Çağdaş Türklerin Tefsir İlmine Katkıları ve Beklenen Neticeler

Türkiye Cumhuriyeti ve Diyanet İşleri Başkanlığı, birçok hususta tenkit edilmesine rağmen, İslamiyet’e hizmet hususunda çok kıymetli sorumlulukları üzerine almış ve birçok faaliyetiyle de kendisinden övgüyle söz edilmesini hak etmiştir. Devletimizi ve Diyanetimizi her daim eleştirmek, vicdan sınırlarını zorlayan üzücü bir durumdur. Aksaklıklar ve eksiklikler ancak yapıcı bir dille hatırlatılabilir.

Biz bu ufak haber yorumu olan yazımızda Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne yapılan tefsir çalışmalarına çok kısa değinmek istiyoruz. Esasen başlı başına bir tez ve kitap konusu olan bu mesele birkaç satırla özetlenmesi mümkün olmayan bir kıymete haizdir. Türkiye’de Zemahşerî, Zeccac, İbn Kesir, Taberî, Mâtürîdî gibi büyük alimlerin tefsirleri dilimize kazandırılmış olması hasebiyle büyük önem taşıyor. Vatandaş ve ilim ehli bunları kendi gücünce azar azar da olsa okuma gayretinde. Bunların her biri Yunus Emre’nin tabiriyle bin yıllık yola bedel şaheserlerdir. Bunların kıymetinin bilinmesi ve daha çok gündem olması gerekmektedir.

Modern Dünyada evler kütüphaneye, üniversiteye ve ilim meclislerine dönüştü. İnternet bize bu ortamı sundu ancak PDF kitaplar matbu eserlerin yerini almaya başladı. Hatta şöyle ki matbu eserlerin okuyucu kitlesi de bir ölçüde elektronik kitaba yöneldi. Evvela, Diyanet İşleri’nin çok cüzi fiyatlarla yayınladığı bazı eserler, her evde yerini almalıdır. Orta veya küçük hacimli kitaplar, medeniyetimizin ve İslam’ı anlayış tarzımızın bir yansıması olarak gençlerimizin zihninde taşıdığı değerler olarak yaşatılmalıdır. Daha sonra geniş çaplı okumalar özendirilmelidir. Bunun içinde bu enfes çalışmaların teşhir edilmesi gerekmektedir. Ne güzel gençtir ki o, zihninde Keşşaf’ı, Tevîlât’ı okuma hayali kurmaktadır!

Diyanet İşleri’nin, yakın dönemde neşrettiği Konularına göre bir Kur’an tefsiri bulunuyor. Bu titiz çalışma birçok alimin bir araya gelerek oluşturdukları ince tahlilleri içeriyor. Böyle bir eserin Rusya Müslümanları başta olmak üzere bütün Türk Dünyası’na ulaştırılması elzem gözüküyor. Biz Diyanet İşleri’ne ve İSAM’a bu konu hakkında geçmişte yazdık. Rusya Müslümanları, Tatarlar, Başkurtlar ve Kafkasyalılar başta olmak üzere modern İslami yoruma en çok ihtiyaç duyan toplulukların başında geliyor. Bu konuda yegane ümitleri de biz Türk Kardeşlerinin çalışmaları bulunuyor.

Türkistan’da hatırı sayılır bir Hanefî bilinci mevcut olmakla birlikte Mâtürîdîlik maalesef yeterince bilinmiyor. Hatta yakın dönemde bizzat Allame Ebu Mansur’un kabrini ziyaret eden bir hocamız, onun bir köşeye itilmiş gibi tenhada kalan kabri önünde duygulandığını ifade ediyor. Mâtürîdî’nin önceleri İslam Dünyası’na bir kurtuluş reçetesi sunup sunamayacağı konusunda ciddi şüphelerimiz vardı. Fakat, birkaç eserini inceledikten sonra gerçekten de onun adının övgüye layık olduğunu şahsen de müşahede ettik. Şimdi, Türk İlim Camiası, kendi diline çevirdiği bu eserleri ortak bir konsensüs ile bütün Türk Dünyası alimlerine bildirmelidir ve bu hususta gerekirse onların dillerine çevrilmesi hususunda tercümanlar tutmalıdır kanaatini taşımaktayız. Bölgede uzun müddet kalarak araştırmalar yapmış birisi olarak, bu talepleri hatırlatmaktan şeref duymaktayız.