TBMM’de hazırlıkları son aşamaya gelen Dijital Telif Düzenlemesi

TBMM’de hazırlıkları son aşamaya gelen Dijital Telif Düzenlemesi

TBMM’de hazırlıkları süren dijital telif düzenlemesi, Türkiye’de haber içerik üreticilerinin haklarını güçlendirecek önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Yasayla birlikte, Google ve Meta gibi küresel teknoloji devlerinin Türkiye’deki haber içeriklerini kullanarak elde ettiği reklam gelirlerinden (yaklaşık 200 milyar TL civarında tahmin edilen pay) içerik üreticilerine zorunlu telif ödemesi yapılması hedefleniyor.

Google, halihazırda birçok ülkede benzer dijital telif yasaları veya anlaşmalar kapsamında yayıncılara ödeme yapıyor. Şirket, özellikle Avrupa Birliği Telif Direktifi’nin (EU Copyright Directive) ulusal yasalara uyarlanmasıyla birlikte lisans anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar genellikle “Extended News Previews” (Genişletilmiş Haber Önizlemeleri) modeli üzerinden işliyor ve yayıncılara snippet’ler, thumbnail’lar gibi içerik kullanımları için ücret ödeniyor.

Google’ın Öne Çıkan Ülke Anlaşmaları

Google’ın haber yayıncılarıyla yaptığı lisans ve ödeme anlaşmaları şu ülkelerde öne çıkıyor:

• Almanya: Erken dönemde anlaşmalar imzalandı, yüzlerce yayıncıyı kapsıyor. News Showcase programı burada başladı.
• Fransa: 2021’de önemli bir anlaşma sağlandı; Google, yüzlerce yayıncıya ödeme yapıyor. Ülke, AB direktifini ilk uygulayanlardan biri oldu ve Google’a geçmişte yüksek cezalar kesildi (örneğin 500 milyon euro).
• Macaristan, Avusturya, Hollanda, İrlanda: 2022 itibarıyla 300’den fazla yayıncıyı kapsayan anlaşmalar var, daha fazlası devam ediyor.
• Kanada: 2023’te yürürlüğe giren Online News Act (C-18) sonrası Google, yıllık yaklaşık 74 milyon ABD doları ödeme yapmayı kabul etti.
• Avustralya: News Media Bargaining Code ile zorunlu müzakere ve ödeme sistemi getirildi; Google anlaşmalar imzaladı.
• Diğer ülkeler: Brezilya, Arjantin, Japonya, İngiltere gibi ülkelerde News Showcase kapsamında anlaşmalar var. Google, küresel olarak 1 milyar dolarlık haber fonu taahhüdünde bulundu ve binlerce yayıncıyı kapsayan programlar yürütüyor.

Bu anlaşmalar genellikle bireysel veya toplu lisanslar şeklinde; ödeme kriterleri arasında trafik, görüntülenme ve reklam geliri paylaşımı yer alıyor.

Meta (Facebook/Instagram) Durumu

Meta’nın haber içeriklerine yönelik telif anlaşmaları Google kadar yaygın değil, ancak son dönemde yapay zeka odaklı lisanslamalarda ilerleme var. Şirket, bazı ülkelerde haber akışını sınırlayarak (örneğin Avustralya ve Kanada’da geçici kısıtlamalar) telif taleplerine yanıt verdi. 2025 sonu itibarıyla Meta, CNN, Fox News, USA Today, Le Monde gibi yayıncılarla AI veri lisans anlaşmaları imzaladı (gerçek zamanlı haber entegrasyonu için), ancak genel haber telifi için zorunlu ödeme modelleri daha sınırlı. Avrupa’da AB direktifi kapsamında görüşmeler devam ediyor.

Türkiye’deki düzenleme, Fransa ve Kanada örneklerini yol haritası olarak alıyor. Bu ülkelerde teknoloji devleri başlangıçta direnç gösterse de yasal baskıyla ödeme mekanizmaları kuruldu ve yayıncılar somut gelir elde etti.

Uzmanlar, yasanın yürürlüğe girmesiyle içerik üreticilerinin emeğinin karşılığını alacağını, dijital reklam pastasından daha adil pay alınacağını belirtiyor. Google ve Meta’nın Türkiye’de temsilcilik kurması ve şeffaf ödeme sistemleri oluşturması bekleniyor. Bu, yerli medya için yeni bir ekonomik denge anlamına gelebilir.

İslami Haber ”MİRAT” – YouTube