Fransa’nın 132 Yıllık Sömürge Zulmü Devlet Suçu” İlan Edildi

Cezayir’in Tarihi Adalet Talebi: Fransa’nın 132 Yıllık Sömürge Zulmü “Devlet Suçu” İlan Edildi

Cezayir Ulusal Halk Meclisi, Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge dönemini resmen “devlet suçu” olarak tanıyan yasayı oybirliğiyle kabul etti. Yasa, Fransa’dan resmi özür ve tam tazminat talep ediyor. Milletvekilleri, oylama sırasında ulusal bayrak renkli atkılar takarak “Yaşasın Cezayir!” sloganları attı.

Bu tarihi karar, Cezayir’in uzun süredir devam eden adalet mücadelesinde dönüm noktası niteliğinde. Yasa metninde, Fransa’nın sömürge döneminde işlediği suçlar açıkça sıralanıyor: Nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence, kaynakların sistematik yağmalanması ve toplu katliamlar. “Tam ve adil tazminat”, Cezayir devleti ve halkının “vazgeçilmez hakkı” olarak tanımlanıyor.

1945 Sétif Katliamı: Sömürgenin Kanlı Yüzü
Sömürge döneminin en karanlık sayfalarından biri, 8 Mayıs 1945’te Sétif, Guelma ve Kherrata’da yaşanan katliamlar. Zafer Günü’nde bağımsızlık talebiyle barışçıl gösteri yapan Cezayirlilere Fransız ordusu ateş açtı. Binlerce masum sivil öldürüldü, köyler yakıldı. Bu olay, Cezayir Bağımsızlık Savaşı’nın fitilini ateşledi.

Bağımsızlık Savaşı’nda Sistemli İşkence ve Zulüm
1954-1962 arasındaki savaşta Fransa, Cezayirlilere karşı akıl almaz vahşet uyguladı. Elektrik şoku, su işkencesi (waterboarding), helikopterden atma gibi yöntemler sistematik hale geldi. Fransız paraşütçü birlikleri, “bilgi alma” bahanesiyle binlerce kişiyi işkenceye tabi tuttu. Tarihçiler, yüz binlerce işkence vakası olduğunu belirtiyor.

Savaş sırasında 8 binden fazla köy yok edildi, 2 milyondan fazla Cezayirli toplama kamplarına sürüldü. Cezayir’e göre 1,5 milyon kişi hayatını kaybetti; bazı kaynaklar toplamda 10 milyon kurban olduğunu iddia ediyor.

Nükleer Denemeler ve Kalıcı Zarar
Fransa, 1960-1966 arasında Cezayir Sahrası’nda 17 nükleer deneme yaptı. Bu patlamalar, binlerce Cezayirliyi radyasyona maruz bıraktı; bugün hala kanser ve çevresel felaketlere yol açıyor. Yasa, bu bölgelerin temizlenmesini de talep ediyor.

Cezayir Haklı mı?
Evet, Cezayir’in talepleri tarihsel gerçeklere dayanıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Macron, sömürgeciliği “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirdi ancak resmi özür dilemedi. Cezayir İnsan Hakları Savunma Birliği gibi kuruluşlar, milyonlarca kurbanın hesabının sorulmasını istiyor. Bu yasa, sömürgeciliğin yüceltilmesini bile suç sayarak ulusal hafızayı koruyor.

Afrika kıtasında benzer talepler artıyor: Yağmalanan eserlerin iadesi, tazminat ve özür. Cezayir’in bu cesur adımı, sömürgecilik mağdurlarına ilham oluyor.

Fransa sessizliğini bozmalı. Tarih, zulmü affetmez – adalet er ya da geç yerini bulur.