CHANDGAON CAMİİ

Mimar:  Kashef Chowdhury – URBANA

Yapım Yeri: Chittagong, Bangladeş

Bangladeş’teki Chittagong limanının banliyö çevresinde bulunan bu cami, caminin hem maneviyat yeri hem de topluluk için bir toplanma yeri olarak geleneksel rolünü yerine getirmeyi amaçlamaktadır.

Bangladeş’te cami gibi kamu binalarının mimari karakteri, topluluğun büyüklüğüne ve mevcut malzeme, bütçe ve kapsamın pratik gereklerine göre değişebilir. Temel kerpiç ve tuğladan betonarmeye kadar Bangladeş camileri çok çeşitli inşaat teknikleri kullanılarak inşa edilmiştir. Sivri kemerler, kubbeler ve perdeler gibi geleneksel formların temel kullanımının ötesinde baskın bir motif veya mimari dil yoktur ve bunlar ortak bir üslup oluşturacak şekilde önemli bir düzenlilik olmadan kullanılır. Ek olarak, tarihsel olarak diğer dinlerin, Hinduizm ve Budizm’in etkisi de yerel cami mimarisinde görülebilir.

Bu dinamikler, önceden var olan eski cami binasının yanında bulunan Chandgaon Camii’nde görülebilir. Eski bina, orijinal basit dikdörtgen yapıya bir dizi eklemeden oluşmaktadır. Günümüzde okul olarak kullanılan bu yapı, kubbe, sivri pencereler ve üstü kapalı veranda gibi Bangladeş camileriyle özdeşleşen tipik özelliklere sahiptir. Geçirgen duvarları olan bu kapalı ve açık avlular dizisi Bangladeş cami mimarisinin standart tipolojisidir. Şehirden kıra bu camilerin üslup ve malzemeleri açısından önemli farklılıklar olsa da, açık bir sundurma/avlu ve kapalı bir ana mekan organizasyonu sabittir. Bu camilerin dar parsellere sıkıştırıldığı yoğun kentsel alanlarda bile bu mekansal sıralama korunur.

Mimar, yeni bir form ve tipoloji oluşturmak için bir caminin temel unsurlarını belirleyerek başlamıştır. Sonuç, iki özdeş küboid yapıya indirgenen bir camidir.

Ön avlu; ağır duvarları çevredeki manzaraya alçak, geniş açıklıklarla delinmiştir ve yukarıda göze benzer büyük bir açıklık vardır.

Doğal aydınlatmalı mihrap duvarı, ikonik, kesme bir kubbe ile dengelenmiştir. Açıklık hissi verir, gündüz ışık ve havalandırmayı sağlarken geceleri camiden bir fener gibi ışığın dışarı çıkmasını sağlar. Sade, geometrik netliği ile Chandgaon Camii, alışılmış cami tipiyle ilişkili mimari özellikleri kitsch seviyesine indirgeyen bu tür birçok yapıdan ayrılır. Çağdaşa, günümüzün evrensel değerlerini yansıtan mekanlarda yaşama arzusuna işaret ederek, farklı bir yönde kesin bir mimari ifade verir.