Derin Bakış

Kız Okullarını Kim Engelliyor?

Sorun Laiklik mi, Yoksa Tek Tipçi Eğitim Anlayışı mı?

Türkiye’de son dönemde yeniden gündeme gelen kız okulları tartışması, aslında yalnızca eğitim sistemiyle ilgili değildir. Bu tartışma; demokrasi, temel hak ve özgürlükler, eğitimde çoğulculuk ve devletin vatandaş karşısındaki konumu gibi çok daha geniş bir alanı ilgilendirmektedir.

Cumhurbaşkanı’nın bu yöndeki açıklamaları, Millî Eğitim Bakanlığı’nın konuya sıcak yaklaşması ve toplumun önemli bir kesiminin talebi ortadadır. Buna rağmen kız okullarının yeniden açılması konusunda somut bir adım atılamamaktadır.

Peki neden?

Bu sorunun cevabını yalnızca bürokratik gecikmelerde aramak eksik kalacaktır.

Asıl mesele, uzun yıllardır eğitim sistemine hâkim olan tek tipçi ve merkeziyetçi anlayıştır.

Laiklik, Yasakçılık Demek Değildir

Öncelikle şu gerçeğin altını çizmek gerekir:

Laiklik; devletin vatandaşına nasıl yaşayacağını dayatması değildir.

Demokratik hukuk devletinde laiklik;

• devletin bütün inançlara eşit mesafede durmasını,
• vatandaşların tercih özgürlüğünü korumasını,
• farklı eğitim modellerine imkân tanımasını ifade eder.

Dolayısıyla bir ailenin;

“Kız çocuğum yalnızca kızların bulunduğu bir okulda okusun.”

veya

“Erkek çocuğum yalnızca erkek öğrencilerin bulunduğu bir okulda eğitim alsın.”

demesi, demokratik toplumlarda meşru bir eğitim tercihidir.

Burada kimseye zorla tek cinsiyetli eğitim dayatılmamaktadır.

İsteyen karma eğitim alır.

İsteyen tek cinsiyetli okulu tercih eder.

Asıl özgürlük budur.

Peki Kim Engelliyor?

Bugün gelinen noktada kamuoyunun sorması gereken asıl soru şudur:

Cumhurbaşkanı kız okullarının açılmasına sıcak baktığını ifade ediyor.

Millî Eğitim Bakanı bu yönde irade ortaya koyuyor.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), geçmişte konuya ilişkin olumlu değerlendirmeler yapıyor.

Toplumun önemli bir kesimi de kız ve erkek öğrenciler için alternatif eğitim modellerinin oluşturulmasını talep ediyor.

O hâlde bu süreç neden ilerlemiyor?

Madem bu yönde siyasi irade var, madem toplumdan talep var, o zaman bu iradenin uygulamaya dönüşmesini engelleyen nedir?

Sorunun kaynağı, yıllardır eğitim sistemine yerleşmiş bürokratik refleksler mi?

Yoksa devletin farklı kademelerinde hâlâ etkisini sürdüren, tek tip eğitim anlayışını vazgeçilmez gören ideolojik bir yaklaşım mı?

Yahut iktidar içinde de, mevcut sistemin değişmesini istemeyen ve “laiklik” kavramını çoğulculuğun değil, tek tip eğitim modelinin gerekçesi olarak yorumlayan bir anlayış mı bulunmaktadır?

Bu soruların cevabı, yalnızca kız okulları tartışması açısından değil; Türkiye’de eğitim politikalarının nasıl şekillendiğini anlamak bakımından da önem taşımaktadır.

Dünya Ne Yapıyor?

Bu konuda Türkiye’nin önünde çok sayıda örnek bulunmaktadır.

İngiltere

İngiltere’de yüzlerce kız ve erkek okulu faaliyet göstermektedir.

Üstelik bunların önemli bir bölümü devlet sistemi içerisinde yer almaktadır.

İngiliz hukuku tek cinsiyetli okulları yasaklamaz; aksine belirli şartlar altında bunları hukuken tanır.

Amerika Birleşik Devletleri

ABD’de hem devlet hem özel statüde kız okulları ve erkek okulları bulunmaktadır.

Federal düzenlemeler, belirli şartların sağlanması hâlinde kamu okul sisteminde de tek cinsiyetli okullara imkân tanımaktadır.

Avrupa

Avrupa’nın farklı ülkelerinde yalnızca kız veya yalnızca erkek öğrencilerin eğitim gördüğü okullar faaliyetlerini sürdürmektedir.

Hatta bu alanda 16’dan fazla Avrupa ülkesinden eğitim kurumlarını bir araya getiren Avrupa Tek Cinsiyetli Eğitim Derneği (EASSE) bulunmaktadır.

OECD’nin PISA 2018 verileri de, OECD ülkelerinde hâlâ tek cinsiyetli okulların bulunduğunu ve bazı ülkelerde öğrencilerin kayda değer bir bölümünün bu okullarda eğitim gördüğünü ortaya koymaktadır.

Kimse Karma Eğitimi Yasaklamıyor

Bu tartışmanın en önemli noktası çoğu zaman gözden kaçırılıyor.

Kız okullarını savunanlar;

“Karma eğitim tamamen kaldırılsın.”

demiyor.

Söylenen şudur:

Vatandaşın önüne alternatif konulsun.

İsteyen karma okulu seçsin.

İsteyen kız okulunu seçsin.

İsteyen erkek okulunu seçsin.

Devlet burada tercih yapan değil;

tercihe imkân sağlayan konumda olmalıdır.

Demokrasi Çoğunluğun Değil, Tercihlerin Güvencesidir

Demokrasi yalnızca sandığa gitmek değildir.

Demokrasi;

vatandaşın farklı yaşam biçimlerine saygı gösterilmesidir.

Bugün;

• farklı özel okullar açılabiliyor,
• Montessori okulları kurulabiliyor,
• yabancı müfredatlar uygulanabiliyor,
• farklı eğitim modelleri tercih edilebiliyorsa,

aynı anlayışın tek cinsiyetli eğitim için de geçerli olması beklenir.

Çünkü hak yalnızca çoğunluğun kullandığı hak değildir.

Azınlığın tercih edebildiği hak da gerçek haktır.

Sonuç

Kız okulları tartışması, özünde karma eğitim ile tek cinsiyetli eğitim arasında bir savaş değildir.

Esas soru şudur:

Devlet vatandaşına tek bir eğitim modeli mi dayatacaktır; yoksa farklı eğitim tercihlerini hukuk içinde mümkün kılan çoğulcu bir yaklaşımı mı benimseyecektir?

Demokratik bir hukuk devletinde cevap, bireyin tercih hakkını koruyan yaklaşım olmalıdır.

Dolayısıyla mesele yalnızca “kız okulları açılsın mı?” sorusu değildir.

Asıl soru şudur:

Eğitimde vatandaş mı tercih yapacak, yoksa devlet mi vatandaş adına tercih yapmaya devam edecek?

İSLAMİ HABER “MİRAT”

YOUTUBE