Portekiz’de Müslümanların Tarihi – 4

Portekiz’deki Müslüman ve Yahudi Tarihinin İzlerinin Kaldırılması

Portekiz kralı III. Alfonso 1249 senesinde Algarve’deki son Müslüman kalesi olan Faro’yu ele geçirdi. Oradaki Müslümanların çoğu öldürüldü, Müslümanlar tarafından kontrol edilen diğer bölgelere kaçtı ya da Hristiyanlığa döndü, fakat küçük bir azınlığın tecrit edilmiş mahallelerde kalmalarına izin verildi.

1496’da Kral I. Manuel krallığı özellikle Hristiyanlığa çevirerek bütün Yahudi ve Müslümanları sürgüne göndermeye karar verdi.

Kesin kayıtlar yok, fakat tahminler o zamanki Yahudilerin sayısının 20,000 ile 100,00 arasında olduğunu gösteriyor ve Müslüman topluluğunun bundan çok daha küçük olduğu düşünülüyor. Onlar sürüldükten sonra bölgenin çeşitlilik barındıran geçmişini ve asırlık Yahudi ve Müslüman varlığını silmek girişimi ile hem sinagoglar hem de camiler ya yıkıldı ya da Katolik kilisesine verildi veya özel konutlara dönüştürüldü.

Yahudi azınlığın sınır dışı edilmesi, Portekiz hükümeti tarafından kamuoyundan özür dilenerek ve sınır dışı edilen Yahudilerin soyundan gelenlere Portekiz vatandaşlığı veren 2015 tarihli bir yasayla kabul edildi. Ancak aynı 1496 fermanıyla kovulan Müslümanlara aynı nezaket gösterilmedi.

Geri dönüş yasasını hazırlayan muhafazakar bir politikacı olan Jose Ribeiro e Castro, bu yılın başlarında şunları ifade etti, “Müslümanların sınır dışı edilmesi dini hoşgörüsüzlükten çok fetihler ve savaşlarla ilgilidir.”

Çatışmanın sözde arka planı nedeniyle, politikacılar Portekizli Müslümanların sınır dışı edilmesinin, tamamen nefret ve ayrımcılığa dayanan Yahudilere yapılan zulümle karşılaştırılamayacağı düşüncesini savundu.

Dini azınlıklara üç katı seçenek verildiği zaman – Hristiyanlığa geçmek, Portekiz’i terk etmek veya ölüm cezasıyla karşı karşıya kalmak – Müslümanların çoğu Kuzey Afrika’ya kaçtı ve orada yerel nüfusun içerisinde asimile oldular.

Ancak Yahudi nüfusunun çoğunluğunun krallığı terk etmesine izin verilmedi, çünkü Kral Manuel ilk sınır dışı etme fermanını zorunlu din değiştirme fermanına dönüştürdü. Bazı Yahudi çocuklar ebeveynlerinden alınarak Hıristiyan aileler tarafından evlat edinildi. Kalan Yahudiler zorla vaftiz edildi.

Tarihçiler, Yahudiler için böyle bir koruma yokken, kral Müslüman devletlerin misillemesinden korktuğu için Müslümanların zarar görmeden krallığı terk etmelerine izin verilmiş olabileceğine inanıyor.

Kaynak: https://www.aljazeera.com/features/2020/6/10/the-portuguese-rediscovering-their-countrys-muslim-past