İsrail, Türkiye’den Alınan Parşömenleri İade Ediyor

İsrail kurtarma timi, metinlerin saklanması için kendilerine verildiğini söylese de konu birçok kişiyi kızdırdı.

Depremin vurduğu Türkiye’ye gönderilen İsrailli kurtarma ekipleri, yanlarında götürdükleri 200 yıllık bir Yahudi el yazmasını iade etti ve bunun ülke dışına çıkarılıp çıkarılmaması gerektiği konusunda yüksek sesli itirazlar yapıldı.

İsrail, iki hafta önce meydana gelen ve ülkede en az 41.000 ve Suriye’de 4.000 kişinin hayatını kaybettiği deprem felaketinin ardından Türkiye’ye yardım etmek için gönüllülerden ve askeri personelden oluşan bir arama kurtarma ekibi gönderdi.

İsrail’in ZAKA kurtarma misyonu Türkiye’nin güneyinde altı gün geçirdi. Yardım sunduğu yerler arasında eski bir Yahudi cemaatinin yaşadığı Hatay da vardı. Antakya’nın Türkiye’deki Yahudi cemaatinin lideri Şaul Cenudioğlu ve eşi Tuna, İsrailli kurtarma ekipleri tarafından 10 Şubat’ta evlerinin yıkıntıları arasında ölü bulundu.

İsrail ekibi perşembe günü İsrail’e döndüklerinde, depremde yıkılan Antakya’daki sinagogda muhafaza edilen Ester Kitabı’nın iki antika parşömenini aldı.

İsrail medyasına göre, Türkiye’deki Yahudi cemaatinden yaşlı bir adam parşömenleri saklamaları için ZAKA kurtarma ekibine verdi. Parşömenlerin Türkiye’den alındığı haberi ilk olarak İsrail basınında yer aldı.

Parşömeni alan İsrail askeri yetkilisi, Yahudi adamın “Topluluğumuzun son başkanı şimdi trajik bir şekilde aramızdan ayrıldı ve Suriye’ye yakınlığımız nedeniyle parşömenlerin yanlış ellere geçmesini görmekten nefret ediyorum. Lütfen onları koruyun ve topluluğumuzun hatırlandığından emin olun.” sözlerini aktardı.

Durum üzerine, Türkiye’de sosyal medyadaki tepki kısa sürede büyüdü ve parşömenler cuma günü iade edilmesine rağmen hafta sonu duyulan hoşnutsuzluk arttı. Metinlerin kaldırılması, daha önce kriz zamanlarında, örneğin Osmanlı döneminde, tarihi eserlerin ülkeden yağmalandığına dair uzun süredir devam eden korkulardan yararlanıyor.

Türkiye Hahambaşılığı Vakfı, Twitter’da konuyu ele alarak ve parşömenlerin elinde olduğunu garanti ederek korkuları hızla bastırmaya çalıştı.

Cuma günü tweet’te “İlgili Ester parşömeni İsrail’den alındı ve Hahambaşılığımızda saklanıyor. [Parşömen] sinagogumuzun yenilenmesinin ardından Antakya’daki evine dönecek.” denildi.

Türk yasalarına göre, eski eserlerin veya önemli tarihi değeri olan bir asırdan daha eski eserlerin yurtdışına çıkarılması yasaktır.

Ester Kitabı, Türkiye’deki Yahudi cemaati için önemli bir tarihi belge oluşturmaktadır.

Türkiye’deki Aşkenaz Yahudi cemaatinin lideri Haham Mendy Chitrik, Middle East Eye’a “Ester Parşömenleri aile tarafından [İsrail ordusuna] saklanmaları için verildi ve ilk fırsatta iade edildi.” dedi.

Chitrik, “Ester Parşömenleri, Tevrat parşömenleriyle aynı kutsallığa sahip değil. Bunlar bireylerin kişisel malıdır.” dedi ve ekledi: “Dindar insanlar genellikle onu 13 yaşına geldiğinde bir çocuğa verirler. Çocuklarımın hepsinde [onlar] var. Bütün bu şeyler sorun değil.”

(Çeviren notu: Haber sitede geçtiği şekliyle aynen aktarılmıştır. Haberde daha çok Yahudi yetkililerin görüşünün yer aldığı ve Türkiye’den kimseye konu ile ilgili soru sorulmadığı haberde görülmektedir. Haberin daha objektif olması için Türkiye’den görüşlerin de alınmasının önemli olduğu açıktır. Tarihi eser değerindeki bir eserin izinsiz bir şekilde bir ülkeden çıkarılması kabul edilemez bir durumdur.)

Çeviren: Zehra Kaya

Kaynak: https://www.middleeasteye.net/news/turkey-earthquake-israel-jewish-scrolls-antakya-returns