KÜRESEL GERİLİM VE TARİHSEL DERS: ABD–İRAN HATTI NEREYE GİDİYOR?
Orta Doğu’da yükselen ABD–İran gerilimi, sadece iki ülke arasındaki bir kriz olmanın ötesine geçerek küresel dengeleri etkileyen çok katmanlı bir mücadeleye dönüşmüş durumda. Enerji hatlarından askeri dengelere, diplomatik bloklaşmadan ideolojik söylemlere kadar birçok başlık, bu çatışmanın etrafında yeniden şekilleniyor.
Güç Dengeleri Sarsılıyor
Amerika Birleşik Devletleri uzun yıllardır küresel sistemin belirleyici gücü konumunda bulunurken, İran ise bölgesel etkisini artırarak bu dengeye meydan okuyan aktörlerden biri haline geldi. Son gelişmeler, tarafların doğrudan karşı karşıya gelme riskini artırırken, aynı zamanda vekil güçler üzerinden yürütülen mücadelenin de daha sert bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Tarihsel Perspektif: Değişmeyen Döngü
Tarih, büyük güçlerin mutlak olmadığını defalarca gösterdi. Rum Suresi’nde anlatılan Bizans–Sasani mücadelesi, bu anlamda dikkat çekici bir örnek olarak öne çıkıyor. Bir dönem ağır yenilgi alan bir gücün kısa süre içinde toparlanarak yeniden üstünlük sağlaması, güç dengelerinin ne kadar hızlı değişebileceğini ortaya koyuyor.
Bu tarihsel örnek, günümüz jeopolitiğinde de benzer kırılmaların yaşanabileceğine işaret ediyor. Zira hiçbir güç, mevcut üstünlüğünü sonsuza kadar koruyabilecek garantilere sahip değil.
Askerî ve Ekonomik Kırılganlıklar
ABD, yüksek askeri kapasitesine rağmen uzun süreli çatışmalarda ciddi maliyetlerle karşı karşıya kalıyor. Afganistan ve Irak tecrübeleri, bu durumun en somut örnekleri arasında yer alıyor. Öte yandan İran, doğrudan konvansiyonel güçten ziyade asimetrik savaş stratejileri ve bölgesel bağlantılarıyla denge kurmaya çalışıyor.
Enerji yolları, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen küresel petrol trafiği, bu gerilimin dünya ekonomisine doğrudan etki etmesine neden oluyor. Bu da krizi sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik bir mücadele haline getiriyor.
İdeolojik ve Psikolojik Boyut
Taraflar arasındaki gerilim yalnızca fiziki güç unsurlarına dayanmıyor. Aynı zamanda ideolojik söylemler, kamuoyu mobilizasyonu ve psikolojik üstünlük mücadelesi de bu sürecin önemli bir parçası. Bu noktada tarihsel ve dini referanslar, toplumların algısını şekillendiren unsurlar olarak öne çıkıyor.
Kesinlik Değil, Olasılıklar Dönemi
ABD–İran hattındaki gelişmeler, kesin sonuçlardan ziyade çok sayıda ihtimali barındıran bir sürece işaret ediyor. Tarihsel örnekler, güç dengelerinin değişebilir olduğunu gösterse de, günümüz koşulları bu değişimin nasıl ve ne zaman gerçekleşeceğini belirsiz kılıyor.
Ancak değişmeyen bir gerçek var:
Hiçbir güç mutlak değildir ve tarih, dengelerin beklenmedik anlarda yeniden kurulduğu örneklerle doludur.
Tarih, güç sarhoşlarının mezarlığıdır. Dün yenilmez sanılan nice imparatorluklar bugün sadece birer dipnot. Rum Suresi bize şunu gösterdi: yenilgi kalıcı değildir, güç de ebedi değildir.
Bugün ABD’yi “dokunulmaz”, İran’ı “sınırlı” görenler, tarihin nasıl ters yüz olduğuna yeterince bakmıyor. Güç dengesi dediğin şey, bir gecede değişir. Hele ki işin içinde zulüm, kibir ve hesap vermeme hali varsa…
Ama şu ayrımı da kaçırmayalım:
Kur’an’ın verdiği haber kesinliktir, bugünün yorumları ise ihtimal.
Yine de değişmeyen bir hakikat var:
Zulüm üzerine kurulan hiçbir düzen sonsuza kadar ayakta kalmaz.
Mesele kimin ne zaman kazanacağı değil…
Mesele şu:
Kim hak üzere, kim batıl üzere — tarih eninde sonunda bunu ortaya çıkarır.
İSLAMİ HABER “MİRAT”
YOUTUBE
