplu yargılamalarda yüzlerce kişiye ağır hapis ve idam cezaları verildi.

İnsan hakları kuruluşları; zorla kaybetme, işkence, kötü muamele ve adil olmayan yargılamalar hakkında çok sayıda rapor yayımladı.

Binlerce kişinin uzun tutukluluk süreleri ve ağır cezaevi şartları altında tutulduğu bildirildi. Uluslararası Af Örgütü, Mısır’da barışçıl muhalefetin dahi terör suçlamalarıyla bastırıldığını belirtiyor.

Muhammed Mursi mahkeme salonında hayatını kaybetti

Darbeyle görevinden uzaklaştırılan Muhammed Mursi, yaklaşık altı yıl boyunca cezaevinde tutuldu.

Mursi, 17 Haziran 2019’da Kahire’de yargılandığı dava sırasında fenalaşarak hayatını kaybetti. Ailesi ve insan hakları savunucuları, cezaevi şartları ile sağlık hizmetlerindeki ihmallere dikkat çekti.

Mursi’nin ölümü, darbe sonrasında yaşanan baskıların sembollerinden biri oldu.

Katliamın sorumluları yargılanmadı

Katliamın üzerinden 13 yıl geçmesine rağmen, yüzlerce insanın öldürülmesinden sorumlu üst düzey yetkililer hakkında etkili bir yargılama yapılmadı.

Aksine, katliamın yaşandığı dönemde Savunma Bakanı olan Abdulfettah es-Sisi, daha sonra cumhurbaşkanlığı makamına geldi.

İnsan hakları örgütleri, Rabia Katliamı hakkında bağımsız ve uluslararası bir soruşturma yürütülmesini istiyor. Kuruluşlar, emir-komuta zincirindeki sorumluların belirlenmesini talep ediyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Mısır makamlarının hiçbir güvenlik görevlisini sorumlu tutmadığını açıkladı. Buna karşılık, katliamdan kurtulan birçok gösterici ağır cezalarla karşılaştı.

Rabia, ümmetin hafızasında kapanmayan bir yara

Rabia Katliamı, halkın sandıkta ortaya koyduğu iradenin silah zoruyla bastırılmasının acı sembolüdür.

O gün öldürülenler yalnızca bir siyasi hareketin mensupları değildi. Aralarında kadınlar, gençler, yaşlılar, doktorlar ve gazeteciler bulunuyordu.

Binlerce aile yakınını kaybetti. Binlerce insan cezaevlerine gönderildi. Çok sayıda kişi ülkesini terk etmek zorunda kaldı.

Aradan geçen yıllar, Rabia’daki acıyı ve adalet talebini ortadan kaldırmadı. Mısır’da siyasi tutuklulara, muhaliflere ve insan hakları savunucularına yönelik baskılar hâlen sürüyor.

Rabia’da katledilenlerin hatırası, Müslümanların vicdanında yaşamaya devam ediyor. Sarı zemin üzerindeki dört parmaklı Rabia işareti de direnişin sembolü olmayı sürdürüyor.

Rabia’yı unutmamak, yalnızca geçmişte yaşanan bir katliamı hatırlamak değildir. Aynı zamanda halk iradesini, adaleti ve insanlık onurunu savunmaktır.