Hangi Batılı Markalar Rusya’dan Ayrılmıyorlar?

Ukrayna’nın işgali birçok Batılı markayı Rusya’dan uzaklaşmaya sevk etti, ancak bazıları hala ülkede kalmaya devam ediyor ve mağazalarını kapatamayacaklarını söylüyorlar. Marks & Spencer, Burger King ve otel grupları Marriott ve Accor; ayrılmalarını engelleyen karmaşık franchise anlaşmalarıyla bağlantılı oldukları kısıtlamalarla karşı karşıya.

Marks ve Spencer’da 48 mağaza, Burger King’de hala açık olan 800 restoran, Marriott ve Accor’da sırasıyla 28 ve 57 otel bulunuyor.BBC, markaların yasal franchise anlaşmalarıyla bağlı olduğunu ve bu nedenle Rusya’daki mağaza ve alışveriş merkezlerinden adlarını kaldırmalarının zorlaştırdığını öğrendi.

Ve birçok Batılı şirket bu tür anlaşmalar yapmıştı. Örneğin, Marks and Spencer mağazaları, 1999’dan bu yana perakendecinin ürünlerini Doğu Avrupa’da satma haklarına sahip olan VIBA adlı bir Türk şirketi tarafından işletilmektedir. Perakende devi olan şirket, savaşa bir karşılık olarak VIBA’ya mal sevkiyatını askıya aldığını söyledi.

Burger King’in sahibi Restaurant Brands International, BBC’ye restoranlarının franchise sahipleri tarafından işletildiğini söyledi.” Uzun süredir yürürlükte olan yasal anlaşmaların öngörülebilir gelecekte değiştirilmesi kolay değil” diye ekledi.

Markaları Ibis ve Novotel’i içeren Marriott, IHG ve Fransa’nın Accor otel zincirinin hepsinin benzer anlaşmalar kapsamında Rusya’da faaliyet gösterdiğine inanılıyor.

Marriott BBC’ye, Rusya’daki otellerinin üçüncü şahıslara ait olduğunu, ancak franchise anlaşmalarını incelediğini belirterek “bu otellerin açık kalma imkanlarını değerlendirmeye devam edileceğini” söyledi.

Franchising yöntemi, ürün veya hizmetleri dağıtmak için bir iş yöntemidir. Anlaşma, marka adını kuran bir şirket olan franchise hakkının sahibini ve franchise verenin adı altında iş yapma ve ürünlerini satma hakkı için bir ücret ödeyen bir franchise hakkını elinde tutan ikinci tarafı içerir.

İngiltere’de uzman ve Bird & Bird hukuk firmasının uluslararası franchise’larından Graeme Payne, BBC’ye verdiği demeçte, franchising’in farklı ülkelerdeki pazarlara girmek isteyen, ancak yerel bilgiye, paraya veya bunu yapacak yeteneğe sahip olmayan Batılı markalar için faydalı olduğunu söyledi.

Payne, “Halkın bir üyesi olarak… Neden mağazalarını kapatmıyorlar diye düşünebilirsiniz. Ama sadece ticari ve sözleşmeye dayalı bir bakış açısıyla, bazı uzun vadeli yasal sonuçlar olmadan bunu yapmak çok zor.” dedi.

Bu sonuçların, genellikle 10 yıl veya daha uzun süreli herhangi bir anlaşmayı ihlal etmeleri durumunda franchise sahipleri tarafından dava edilebilecek Batılı şirketler için ciddi mali yansımaları olabilir.

Bird & Bird’ün imtiyaz anlaşmazlıklarını ele alan bir ortağı olan Victoria Hobbs, BBC’ye, franchise sahibinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bağlantıları olduğunun tespit edilmesi veya yaptırımlarla karşı karşıya kalması durumunda İngiltere’nin bakış açısına göre anlaşmanın feshedilebileceğini söyledi.

Buna rağmen, Hobbs, anlaşmaların genellikle “franchisor bizim itibarımıza zarar verecek bir şey yaparsa, onu feshedebiliriz” diyen bir madde içermesine rağmen, şu anda Rusya’daki sorun, birçok franchise sahibinin yanlış hiçbir şey yapmamasıdır.

“Bu onlar için büyük bir zorluk çünkü İngiliz hukuku açısından gerçekten anlaşmayı feshetme hakları yok – işte sorun da bu” diye ekledi.

Marka, Rusya’daki bir franchise aleyhine bir İngiliz mahkemesinden bir karar almayı başarsa bile, Avrupa’da uzmanlaşmış en büyük franchise avukatları ekibinin ortağı John Pratt’e göre “Rus mahkemeleri bunu uygulamayacaktır”.

Şirketler bu durumda ellerinden geleni yapmaya çalışıyorlar ve hepsi Rus işgalinden sonra Ukrayna’ya desteklerini açıkladılar:

• Rusya’da 57 markalı oteli bulunan ve orada 3.500 çalışanı bulunan Accor, gelecekteki tüm otel açılışlarını durdurdu ve yaptırımlardan etkilenen otellere hizmet ve dağıtımı durdurdu.
• Burger King, Rusya’daki franchising’den elde ettiği kârı insani yardım çabalarına yönlendiriyor
• Rusya’da kendi markaları altında faaliyet gösteren 28 oteli bulunan Marriott Hotels & Resorts ve IHG, Moskova’da otel geliştirme ve yatırımlarını durdurarak, sahibi ve kontrolünde olan şirketlerini kapattı.
• Marks & Spencer, mültecileri desteklemek için 1,5 milyon sterlinden fazla taahhütte bulundu ve 20.000 mont bağışladı.

Birkaç marka Rusya’da sıkışıp kalırken, Pizza Hut ve KFC restoranlarının sahibi Yum Brands, ana franchise sahibi ile Pizza Hut operasyonlarını geçici olarak durdurmak için bir anlaşmaya vardığını söyledi.

Hukuk firması Bird & Bird’ün ortağı olan Hobbs, markaların Rusya’da faaliyet göstermeye devam etmelerinin itibarlarına gelebilecek herhangi bir potansiyel zarar konusunda “son derece endişeli” olduğuna inandığını söyledi.

“Açıkçası ne olduğu konusunda insani ve etik düzeyde endişe duyuyorlar, ancak aynı zamanda bazı şirketlerin bir boykot tehdidinde bulunmasından da endişe duyduklarını düşünüyorum” diye ekledi.

https://www.bbc.com/arabic/business-60771260