Kudüs ve Bney Brak’ta Tansiyon Yüksek: Haredi Protestoları Hükümeti Sarsıyor

KUDÜS – İsrail, son yılların en derin siyasi ve toplumsal krizlerinden birini yaşıyor. Zorunlu askerlik karşıtı Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudilerin başlattığı protestolar şiddetini artırırken, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümeti “Mart 2026 bütçe çıkmazı” nedeniyle dağılma tehlikesiyle karşı karşıya.

Sokaklarda Barikatlar, Polisle Sert Çatışmalar

Şubat ayının başından bu yana Bney Brak ve Batı Kudüs’te on binlerce Haredi, askerlik celplerini protesto etmek için sokaklara döküldü. “Ölürüz de askere gitmeyiz” sloganları atan göstericiler, ana otoyolları ve tramvay hatlarını barikatlarla kapattı.

• Şiddet Dozu Artıyor: Atlı polislerin müdahale ettiği gösterilerde çok sayıda kişi gözaltına alınırken, geçtiğimiz hafta bir protestocunun inşaattan düşerek hayatını kaybetmesi öfkeyi daha da tırmandırdı.
• Halkın Tepkisi: Laik kesimler ve yedek askerler ise “yükün eşit paylaşılması” gerektiğini savunarak Haredilere tanınan imtiyazların tamamen kaldırılmasını talep ediyor.

Bütçe Maratonunda “31 Mart” Mühleti

Netanyahu hükümeti için asıl tehlike Meclis (Knesset) koridorlarında yaşanıyor. 2026 yılı devlet bütçesinin yasalaşması için son tarih 31 Mart. İsrail yasalarına göre, bütçe bu tarihe kadar onaylanmazsa Meclis otomatik olarak feshedilecek ve ülke Haziran 2026’da erken seçime gidecek.

• Koalisyon Şantajı: Haredi partileri Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği, askerlik muafiyetini yasal güvence altına alan “Askerlik Yasası” geçmeden bütçeye nihai onayı vermeyeceklerini açıkça ilan etti.
• Kritik Oylama: Ocak sonunda bütçenin ilk okuması 55’e karşı 62 oyla zorlukla geçse de, koalisyon içindeki Agudat Yisrael kanadı hala bütçeye karşı oy kullanma tehdidini sürdürüyor.

Netanyahu İki Ateş Arasında

Başbakan Netanyahu, bir yandan orduyu ve laik kamuoyunu memnun etmeye çalışırken, diğer yandan iktidarını ayakta tutan dini partilerin desteğini kaybetmemek için adeta “ip cambazlığı” yapıyor.

• Smotrich’in Sert Tavrı: Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, bütçenin askerlik yasasına rehin edilmesine tepki göstererek, “Eğer bütçe geçmeyecekse seçimlere gidelim” restini çekti.
• Muhalefetin Hamlesi: Yair Lapid liderliğindeki muhalefet ise hükümetin içindeki bu çatlağı derinleştirmek için Meclis’e “fesih tasarısı” sunmaya hazırlanıyor.

Sırada Ne Var?

Önümüzdeki iki hafta, Netanyahu’nun Haredi liderlerle yapacağı kapalı kapı görüşmelerine sahne olacak. Eğer askerlik konusunda “orta yol” bulunamazsa, İsrail siyaseti Mart ayı sonunda büyük bir depremle sarsılabilir.