Yeni Nesilleri Bekleyen İki Tehlike: Hipergerçeklik ve Yapay Zeka

Artırılmış gerçeklik olarak dilimize çevrilen hipergerçeklik 21. Yüzyılın gelişmesi olarak adlandırılabilir. Yapay zeka ile beraber gündemi değiştirmekle kalmıyor, aynı zamanda bir medeniyetin değişimine öncülük eden projeler olarak adlandırılıyorlar.

Yapay zekanın insan için tehlikeli olacağı, zira başka bir anlayışa göre işlem yaptığı, şeytani bir akla hizmet ettiği söyleniyor. Yapılan bir deneyde robotların aralarında anlaşarak ve kendilerine ait dil geliştirerek insanlardan bağımsız olma arzuları epey yankı buldu. Bunu aynı zamanda insanlığın aleyhinde görmemiz konusunda da haklı şüpheler uyandı. Yapay zeka bu haliyle kullanılmasa bile bir alt türevleriyle başka sorunlara da yol açabilir. Örneğin, işleri daha profesyonel yapacağı için yaygın bir işsizlik durumuna sebep olacağı söyleniyor. Bu durumda öğretmen tutmak yerine bilgisayarla ve robotlarla konuşmak daha ucuz ve daha cazip hale gelecek. Aynı zamanda dünyayı bizim avuçlarımıza serecek ama kişiye özel bir dünya kurgusuna hizmet edecek. Bu da insanlar arası iletişimin kopmasıyla beraber zaman ve mekan algımızı değiştirecek hatta dünyadaki düzeni altüst edebilecek.

Yapay zeka sayesinde geçmişe ve geleceğe yolculuğun mümkün olup olmadığı, tarihsel karakterlerin simülasyonlarla canlandırılışı veya başka hislerin, duyguların, vizyonların test edilişi gibi olaylar mümkün gibi gözüküyor. Bu ortamda modern insana gerek kalıp kalmadığı da sorulmaktadır.

Hipergerçeklik, teknolojinin getirdiği ortamda insanların kaybolmasına ve birbirinden kopuk zümreler ve gruplar olarak yaşamalarına imkan tanıyor. Biz bunu bugünkü çarpık eğitim sistemlerinin ortaya çıkardığı insan tiplerinden kısmen kestirmekteyiz ve esasen bu işe yaygın eğitim kurumları hizmet mi ediyor diye de sormaktayız. Çarpık müfredat, genel ilke ve disiplinlerin ötesinde herkesin zihnini bir kanala yönlendiren bir eğitim modelidir. Psikologlar sadece psikoloji bilir, tarihçiler sadece tarihten anlar durumdadır. Oysa üniversite ve bilim belli alanlarda ihtisas yapma imkanı sağlasa da gerçekte bu şekilde bir toplumu ve ilim ortamını inşa etmezler, ki etmemeliydi de. Eski alimler, ansiklopedik bilgi sahibi idiler, bu ilimlerin az olmasıyla alakalı olsa da merak unsurunun bir çok konuyu birbiriyle bağlantılı görmesiyle ilişkiliydi. Bugün bu şansımızın neredeyse olmadığı söylenebilir ancak bizim kastımız insanların insana has değer ve hasletlerini de kaybettiği yönünden bakınca mühimdir. Örneğin telefon çocukların okuma alışkanlığı kazanamamasında etkilidir. Bilgisayar, oyunlar ve internet de öyle. Dolayısıyla kurgulanan kolay yaşam insanlığı tembelliğe de alıştırmaktadır denebilir. Yapay gündemler ve magazin kültürü kişilerin gerçeklikten kopmasına, kendisini konumlandırmasına ve gerçek gündemini bulamamasına sebebiyet vermektedir. Bunların yakın zamanda daha büyük problemlere gebe olduğu düşünülmektedir.