İRANDA DEVALÜASYON KRİZİNE HALK PROTESTOSU

Düzinelerce Iraklı geçtiğimiz Çarşamba günü Merkez Bankası önünde bir protesto düzenledi. Gerçekleştirilen bu eylemde hükümetin yerel para birimi olan dinarın ABD para birimi olan dolar karşısındaki kuru protesto edildi. Eylemciler, bu yolla devletten talep ettikleri şeyin, yaşanan kur problemine karşı iyileştirici bir müdahalede bulunulması olduğu vurgulandı.

Yetkililer merkez bankasındaki döviz kurunu 100 dolar başına 146.000 dinarda tutarken, karaborsada ise döviz kuru 100 dolar başına 158.000 dinar gibi rekor bir seviyeye yükseldi.

Göstericilerden Muhammed el-Mansuri, siyasi sınıfı mevcut düzeni bozmakla suçladı. Çünkü gösterinin hükümetten doların fiyatını düşürmesini talep etmeyi amaçladığına işaret ederek siyasi kesimin ise bu konuda gerçekleştirdikleri mevcut uygulamalarla tahribata ve kötüleşen koşullara neden olduklarını belirtti. Yine bu protestolardaki taleplerin en önemli sebeplerinden biri olarak da İran ABD doları karşısında yaşadığı devalüasyondan en fazla vatandaşların etkilenmesi, zararlarının da oldukça fazla olması gösterilmiştir. Öte yandan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayınlanan istatistiklere göre ülkede %42’den fazla işsiz bulunmakta. Bu duruma ise fiyat dalgalanmaların, düşük para biriminin ve tüm bunlar neticesinde piyasayı sert bir şekilde vuran enflasyon dalgalarının neden olduğu belirtilmiştir.

Abdullah Jabr (dükkân sahibi), müşterinin pazara gelip 5-6 kat artan yüksek fiyatlara şaşırması nedeniyle dolardaki artışın net bir etki yaratarak pazarı felç ettiğini, bu nedenle de satın temel ihtiyaçlarının dahi asgari seviyesi dışında herhangi bir şey alamadığını belirtti.

Ali isimli bir devlet çalışanı, masrafların çok arttığını belirterek, “Yani vallahi zor becerebiliyoruz ve maaşlar çoğu zaman ay ortasında bitiyor.”

Ekonomi Uzmanı olan Kovind Şirvani, mevcut döviz sıkıntısının nedenlerinden birinin ABD Hazine Bakanlığı’nın döviz satışında büyük paya sahip olan bir dizi Irak bankasına uyguladığı yaptırımlar olduğuna inanıyor.

İkinci husus olarak; Irak “Merkezi”nin, bankalar ve döviz büroları tarafından döviz alım taleplerine başvurulabilmesi için elektronik bir platform oluşturmuş olması ve bu platformun ABD “Hazinesi” ve Federal Banka tarafından dayatılan bazı şartlara uymak zorunda olmasını dile getirmekle sözüne devam etti. Görünen o ki, Irak bankaları elektronik platformun gerektirdiği bu koşulları karşılamakta gecikiyor.

Üçüncü mesele olarak da dövizi tekelleştiren ve diğer dönemler için saklayan bazı tüccarlar tarafından neden olunan, piyasalardaki spekülasyonların varlığına değindi.

Başbakan Muhammed Şiya al-Sudani geçen Aralık ayında yaptığı açıklamada, hükümetin bankadan yerel piyasadaki dolar sıkıntısını telafi etmek için acil adımlar atmasını istemesinin ardından Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinin 96 milyar dolara yükseldiğini söyledi.

https://www.aljazeera.net/ebusiness/2023/1/5/%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%B3%D8%A8%D8%A8