Portekiz’de Müslümanların Geçmişi – 1

Tarihçiler ve arkeologlar İslam’ın ülkenin kimliğiyle nasıl bütünleştiğini gösteriyor.

Memleketi Irak’taki savaştan kaçan 33 yaşındaki Mustafa Abdulsattar, Türkiye’den Yunanistan’a gerçekleştirdiği tehlikeli bir tekne yolculuğunda hayatını riske attı.

Yunanistan’a vardığında, hakkında çok az şey bildiği bir ülke olan Portekiz’e yeniden yerleştirilmesi teklif edildi. Ancak bazı tanıdık özellikler bulabildi.

Onları listelemeye başlamadan önce “Pek çok ortak kelime buldum.” diye açıklıyor. Bazıları yemekle diğerleri şehirler ya da bölgelerle ilgili. Bir de Arapça “inşallah” kelimesinin doğrudan kökünden gelen (oşalla şeklinde telaffuz edilen) “oxala” ifadesi var. Her ikisi de “inşallah” anlamına geliyor.

Artık Yabancı Değil

Arapçanın etkilerinin halen Portekiz dilinde bulunabilmesi çok şaşırtıcı olmamalıdır. Bölge, asırlarca Morolular olarak bilinen Arapça konuşan Müslümanlar tarafından yönetildi.

8’inci yüzyılda Müslümanlar Kuzey Afrika’dan deniz yoluyla gelerek günümüzdeki Portekiz ve İspanya’nın kontrolünü ele geçirdiler. Arapçada Endülüs olarak bilinen bölge genişleyen Emevi İmparatorluğuna katıldı ve Müslüman idaresi altında zenginleşti. Ancak bu miras çoğunluğu Katolik ülkede büyük ölçüde unutuldu.

Portekiz okullarında beş asırlık Müslüman yönetimi sadece kısa bir şekilde okutulmaktadır. Ders kitapları, 13. yüzyılda sona eren; bölgenin Haçlı seferleriyle desteklenen Hristiyan yöneticilerinin bölgedeki “reconquista” zaferine daha fazla vurguda bulunmaktadır.

O zamandan beri, Portekizli kimliği tarihi anlatıda düşman olarak tasvir edilen Morolu kimliğine karşıt olarak inşa edilmiştir. Fakat herkes tarihin bu versiyonuna katılmıyor.

Evora Üniversitesi’nde Ortaçağ Tarihi profesörü olan Filomena Barros “Nüfusun önemli bir bölümü dinlerini İslam olarak değiştirdiler.” diye açıklıyor.

Araştırmalar, 10’uncu yüzyılda İber yarımadasının nüfusunun yarısının Müslüman olduğunu ortaya koyuyor.

Barros’a göre, Kuzey Afrika’dan deniz yoluyla gelen Müslümanlar Avrupa’nın kuzeyinden gelerek bölgeyi Müslümanlardan önce veya sonra ele geçiren krallar ve ordulardan daha fazla yabancı değildi.

“İber yarımadası sürekli ele geçirildi.” diyor ve ekliyor, “İlginçtir ki Romalıların veya Vizigotların ülkeyi ele geçirmeleri hakkında konuşmuyoruz, fakat biz her zaman Müslümanların ülkeyi ele geçirmeleri hakkında konuşuyoruz.”

Kaynak: https://www.aljazeera.com/features/2020/6/10/the-portuguese-rediscovering-their-countrys-muslim-past