Afganistan yardım taahhütü sosyal dönüşüm şartıyla

Mirat Haber Ajansı

Uluslararası bağışçılar Afganistan’a milyarlarca dolar sivil yardım sözü verdiler, ancak çoğu ülke hükümeti ile Taliban arasında devam eden barış görüşmelerinin ilerlemesini beklerken zorlu koşullar dayattı. Salı günü İsviçre’nin Cenevre kentinde düzenlenen sanal küresel bir konferansa onlarca yabancı ülke, uluslararası kuruluş ve Avrupa Birliği bağış için katıldı. Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya da dahil olmak üzere çoğu, gelecekteki fonlara kısıtlamalar getirdi ve bazıları, daha önce yaptıkları gibi dört yıllık taahhütler yerine sadece gelecek yıl için taahhütte bulundu. Avrupa Birliği Salı günü dört yıl içinde 1.43 milyar dolar taahhüt etti, ancak yardımın demokratik ve insan haklarının, özellikle de kadın ve çocuk haklarının korunması şartına, bu alanda uluslararası anlaşmalar ve standartlara uyulmasına bağlı olduğunu vurguladı. Bundan başta İstanbul Sözleşmesi gibi toplumu dönüştüren konvansiyonlar anlaşılmakta. AB dış politika sorumlusu Josep Borrell, İslami yasalara yönelik herhangi bir girişimin AB’nin siyasi ve mali angajmanını etkileyeceğini söyledi. Bağış sözü veren diğer ülkelerden bazıları, yıllık sivil ve gıda yardımında 227 milyon dolar ile İngiltere, 104,5 milyon dolarlık Fransa ve 206,7 milyon dolarlık Kanada.

Taliban’ı takip etmek için 2001 yılında Afganistan’ı işgal eden ABD, son yıllarda sivil yardıma yılda yaklaşık 800 milyon dolar katkıda bulundu. Bu sefer gelecek yıl için 300 milyon dolar vaat ettiler, kalan 300 milyon dolar ise barış sürecindeki ilerlemeyi gözden geçirirken kullanılabilir durumda. Bir diğer önemli bağışçı olan Almanya, 2021’de 511 milyon dolar taahhüt etti ve neredeyse 20 yıllık savaşı sona erdirme yolunda ilerleme şartıyla 2024 yılına kadar katkıda bulunmaya devam edeceğini belirtti. Taliban ve Afgan hükümeti Eylül ayından beri Katar’ın başkenti Doha’da görüşmeler yapıyor. Tarihsel tartışmalar, gündemdeki anlaşmazlıklar, tartışmaların temel çerçevesi ve dini yorumlarla kısa sürede tıkandı. Bununla birlikte, ülkede artan şiddet seviyesi, ilerleme açısından farklı bir gerçekliği gösteriyor gibi görünüyor. Bağışçılar konferansı devam ederken bile, merkezi Bamiyan kentinde bir açık hava pazarı iki patlamayla sarsıldı, en az 14 kişi öldü ve çoğu sivil 45 kişi yaralandı. Acil bir sorumluluk iddiası yoktu. Barış için gerekli olan tavizlerin insan ve kadın hakları konusunda gerilemeye yol açıp açmayacağına dair belirsizlik, bazı ülkeleri uzun vadeli taahhütlerde bulunma konusunda ihtiyatlı hale getirdi. Afgan yönetiminin harcamalarının yaklaşık dörtte üçünü karşılamak için yabancı paraya ihtiyacı var.