Avrupa’nın Sessiz Krizi: Irkçılık, İslam Karşıtlığı ve Kimlik Buhranı

Bir dönem insan hakları, özgürlük ve çoğulculuk söylemleriyle dünyaya örnek gösterilen Avrupa, son yıllarda bambaşka bir tabloyla gündeme geliyor. Göçmen karşıtlığı, Müslümanlara yönelik baskılar, aşırı sağın yükselişi ve kamusal alandaki dışlayıcı politikalar artık münferit olaylar değil; kıta genelinde hissedilen yapısal bir dönüşümün işaretleri olarak görülüyor.

Bugün Fransa’dan Almanya’ya, İsveç’ten Danimarka’ya kadar birçok Avrupa ülkesinde Müslüman kimliği siyasi tartışmaların merkezine yerleşmiş durumda.

Fransa: Laiklik mi, Kültürel Baskı mı?

Fransa uzun süredir “laiklik” politikalarıyla gündemde. Ancak son yıllarda bu politikaların özellikle Müslümanları hedef aldığı yönünde ciddi eleştiriler yapılıyor.

Devlet okullarında başörtüsü yasağıyla başlayan süreç, daha sonra “abaya yasağı” ile yeni bir boyut kazandı. Hükümet, bu uygulamayı “cumhuriyet değerlerini koruma” gerekçesiyle savunsa da birçok insan hakları kuruluşu bunun doğrudan Müslüman kimliğini kamusal alandan silme çabası olduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron döneminde:

• camilere yönelik denetimler arttı,
• bazı İslami dernekler kapatıldı,
• “ayrılıkçılıkla mücadele” yasaları çıkarıldı.

Özellikle Paris banliyölerinde yaşayan göçmen kökenli gençler arasında ciddi bir dışlanmışlık hissi oluştu. 2023 yılında polis kurşunuyla öldürülen 17 yaşındaki Nahel sonrası başlayan olaylar, yalnızca bir güvenlik meselesi değil; Fransa’daki sosyal kopuşun göstergesi olarak yorumlandı.

Birçok sosyolog, Fransa’daki krizin artık ekonomik olmaktan çıkıp kimlik krizine dönüştüğünü ifade ediyor.

İsveç ve Danimarka: “İfade Özgürlüğü” Adı Altında Provokasyon

İsveç ve Danimarka son yıllarda Kur’an-ı Kerim yakma eylemleriyle dünya gündemine oturdu.

Aşırı sağcı provokatörlerin polis koruması altında gerçekleştirdiği bu eylemler, Avrupa’daki Müslüman topluluklarda büyük öfke oluşturdu. Özellikle Stockholm’de Türkiye Büyükelçiliği önünde gerçekleştirilen Kur’an yakma provokasyonu uluslararası krize dönüştü.

Batılı hükümetler bu eylemleri çoğunlukla “ifade özgürlüğü” kapsamında değerlendirse de eleştirmenler aynı özgürlüğün:

• antisemitizm,
• Holokost inkârı,
• ırkçı nefret söylemleri
  konusunda aynı şekilde işletilmediğini savundu.

Bu durum Avrupa’daki çifte standart tartışmalarını daha da büyüttü.

Almanya: Geçmişiyle Hesaplaşan Ülkede Yeni Irkçılık Dalgası

Almanya, Nazi geçmişi nedeniyle uzun yıllar aşırı sağ konusunda hassas bir politika izlediğini savundu. Ancak son yıllarda ülkede göçmen karşıtı saldırılar dikkat çekici biçimde arttı.

2020’de gerçekleşen Hanau Saldırısı Avrupa’daki aşırı sağ tehdidinin en kanlı örneklerinden biri oldu. Irkçı saldırgan, çoğu Türk kökenli 9 kişiyi öldürdü.

Bunun yanında:

• camilere yönelik kundaklama girişimleri,
• başörtülü kadınlara saldırılar,
• Türk mezarlıklarının tahrip edilmesi,
• neonazi hücrelerinin ortaya çıkması
  Almanya’daki gerilimi artırdı.

Özellikle Alternative für Deutschland (AfD) partisinin yükselişi, Avrupa’daki aşırı sağ dalgasının kurumsal boyuta ulaştığını gösteriyor.

Avrupa Neden Bu Noktaya Geldi?

Uzmanlara göre Avrupa’daki bu dönüşümün birkaç temel sebebi var:

1. Göç Krizi ve Kimlik Korkusu

Suriye savaşı sonrası Avrupa’ya yönelen göç dalgası, birçok ülkede “ulusal kimlik” tartışmalarını büyüttü.

2. Ekonomik Buhran

Artan enflasyon, işsizlik ve gelir eşitsizliği, göçmenleri kolay hedef haline getirdi.

3. Aşırı Sağın Siyasi Yükselişi

Birçok ülkede sağ popülist partiler “ülke elden gidiyor” söylemi üzerinden oy topluyor.

