Afrika’yı Çalmak: İngiltere Kıtanın Sanatını Nasıl Yağmaladı? – 13

Dördüncü Bölüm: İadenin Yasalaşması

Washington İlkeleri 1990’larda, Nazilerin el koyduğu sanat eserlerinin iadesine ilişkin yönergeleri yürürlüğe koydu. Dr. Arthur Feldman’ın mirasçıları 2002 yılında, Gestapo (Nazi dönemindeki gizli polis teşkilatı) tarafından çalındıkları için British Museum’dan dört eski profesyonel çizimin iadesini istediler. Dava mahkemeye gitti ve aile, İngiliz yasalarının devlet müzelerinde bulunan koleksiyonların iadesini yasaklaması sebebiyle davayı kaybetti. Bu durum Milletvekili Andrew Dismore tarafından parlamentoda, Birleşik Krallık’ın 2009 Holokost (Kültürel Objelerin İadesi) Yasası’na öncülük eden özel üyeler yasa tasarısının çıkarılmasını sağladı. Bir parlamenter 2019’da yasa yeniden gözden geçirildiği sırada, “Ne yazık ki, bu korkunç kayıpları tersine çevirmek için yapabileceğimiz hiçbir şey yok, ancak en azından kayıp hazinelerin müzelerimizde tespit edildiğinde geri verilmesi umudunu sürdürebiliriz.” dedi.

Bu durum OSIWA’dan (Open Society Initiative for West Africa – Batı Afrika için Açık Toplum Girişimi) Osori için, sömürgecilik sırasında yağmalanan Afrika eserlerinin iadesine ilişkin mevzuat için model bir durum teşkil ediyor. Osori “Kendinize neden iadenin çok daha kısa bir sürede gerçekleştiğini ve Afrika kültürel mirasının iadesini yapmanızın hala bu kadar zamanınızı aldığının sebebini soruyorsunuz.” dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2017’de Afrika mirasının eski sömürgelerine geri verilmesinin “birinci öncelik” olacağını ilan ettiğinde Afrikalı liderler çok sevindi.

Macron, Burkina Faso’nun başkenti Ouagadougou’da iki saatlik bir konuşma sırasında öğrencilere, “Birkaç Afrika ülkesinden gelen kültürel mirasın büyük bir bölümünün Fransa’da olmasını kabul edemem.” dedi. Daha sonra gezisi sırasında, “Afrika mirası, Avrupa müzelerinin tutsağı olamaz.” şeklinde tweet attı.

Macron’un akademisyenler Bénédicte Savoy ve Felwine Sarr’a hazırlattığı bir 2018 raporu, Afrika eserlerinin iade edilmesini önerdi. Rapora göre, Afrika kültürel mirasının yaklaşık yüzde 90 ila 95’i yurtdışında tutuluyor.

Fransız parlamentosu daha sonra 2020 yılının aralık ayında Afrika eserlerinin iadesine izin veren bir yasa tasarısını onayladı. Dış ticaret bakanı temsilcisi Franck Riester, “Bu bir pişmanlık ya da özür eylemi değil.” dedi.

Çeviren: Zehra Kaya

Kaynak: https://www.aljazeera.com/features/2021/10/12/stealing-africa-how-britain-looted-the-continents-art