CAATSA KALKIYOR MU F-35 GELİYOR MU?

CAATSA KALKIYOR MU F-35 GELİYOR MU?

Bu hafta boyunca en çok duyduğum ve muhtemelen Türkiye’de en çok sorulan sorular bunlar olsa gerek.   İşin ilginç yanı… Her iki soruya da olabildiğine olumsuz bakanların her iki sorunun cevabına yönelik de yeterli teknik bilgisi olmamasıydı.   O zaman ben de hem şüpheye yer kalmayacak şekilde tekrardan anlatayım hem de kanaatimi bildireyim.

CAATSA’nın kaldırılacağı müjdesi kendiliğinden Trump tarafından Beştepe’de verildi.   En yaygın karamsarlık şu oldu: Yok ki öyle bir yetkisi. Kongre diye bir şey var ABD’de.   İnanır mısınız bilmem ama… Başkan tam yetkili.   Burada iki seçenek de var:   1- Toplumda herkesin bildiğinin aksine S-400’ler elden çıkarılmasa dahi başkanın “ulusal çıkarlar” argümanını kullanarak CAATSA’yı 180 günlüğüne kaldırma yetkisi var. Dilediği kadar da yenileyebilir ancak her yenilemede Kongre’ye bir rapor da sunması gerek.   2- S-400’ler elden çıkarıldığı takdirde ise doğrudan bunu ortaya koyan ve yasal güvenceleri belirten bir mektupla doğrudan süresiz kaldırabilir.

Kongre istediği anda bütün bunları engellemek için bir tasarı sunabilir mi? Sunabilir.   Bunu başka herhangi bir şey için de istediği zaman yapabilir mi? Teoride evet.   Ama pratikte de durum şu:   Kongre’nin Trump’ı durdurabilmesi için basit bir tasarı yetmez.   Trump’ın veto kararını aşabilecek ezici 3’te 2 çoğunluğu yakalaması gerekir ki… Bugünkü Washington tablosunda bu uzak bir senaryo.

Gelelim F-35’lere…   F-35’lerin satışını engelleyen ve engelin nasıl kaldırılacağını düzenleyen yasa, 2020 Savunma Bütçe Yasası.   Bu yasadaki şartlar da CAATSA şartlarıyla aynı.   S-400’leri çalıştırmamak, S-400’leri elden çıkarmak ve benzeri bir alışverişin yapılmayacağını taahhüt etmek.   Trump bunun sağlandığını ilgili belgeyle Kongre’ye yolladıktan sonra F-35 satış niyetini resmen Kongre’ye bildirebilir.   Burada Kongre teoride yine devreye girebilir mi? Evet.   O zaman buradan sonra da kanaatime geçelim.

Gidişat iyice S-400’lerin üçüncü bir ülkeye satışına yaklaşıldığı yönünde.   Trump’ın Beştepe’de beklenmedik şekilde dünyaya duyurduğu kaldırma sözünün altı boş değil yani.   Bu senaryoda hem CAATSA şartlarını hem de F-35 şartlarını sağlıyoruz.   Bu. Kongre’deki oluşabilecek herhangi bir muhalefetin belini kıracaktır.   İsrail varını yoğunu F-35 satışını engellemeye koyuyor mu? Evet. Kongre’de şimdiden bir blok oluşturuluyor mu? Evet. Fakat aynı Kongre’den bu hafta Ankara’da gelen olumlu sözleri de unutmamak lazım.   Seçimlere birkaç ay kala Trump’ın savunma sanayii satışını engellemek için kendini ortaya atacak Cumhuriyetçi sayısı çok olmayacaktır.   Dar pencere tam olarak bizim lehimize.   Olumlu haberler üst üste gelebilir.

YUNUS PAKSOY / HÜRRİYET GAZETESİ