Mehmet Zahid Efendinin Anısına I
MEHMET ZAHİD KOTKU’NUN ÖLÜMÜ, HUTBEM VE TASAVVUF HAKKINDA GÖRÜŞLERİM

5 Temmuz 2019’da emekliye ayrılacak İstanbul Müftüsü Prof. Dr. Hasan Kâmil Yılmaz kardeşimiz için hazırlanmakta olan programın çekiminde duygularımı açıklamak için İstanbul Müftülüğü’ne gitmiştim. Hasan Kâmil Bey kardeşimizin yanında müşterek bir dostumuz vardı. Ünlü bir akademisyen ve de siyasi olan bu irfanlı kardeşimiz konuşmamız sırasında doğruluğuna inanarak şöyle bir menkıbe nakletti:

Kabul Edemeyeceğim Tasavvufi Yaklaşım

Son dönem mutasavvıflarından Küçük Hüseyin Efendi 100 kadar yetim talebenin bakımı ve yetiştirilmesini üstlenmişti. Ölüm döşeğine düşünce yetimler, ‘bizim halimiz nice olur’ deyip kendisine uzun ömürler vermesi için Allah’a dua etmeye başlamışlar. Yetimlerin duaları ölüm döşeğindeki Küçük Hüseyin Efendi’ye malum olmuş ve bir müridi aracılığıyla yetimlere haber salıp şöyle demiş:

– Duayı bıraksınlar. Ölüm meleği geldi, bekliyor, onların duaları sebebiyle de vazifesini yapamıyor.

Bu olayı, hâşâ dostumuzu yerme amacıyla değil, bir yaklaşımı aktarma gayesiyle naklettim.

“Eceli gelen insanların ölümünün tehir edilmeyeceğini” açıklayan Münafikun sûresinin 11. âyeti ve benzerleri ile çelişen böylesi menkıbelere dayalı bir tasavvuf anlayışını benimsemediğimi öncelikle belirteyim.

Tezkiye Görevine ve Yararlanmaya Evet

Aziz Peygamberimizin görevlerinden biri olan Tezkiye/rûhen temizleme ve olgunlaştırma görevini üstlenecek alimlerin varlığına ve onların Kur’ân ve Sünnet çizgisinde yapacakları tebliğ çalışmalarının gereğine ve bu gibi insanların sohbetlerine katılımla yararlanılması lüzumuna inanırım.

Kur’ân’ın ve Sünnet’in buyrukları gereği Allah’ın çokça zikredilmesi, farzların dışındaki salih/güzel amellerin ruhen geliştiriciliği ve Allah’a yaklaştırıcılığını da kabul ederim. Ama yukarıda nakledilen türden menakıba dayalı tasavvufa yabancıyım . Sözün özü Kur’ân ve Sünnet hükümleri baş üzeredir. Gayrısından beriyim.

Mehmet Zahid Efendi ile Tanışmam

1971’de Süleymaniye Camii imam-hatipliğimin ikinci yılında, 26 yaşında ilk haccımı yapıyordum. Beklediğim ve muhtaç olduğum iç huzuruna ve gözyaşlarına bir türlü kavuşamamıştım. Dilenen simsiyah derili ve kara gözlü çocuklara riyaller verip onlardan dua isteyerek bir kapı aralamıştım ama yetmiyordu.

Çevremdeki halis insanlara, ‘duası müstecap olacak bir Allah dostu yok mu bana gösterebileceğiniz’ dediğimde ‘Mehmet Zahid Efendi’ var dediler. Ararsanız bulursunuz. Gittim, buldum, kendimi tanıttım ve ‘Efendim gözlerimden müştekiyim, ümit ettiğim ruhsal gelişime yol açamıyorum’ deyip dua istedim.

Doğal hallerinde güleç olan insanlara hep imrenmişimdir. 26 yaşında bir genç olmam duygulandırmış olacak ki tebessümüne tebessüm katarak başımı okşadı ve dua etti.

Benim yürekten arzularım mı, hocamızın mümin kardeşine duasının kabulü mü bilemiyorum, sanırım her ikisinin bereketiyle gözümde yaşlar birikmeye, gönlümde ışıklar parıldamaya başlamıştı. Tavafa girip kendimi gürül gürül akan insan seline bıraktım.

Arafat’ta kayboluşumun sabahında, Hocamızın Mina’da ki sohbetine katıldım ve Mina’da nazil olan Mürselat sûresini okudum. ‘Ne güzel Kur’an okuyor’ demişlerdi.

Tanıştığımız hac mevsimi sonrasındaki yıllarda kendisiyle birçok defa görüştüm. Duasını aldım.

Hastalandığında ziyaretine gittim. Hatırladığıma göre görüşemedik.

Hastaneye gelen ziyaretçiler arasında merhum Turgut Özal da vardı.

