Afrika’yı Çalmak: İngiltere Kıtanın Sanatını Nasıl Yağmaladı? – 8

Nijerya Ulusal Arşivlerinde tutulan yazışma kayıtlarına göre, Yüzbaşı Phillips, Kasım 1896’da İngiltere Dışişleri Bakanlığı’na, “Kralın evinde, kralı taburesinden kaldırma masraflarını karşılamak için yeterli fildişi bulunabileceğini ümit etmek için nedenlerim olduğunu ekleyeceğim.” yazmıştı.

Benin’in ele geçirilmesi, Amerika ve İngiliz gazetelerinde kutlandı. İngiliz askerleri ganimetlerin bir kısmını kendilerine ayırdı. Sahte yerli kıyafetleri giydiler ve kazanç getiren sömürülerini yeniden inşa etmek amacıyla kendilerini siyah gösterecek makyajları yüzlerine yaptılar.

Oyma fildişi, bronz ve pirinçten yapılmış heykeller ve plaklardan oluşan bir koleksiyon olan Benin Bronzları, yalnızca sanat eserleri değildir, aksine onlar Benin’in öyküsünü, başarılarını, keşiflerini ve inanç sistemlerini kataloglamaktadır.

Dünya çapında 160’tan fazla müzede yer aldılar. En büyük koleksiyon, – 928 – krallığın yerle bir edilmesinden sonraki aylar içerisinde bir serginin yapıldığı British Museum’dadır. Berlin Etnoloji Müzesi, 516 tane ile ikinci en büyük koleksiyona sahiptir. Viyana’daki Weltmuseum’da 173, New York Metropolitan Sanat Müzesi’nde (Met) 160, Cambridge Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi’nde 160 ve Oxford Üniversitesi Pitt Rivers Müzesi’nde 105 tane vardır.

Nijerya Ulusal Müzeler ve Anıtlar Komisyonu’ndan Tijani, Al Jazeera’ya şu demeci veriyor, “Toplum üzerinde güç kullanan tamamen sömürgeci bir güçtü, her şeyi yağmaladılar ve yaktılar ve insanlardan aldıklarını taşıyıp götürdüler.”

Avusturya’daki Weltmuseum Wien’in bir sözcüsü, 16. yüzyılda sekiz tanesi satın alınmış olmasına rağmen, 173 Benin Bronzundan 13’ünün “kesin olarak İngiliz işgaliyle bağlantılı” olduğunu kabul ediyor. Sözcü, Al Jazeera’ya e-posta yoluyla “Daha fazla araştırma, objelerin geri kalanının kaynağını belirlemeye çalışacak.” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü, “Müzenin kendisi, objeleri iade etmeye karar verme yetkisine sahip değil. Bu tür kararlar hükümet tarafından alınır.”

Weltmuseum Wien, 2022 yılına kadar küresel olarak kamu kurumlarında tutulan 5.000’den fazla objenin çevrimiçi bir veri tabanını oluşturacak olan Dijital Benin projesinde, Benin Dialogue Group aracılığıyla kredi vermeyi ve dijitalleştirilmiş arşivlerin 8’ini paylaşmayı taahhüt etti.

British Museum, Al Jazeera’ya yaptığı bir açıklamaya şunları ekledi, “1897’deki İngiliz askeri seferi sırasında Benin Şehri’ne yapılan tahribat ve yağma, müze tarafından tamamen kabul ediliyor ve Benin objelerinin edinilmesiyle ilgili koşullar galeri panellerinde ve müzenin web sitesinde açıklanıyor.” 2020 yılının Kasım ayında British Museum, bölgede yeni bir müze inşa edilmeden önce, kraliyet sarayının kalıntıları için yapılan arkeolojik kazılara yardımcı olacağını duyurdu.

Benin Krallığı hırsızlığı iyi belgelenmiştir. Yine de Benin Bronzları müzayede evlerinde 4 milyon dolardan fazla alıcı bulan tek parçalarla sahipleri için kârlı olmaya devam ediyor. Tijani, “Bu işlerin yapılma şekli yasa dışı, herkes bunu anlıyor, bu nedenle bu nesnelerin bize geri gelmesi gerekiyor.” diyor.

Çeviren: Zehra Kaya

Kaynak: https://www.aljazeera.com/features/2021/10/12/stealing-africa-how-britain-looted-the-continents-art