BM, Taliban’a Kapılarını Kapatacak mı?

Afganistan’da devlet yönetimine gelen Taliban hükûmetini BM’nin kabul edip etmeyeceği merak konusu oldu.

Uluslararası ilişkiler uzmanları ve bazı diplomatik kaynaklar, Bugün yapılan ve halen devam  yapılacak bir Birleşmiş Milletler komitesinin Afganistan’daki Taliban ve Myanmar cuntasının ülkelerini 193 üyeli dünya kuruluşunda temsil etmesine izin verme olasılığının düşük olduğunu söylüyor.
Taliban ve Myanmar cuntasının bu yıl görevden aldıkları hükümetler tarafından atanan büyükelçilerle karşı karşıya geldiği iki ülkenin koltukları için rakip iddialarda bulunuldu . BM’nin Taliban’ı veya Myanmar’ın cuntasını kabul etmesi, her ikisi tarafından da aranan uluslararası tanınma yolunda bir adım olacak.
Rusya, Çin ve ABD’den oluşan dokuz üyeli bir BM kimlik komitesi, BM Genel Kurulu’nun mevcut oturumu için 193 üyenin tamamının itimatnamelerini değerlendirmek üzere BM merkezinde toplanacak.
BM’nin kıdemli bir diplomatı isminin açıklanmaması koşuluyla konuyu şu şekilde değerlendirdi:

“Komitenin Afganistan ve Myanmar’ın temsili konusundaki kararlarını, her iki ülkenin mevcut büyükelçilerinin koltuklarda kalacağını anlaması üzerine büyük olasılıkla erteleyecektir.”

Bahamalar, Butan, Şili, Namibya, Sierra Leone ve İsveç’i de içeren komite, tüm üyelerin itimatnamelerine ilişkin raporunu yıl sonundan önce onaylanmak üzere BM Genel Kurulu’na gönderecek.

Diplomatlar, hem komitenin hem de Genel Kurul’un geleneksel olarak kimlik bilgilerine ilişkin kararları oybirliğiyle aldığını söylüyor.

TALİBANIN ÖZEL DURUMU

Ağustos ayı ortasında uluslararası kabul görmüş hükümetten iktidarı ele geçiren Taliban, Doha merkezli sözcüsü Süheyli Şahin’i Afganistan’ın BM büyükelçisi olarak aday gösterdi. Devrik hükümet tarafından atanan mevcut BM büyükelçisi Ghulam Isaczai de koltuğu korumasını istedi.
Taliban Afganistan’ı 1996 ve 2001 yılları arasında en son yönettiğinde, devirdikleri hükümetin büyükelçisi, itimat komitesinin rakip iddialarla ilgili kararını koltuğuna erteledikten sonra BM temsilcisi olarak kaldı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Taliban’ın uluslararası tanınma arzusunun, diğer ülkelerin Afganistan’da kapsayıcı hükümet ve özellikle kadınlar için haklara saygı gösterilmesi için baskı yapması gereken tek kaldıraç olduğunu söyledi.
Taliban’ın aday gösterdiği BM elçisi Şahin, bu ayın başlarında Twitter’da şunları paylaşmıştı: “Afganistan’ın BM’deki koltuğunu işgal etmek için gereken tüm koşullara sahibiz, yasal gerekliliklerin siyasi tercihlerin yerini alacağını umuyoruz.”
Şubat ayında Aung San Suu Kyi’nin seçilmiş hükümetinden iktidarı ele geçiren Myanmar cuntası, kıdemli askeri Aung Thurein’i BM elçisi olarak aday gösterdi
Suu Kyi hükümeti tarafından atanan mevcut Büyükelçi Kyaw Moe Tun da darbeye karşı çıkması nedeniyle kendisini öldürmeye veya yaralamaya yönelik bir planın hedefi olmasına rağmen BM akreditasyonunun yenilenmesini istedi.
Geçen ay istifa eden eski BM Myanmar özel elçisi, hiçbir ülkenin cuntayı tanımaması veya meşrulaştırmaması gerektiği konusunda uyarırken, Guterres Şubat ayında “bu darbenin başarısız olmasını sağlamak için” baskıyı harekete geçirme sözü verdi.