4. Medyanın Dili

Bazı Avrupa medya kuruluşlarının Müslümanları sürekli “güvenlik tehdidi” bağlamında sunması toplumsal korkuyu derinleştiriyor.

Gazze’de İnsanlık Ölürken Avrupa Ne Yaptı?

Avrupa’daki İslam karşıtlığı ve kimlik krizinin en dikkat çekici yansımalarından biri de Gazze meselesinde ortaya çıktı. Almanya, Fransa ve birçok Avrupa ülkesi, kamuoylarında yükselen Filistin destekli gösterilere rağmen yönetim düzeyinde İsrail’e siyasi ve diplomatik destek vermeyi sürdürdü. Özellikle silah satışları, askeri iş birlikleri ve İsrail’e yönelik sert yaptırımların uygulanmaması Avrupa’nın “insan hakları” söylemini yeniden tartışmaya açtı. Birçok Avrupa kentinde yüz binlerce insan Gazze için meydanlara inerken, bazı hükümetlerin Filistin destekçisi gösterilere kısıtlama getirmesi dikkat çekti. Bu tablo, Avrupa halkları ile siyasi elitler arasında ciddi bir yaklaşım farkı olduğunu gösterdi. Sokakta vicdani tepki yükselirken, devlet politikalarının büyük ölçüde İsrail’in güvenlik perspektifi doğrultusunda şekillenmesi, Avrupa’nın kendi değerleriyle çeliştiği yönündeki eleştirileri artırdı. İslami açıdan bakıldığında ise mazlumun yanında durmak temel bir ahlaki sorumluluk olarak görülür. Kur’an’da geçen “Zulmedenlere meyletmeyin” uyarısı, güç karşısında adaleti savunmanın önemini ortaya koyarken; Gazze konusunda sergilenen çifte standart, modern dünyanın vicdan krizlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

İslami Literatüre Göre Avrupa’daki Bu Kriz Nasıl Okunabilir?

İslam düşüncesinde zulüm, kibir, ötekileştirme ve güç sarhoşluğu toplumların çöküş sebepleri arasında görülür.

Kur’an-ı Kerim’de:

“Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sevk etmesin.”
(Maide Suresi, 8)

buyrulurken, insanlara kimlikleri üzerinden düşmanlık yapılması açık şekilde eleştirilir.

İslam’a göre:

• insanların dili,
• rengi,
• kavmi,
• kültürü
  üstünlük sebebi değildir.

Kur’an’da:

“Sizi kavimlere ve kabilelere ayırdık ki tanışasınız.”
(Hucurat Suresi, 13)

ifadesi, farklılıkların çatışma değil tanışma vesilesi olduğunu ortaya koyar.

Modern(!) Avrupa’nın Çelişkisi

Bugün Avrupa:

• özgürlük söylemini savunurken,
• Müslümanların dini sembollerini yasaklayabiliyor;
• nefret söylemine karşı olduğunu belirtirken,
• Kur’an yakılmasını “özgürlük” olarak değerlendirebiliyor.

Bu durum birçok düşünür tarafından “liberal çelişki” olarak tanımlanıyor..

Sonuç: Avrupa Bir Yol Ayrımında

Bugün Avrupa’nın önünde iki seçenek olduğu yorumları yapılıyor:

• ya çoğulculuk ve adalet temelinde yeni bir toplumsal denge kuracak,
• ya da korku siyaseti üzerinden daha sert kutuplaşmalara sürüklenecek.

Çünkü tarih gösteriyor ki:
ırkçılık kısa vadede siyasi kazanç sağlasa da uzun vadede toplumları içeriden çürüten bir zehre dönüşüyor.

Ve aslında Tüm dünyanın içine düştüğü bu buhranın çözümünü Yüce Kur’an bizlere gösteriyor:

“Ey insanlar! Gerçekten Biz sizi bir erkekle bir kadından yarattık ve birbirinizle tanışıp rahat, huzur ve kardeşlik içinde bir hayatı yaşamak için iyilikte, güzellikte yarışasınız diye sizi ırklara, boylara ayırdık. Hepiniz Âdem ve Havva adındaki bir anne babanın çocuklarısınız. Dolayısıyla, herhangi bir ırkın veya sınıfın diğerine üstünlüğü söz konusu olamaz. Gerçek şu ki, Allah katında en üstün ve en değerli olanınız, takva bakımından en ileride olanınızdır. Irk, renk, zenginlik, güzellik, makam, şöhret, güç gibi özellikler, İslâm’a göre üstünlük ölçüsü değildir. İlâhî değer ölçülerine göre en kıymetli, en saygıdeğer insan, ahlâkî erdemler bakımından en önde olan insandır. Ey insanlar! İyi kötü, doğru yanlış, güzel çirkin, üstün aşağı gibi bütün değer ölçülerinizi Allah’ın kitabından almalısınız. Çünkü Allah her şeyi bilendir, her şeyden haberdar olandır.”

İSLAMİ HABER “MİRAT”

YOUTUBE