DJENE ULU CAMİİ

Mimar: Ismaila Traore

Yapım Yeri: Djenne, Mali

Yapım Yılı: 1907

Djenne’deki diğer yüzlerce bina gibi Ulu Cami de kerpiçten yapılmıştır. Camii; 1907’de inşa edilmiştir, ancak kasabanın kerpiç mimarisi en az 14. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Şehrin baş duvarcısı ve bir Müslüman olan mimar Ismaila Traoré, cepheden fırlayan palmiye gövdesi ekleri de dahil olmak üzere geleneksel malzemeler kullanmıştır.

UNESCO tarafından 1988 yılında Dünya Kültür Mirası listesine alınan 13. yüzyıldan kalma kerpiç yapı, 18. yüzyılda Fransa’nın, yüzde 80’i Müslüman olan Mali’yi işgalinden sonra 1907 yılında tekrar inşa edilmeye başlamıştır.

Ulu Cami duvarları, güneşte pişmiş toprak tuğla (ferey olarak adlandırılır) , kum ve toprak esaslı harçtan yapılmıştır ve yapıya pürüzsüz, yontulmuş bir görünüm kazandıran bir sıva ile kaplanmıştır. Bina duvarları, toron adı verilen ve yüzeyden yaklaşık 60 cm çıkıntı yapan Rodier palmiyesi çubuklarıyla süslenmiştir. Toron ayrıca yıllık onarımlar için hazır iskele görevi görmektedir. Seramik yarım borular çatı hattından dışarı uzanır ve yağmur suyunu duvarlardan uzağa yönlendirir.

Cami, çarşı seviyesinden 3 metre yükseltilmiş, yaklaşık 75 m × 75 m ölçülerinde bir platform üzerine inşa edilmiştir. Platform, Beni Nehri taştığında caminin zarar görmesini engellemektedir. 

Ana giriş binanın kuzey tarafındadır. Ulu Cami’nin dış duvarları birbirine tam olarak ortogonal değildir, bu nedenle yapının planı dikkat çekici bir yamuk çizgiye sahiptir.

Kıbleye, ana duvardan çıkıntı yapan üç büyük, kutu benzeri kule veya minare hakimdir. Merkez kulenin yüksekliği yaklaşık 16 metredir. Her minarenin tepesindeki koni şeklindeki kuleler veya zirveler, devekuşu yumurtaları ile süslenmiştir. Doğu duvarı yaklaşık bir metre kalınlığındadır.

Yapı yaklaşık 26 x 50 metre ölçülerindedir. Kerpiçle kaplı palmiye çatı, kuzey-güney doğrultusunda uzanan ve neredeyse çatıya kadar uzanan sivri kemerlerle delinmiş dokuz iç duvarla desteklenmektedir.

Tasarım, iç ibadet alanını kapsayan ve görüş alanını ciddi şekilde azaltan doksan büyük dikdörtgen sütundan oluşan bir orman oluşturur. Kuzey ve güney duvarlarındaki küçük, düzensiz yerleştirilmiş pencereler, salonun iç kısmına çok az doğal ışık girmesine verir. Zemin kumlu topraktan oluşmaktadır.

İç Mekan Görünüm

Çatıdaki küçük havalandırma deliklerinin tepesinde, söküldüklerinde sıcak havanın binadan dışarı çıkmasına izin veren ve böylece içeriyi havalandıran, çıkarılabilir ters çevrilmiş fırınlanmış çanaklar bulunur.

İbadethanenin batısındaki 20 m × 46 m ölçülerindeki iç avlu, üç taraftan galerilerle çevrilidir. Avluya bakan galerilerin duvarlarında kemerli açıklıklar yer alır. Batı galerisi kadınların kullanımına ayrılmıştır.

Camii Vaziyet Planı

Camii Görünüşü

Camii Görünüşü