Duvarın Öte Tarafında Soykırım Varken…

The Zone of Interest, kötülüğün sıradanlaşmasını anlatıyor

Bazı filmler vardır; seyrettikten sonra filmden çok kendinizi düşünmeye başlarsınız. Jonathan Glazer’ın yönettiği 2023 yapımı The Zone of Interest de bunlardan biri.

Christian Friedel ve Sandra Hüller’in başrollerini paylaştığı film, Nazi Almanyası döneminde Auschwitz toplama kampının komutanı Rudolf Höss ve ailesinin kampın hemen yanı başındaki evlerinde sürdürdükleri sıradan hayatı anlatıyor.

Fakat film bizi Auschwitz’in içine götürmüyor.

Gaz odalarını, cesetleri ve katliam görüntülerini doğrudan göstermiyor. Bunun yerine bir ev, bir bahçe, çocuklar ve gündelik hayat var. Duvarın öte tarafından ise silah sesleri, trenlerin gürültüsü, çığlıklar ve kampın uğursuz sesi geliyor.

İşte filmin asıl çarpıcılığı burada.

Duvarın bir tarafında aile hayatı devam ederken diğer tarafında insanlar öldürülüyor.

Film böylece yalnızca Nazi dönemindeki suçları değil, insanın kötülüğe nasıl alışabildiğini sorguluyor.

Kötülük sıradanlaştığında

İnsanın kötülük karşısında geliştirdiği en tehlikeli savunma mekanizmalarından biri, ona alışmaktır.

Bir süre sonra duyduğu sesleri duymamaya, gördüğü görüntüleri görmemeye başlar. “Benim işim değil”, “Ben sadece görevimi yapıyorum” veya “Ben ne yapabilirim?” diyerek vicdanıyla arasına bir duvar örer.

The Zone of Interest tam olarak bu duvarı gösteriyor.

Üstelik film bunu büyük savaş sahneleriyle değil, sessizlik ve seslerle yapıyor. Seyirci çoğu zaman görmediği dehşeti duyar ve zihninde tamamlar.

Auschwitz’ten Gazze’ye uzanan soru

Burada filmi Gazze ile değerlendirirken önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Auschwitz ile Gazze’yi tarihsel olarak birebir aynılaştırmak doğru değildir. Ancak filmin ortaya koyduğu zulmün normalleşmesi, acının uzakta tutulması ve insanın vicdanını susturması meselesi bugün de üzerinde düşünülmesi gereken bir sorudur.

Bugün Gazze’den gelen görüntüler dünyanın dört bir yanında ekranlara ulaşıyor.

Enkaz altındaki çocuklar, hastaneler, yıkılmış evler, yakınlarını kaybeden aileler…

İnsan birkaç dakika izliyor ve ardından başka bir habere geçiyor.

Hayat devam ediyor.

Tam da burada filmin sorusu karşımıza çıkıyor:

Başkasının acısı bizim hayatımızın arka plan sesine dönüşürse ne olur?

Kur’an’ın vicdan çağrısı

Kur’an, mazlum karşısında insanın sorumluluğunu hatırlatırken şöyle buyuruyor:

“Size ne oluyor da Allah yolunda ve ‘Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan bu şehirden çıkar… bize katından bir yardımcı gönder’ diye yalvaran mustazaf erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz?”

Nisâ, 4/75

Bir başka ayette ise:

“Ey iman edenler! Adaleti titizlikle ayakta tutun; Allah için şahitlik eden kimseler olun…”

Nisâ, 4/135

Bu açıdan bakıldığında film, Müslüman seyirci için yalnızca bir savaş veya tarih filmi değildir. Aynı zamanda vicdan, adalet ve şahitlik üzerine bir muhasebedir.

Çünkü mesele yalnızca zulmü görmek değildir.

Gördüğümüz zulüm karşısında vicdanımızı kaybetmemektir.

Asıl duvar nerede?

The Zone of Interest bize geçmişten bir aileyi gösterirken aslında bugünün insanına da ayna tutuyor.

Auschwitz’in duvarı fiziksel bir duvardı.

Fakat insanın vicdanına ördüğü duvar çok daha tehlikelidir.

Bu nedenle filmin ardından sorulması gereken soru belki de şudur:

Duvarın öte tarafında ne olduğu değil, bizim o duvarı ne kadar yükselttiğimiz önemli değil mi?

Gazze’deki acılar karşısında da mesele tam burada düğümleniyor.

Çünkü insanı insan yapan, yalnızca kendi bahçesinde huzur içinde yaşaması değil; başkasının acısını duyabilecek bir vicdana sahip olmasıdır.

The Zone of Interest, belki de tam olarak bunu hatırlatıyor:

Zulüm yanı başımızda yaşanırken sessizliğe alışmak, insanın kendisiyle arasına ördüğü en yüksek duvardır.

İSLAMİ HABER “MİRAT”

YOUTUBE