Büyüklerimize İlişkin Derin Yanılgımız

Şiilerde olduğu gibi, Sünnî denilen insanlarda hatasız Masum İmam/Hatasız Önder görüşü yoktur. Ama fiili durum böyle değildir. Bizler sevdiğimiz saydığımız insanları hatasız gibi görürüz. Oysaki her insan yanılabilir; dinimize ve ortak aklın verilerine aykırı davranışlar gösterebilir.

İslâm bilginlerinin bir kısmı bazı farklı yorumlar yapsa da Yüce Rabbimiz Kur’ân-ı Kerîm’de evrensel kıldığı Peygamberimiz Hz. Muhammed’e, “Allah’ın sana helâl kıldığını niçin yasaklıyorsun”, “Allah seni affetsin…” ve “Günahların için bağışlanma dile” buyurarak günah isnad etmektedir. (el-Tahrim 66/1; el-Tevbe 9/43; Muhammed 47/19)

Peygamberimiz de Kur’ân çizgisinde beşer olduğunu beyan ederek hata edebileceğine dikkatlerimizi çeker. Ancak dinimizden olduğunu açıkladığı hususlarda kendisine itaat etmemizi emreder.

Sonuç olarak, bendeniz de Mehmet Zahid Efendiye hata edebilecek insan gözüyle bakar, Kur’ân ve Sünnet anlayışıma göre özellikle kitaplarındaki bazı görüşlere katılmazdım. Ne var ki gereken saygıyı da gösterirdim.

Ölüm Haberi ve Hutbe Hazırlığım

Hasta olduğunu biliyorduk. 12 Kasım 1980 Perşembe günü Süleymaniye Camii’nde imamlık nöbetim sırasında Mehmet Zahid Efendinin ebedî âleme irtihali haberi geldi. Bu haberle birlikte 13 Kasım günü, Cuma namazından sonra kılınacak cenaze namazı akabinde Süleymaniye hazîresinde/ kabristanında hazırlanan kabrine defnedileceğini de öğrendik.

Kendisini tanıyan diğer bütün insanlar gibi ben de derinden üzülmüştüm. Ama benim vefa borcumu ödeyebilmem ve hitabete ilişkin vakfiye şartlarına uygun olarak güncele göre hutbe okuma görevimi yerine getirebilmek için “İslâm Alimlerinin Yüceliği ve Onlara Olan İhtiyaç” konusunda bir hutbe hazırlamam gerekiyordu. Çalışmaya başladım ve o gece hutbemi hazırladım ve Cuma günü tekrar tekrar gözden geçirerek camiye geldim.

Süleymaniye’de İmam-Hatiplik görevimin 11. yılını bitiriyordum. En az beş yüz Cuma ve Bayram namazı kıldırmıştım. Kadir Gecesi ve Bayramlarda cemaatimizin dış avlulara taştığına tanık olmuştum. Ancak Mehmet Zahit Efendinin cenaze cemaati bir başkaydı. Ben minberden yalnızca cami içindeki cemaati görebiliyordum. Cami içindeki cemaatin birkaç katının da dışarıda olduğunu tahmin edebiliyordum. Daha sonra yapabildiğimiz tahminlere göre cemaatimiz yaklaşık 30 000 /otuz bin civarındaydı.

Cuma hutbesini okumak için Diyanet İşleri Başkanlığı veya İstanbul Müftülüğü’nden bir talep gelebilirdi ama gelmedi. Kendimi bildiğim için rahatlıkla söyleyebilirim, gelseydi bile irademle görevimi devretmezdim.

Hüzünlü bir coşku ile düzgün sarığım ve beyaz cübbemle cemaati yararak minberin önüne geldim. Tam oturmuştum ki yanıbaşımda meşhur ve şimdilerde merhum olan Yaşar Tunagür Hocayı gördüm. Kendisini bana göstermişti. Hutbeyi kendisine teklif etmemi bekler gibiydi. Zannederim kendisini de hazırlamıştı. Beklentiyi sezinledim ama saygılı bir tebessüm göstermekle yetindim.

Minber’de Şahlanışım

O günkü hüznümü, heyecanımı ve hutbemi sunarken Minber’den şahlanışımı unutamam. Allah dostu olduğuna inandıkları için sevdikleri bir büyüğümüz için bir kısmı Anadolu’dan gelmiş böylesi on binleri aşan halis bir cemaate hutbe okumak ve namaz kıldırmak Rabbimin bana ihsan buyurduğu, unutamadığım ve unutulmayan nimeti oldu. Hutbemin kendisinden çok sunumu izler bıraktı.

Büyük mürşid Mehmet Zahid Kotku Hazretlerinin irtihal-i dar-ı beka eylediği 12 Kasım 1980 günü akşamı yazıp 13 Kasım 1980 Cuma günü Süleymaniye camii minberinden otuz bini aşkın cuma ve cenaze cemaatine sunduğum hutbem ömrümün hutbesi oldu.

Bu hutbemizi yarın yayınlayacağız.

Rabbim Mehmet Zahid Efendiye rahmet eylesin. Bizim cenazemizi de ona nasip olan cemaat gibi büyük ve halis bir toplulukla şereflendirsin.

Ali Rıza Demircan

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube