ÇİN’İN BASKICI POLİTİKALARI

Çin’de İslam – 12

Çin basınında yer alan ilk haberlerde, Afganistan’da yüzlerce Müslüman aşırılık yanlısının yakalandığı iddia edildi. Bu raporların fazlasıyla abartılı olduğu kanıtlansa da yirmi iki Uygur’un akıbeti Guantanamo oldu. Bunların en az yarısı serbest bırakılmaya hazır, ancak Amerika Birleşik Devletleri idam edilecekleri korkusuyla onları Çin’e iade etme noktasında gönülsüzdür. Birleşik Devletler, Şubat 2005 itibariyle, hiçbir üçüncü taraf ülkeyi Uygurları kabul etmeye ikna edememişti; kısmen, bunun nedeni Amerika’nın onları kabul etmeyi reddetmesi olabilir. Şimdiye dek Almanya, İsviçre, Finlandiya ve Norveç, Amerika’nın taleplerini reddetti.

11 Eylül’ün Çin’deki Müslümanlar, özellikle de Sincan’da yaşayan Uygurlar üzerindeki etkisiyle yakından bağlantılı olan durum insan hakları meselesidir. Çin genelinde Müslümanlar çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalsalar ve çok çeşitli ayrımcı eylemlere maruz kalsalar da Sincan’ın yerli halklarının durumu, Tibetlilerin karşı karşıya olduğu baskıcı politikaları bile geride bırakacak şekilde eşi benzeri görülmemiş bir ciddiyet (şiddet, acımasızlık) taşımaktadır. Üniversitelerin fakülteleri de dahil olmak üzere resmi görevlerde bulunan Müslümanların kamusal alanda herhangi bir dini faaliyette bulunmaları yasaktır. Onların camiye gitmelerine, Ramazan ayında oruç tutmalarına veya herhangi bir şekilde dini geleneklerine toplum içinde saygı göstermelerine izin verilmez. Camilerde on sekiz yaşından küçüklerin girmesine izin vermeyen işaretler mevcuttur. Resmi olarak kontrol edilen bir okul dışında İslami eğitim yasaktır.

Bir zamanlar Sincan’da ezici çoğunluğu oluşturan Uygur ve diğer Müslüman halklar, Han Çinlisi göçmenler nedeniyle yakın zamanda sayıca üstünlüğünü kaybedecek. Komünist yönetimin ilk yıllarında, milyonlarca Han Çinlisi, devlet çiftliklerinde ve madencilik ile petrol endüstrilerinde çalışmak üzere zorla Sincan’a yerleştirildi. Göçü kontrol eden hükümet yasaları gevşetildiğinde, ilk yerleşimcilerden bazıları doğdukları yere dönmeye karar verdi. Daha yakın zamanlarda, milyonlarca Han Çinlisi bir kez daha Sincan’a taşınıyor, ancak bu sefer kendi istekleriyle iş aramak için gidiyorlar. Hükümet bu eğilimi teşvik ediyor ve genellikle Han yerleşimcilerine devlet yardımı teklif ediyor. Hükümet oradaki kalkınma projelerine milyonlarca dolar harcamayı taahhüt etse de hemen hemen her büyük sanayi ve kalkınma projesinden öncelikli yararlananlar, göçmen Han Çinli nüfusu olmuştur ve genellikle bu projeler bölge üzerinde aşırı olumsuz çevresel etkiye neden olmuştur.

Sincan, Çin’in en doğal kaynak zengini bölgesi (ana petrol ve doğal gaz kaynakları ile) olmasının yanı sıra, komşuları Pakistan, Hindistan, Tacikistan, Kırgızistan, Kazakistan, Moğolistan ve Rusya ile stratejik bir sınır bölgesidir. Dahası orası Çin’in nükleer silah geliştirme ve test sahası alanıdır. Sonuç olarak, Çin hükümetinin yerli Müslüman nüfusun, onlara daha fazla siyasi özerklik ve daha fazla dini uygulama özgürlüğü verilmesi yönündeki taleplerinden herhangi birini kabul etmesi pek olası değildir.

Çeviren: Zehra Kaya

Kaynak: Islam in China, Jacqueline Armijo; Asian Islam in the 21st Century kitabındaki bir makaleden hazırlanmıştır.