İran’a İngiliz darbesi belgeselinin yayınlanmasını durduruldu

Mirat Haber Ajansı

Darbe 53, eleştirmenler tarafından bu yaz “güçlü ve konusuna hakim” bir belgesel olarak karşılandı ve tarihçiler tarafından İngiltere’nin Orta Doğu ile ilişkisini anlamak için çok önemli bir belge olarak değerlendirildi. Apocalypse Now ve The English Patient’ın kurgu yönetmeni Walter Murch tarafından İngiliz-İranlı yönetmen Taghi Amirani ile birlikte 10 yıldan fazla bir sürede yapılan film, ikinci dünya savaşından sonra İran’a gizli İngiliz müdahalesinin hikayesini anlatıyor ve başrolde Ralph Fiennes, önemli bir olayın yeniden inşasında MI6 casusu olarak yer alıyor. Filmin yeni perspektifi dış ilişkiler gazetecileri arasında yaygın olumlu tepkilere yol açtı. Bu övgülere buna “son derece parlak” diyen Channel 4’ün haber sunucusu Jon Snow da dahil.

Ancak şimdi, deneyimli belgesel yapımcısı Brian Lapping de dahil olmak üzere İngiliz televizyonunun en büyük isimlerinden bazılarının öfkeli şikayetleri, Darbe 53’ün genel gösterimini engellemekte. Granada TV tarafından 1985’te Lapping tarafından yapılan İmparatorluğun Sonu belgeseli yapımı sırasında İngiliz derin devletinin bilgi kararttığından bahsedilmekteydi. Amirani ve Murch, bu hafta sonu medyaya, İmparatorluğun Sonu filmlerini kullanma hakkını geri kazanmak için uzun bir yasal mücadele veya filmlerinin önemli unsurlarında pahalı değişiklikler yapmak arasında acı verici bir seçimle karşı karşıya olduklarını söyledi. Amirani, ifşa etmeyi umduğu ve filminin tanıtımını yaparken bahsettiği “örtbasın” End of Empire’ın yapımcıları tarafından değil İngiliz hükümeti tarafından yapıldığını düşündüğünü de sözlerine ekledi. İngiliz hükümeti yaptıklarını hala resmen kabul etmedi. Tartışmanın merkezinde, 1953 İran darbesinin tartışmasız İngiliz gizli servisi oyunu olduğu yer alıyor. MI6, Şah’ı yeniden tahta çıkarmak için ülkenin ilk demokratik lideri Muhammed Musaddık’ı görevden almak için çalıştı. Bu hamle, hem İngiltere’nin savaş sonrası hükümeti hem de Amerika tarafından, İran’ın petrol endüstrisinde “istikrar” sağlamanın ve kârlı sömürge çıkarlarını güvence altına almanın bir yolu olarak gizlice öne sürüldü. 1985’te, Granada’da Lapping için çalışan araştırmacılar, darbeyi düzenlediğini iddia eden eski bir istihbarat görevlisiyle röportaj sonucu bilgileri almışlardı. Ancak Darbe 53 bunun da bir yönlendirme olduğunu ima ediyor. Bazı televizyon uzmanları Lapping’in İngiliz İstihbaratının isteği üzerine filmin yayınlanmasını durdurtmuş olabileceğini belirttiler