KELÂM EN BÜYÜK KERAMETTİR

KELÂM EN BÜYÜK KERAMETTİR

Yeni din dilinin mesajı “kerameti” değil “kelâm”ı ön plana çıkaran bir içerik taşımalıdır. Bu nedenle Kur’ân, kelâmı en büyük mucize ilan eden kitaptır. Kelâm hem düşünmeyi hem de okumayı içeren bir kelimedir. Bu şekliyle de kelâm, “okunacak şeyleri toplayan” ve “kalemin yazdıklarına yemin eden” Kur’ân’ı nitelendirmeye çok uygun düşmektedir. Kur’ân’ın adlarından biri de “Kelâmullâh” yani Allah’ın kelâmıdır. Bu ad, Kur’ân’da üç yerde geçmektedir.¹ Gerçi bu tâbir doğrudan doğruya Kur’ân’ın ismi veya sıfatı olarak kullanılmamıştır ama bu tâbirin geçtiği yerlerdeki en yakın işaret Kur’ân’adır.² Kelâm kelimesinin lugat anlamı “tesir/etki etmek” demektir. Söze kelâm denilmesi onun dinleyenin zihninde yeni bir yarar meydana getirme etkisi sebebiyledir.

Ama ne var ki, Allah ile aldatmayı/sömürmeyi rahat bir şekilde egemen kılmak isteyen zihniyet rahat ve tehlikesiz bir kavram olarak “Keramet”i “Kelâm”ın önüne çıkaran bir dil oluşturarak, kelâmın bilim/akıl faaliyetinin etkisini kırmışlardır. “Mucize, peygamberlere, keramet de velilere verilmiştir; peygamberliğin göstergesi mucize, veliliğin göstergesi de keramettir” sözü hâlen geçerliliğini sürdüren bir düşünce olarak dinî literatürde devam etmektedir. Halbuki Kur’ân, “veli”³ tâbirinin açık tanımını Kur’ân’da vermiştir: “Unutmayın ki, Allah’a yakın olanların korkmaları için bir sebep yoktur; onlar acı ve üzüntü çekmeyecekler. Onlar, imana erişip Allah’a karşı hep bilinçli ve duyarlı kalmaya çalışan kimselerdir.”⁴ Âyette görülüyor ki velilik tanımı içerisine yalnızca “Allah’a iman ve takva” olarak iki unsur girmektedir ve “keramet” diye üçüncü bir unsur yoktur.

Vahyin son mesajı olan Kur’ân’ın yaklaşımı ise “keramet” değil bu sözcükle aynı kökü paylaşan “kerem/kerim” üzerinedir. Kerim, hem Allah’ın hem de Hz. Peygamber’in isim-sıfatlarından biridir. Dahası “kerim” tüm peygamberlerin ortak sıfatıdır: “Biz onlardan [uzun zaman] önce Firavun halkını [aynı yolla] sınadık: onlara kerim bir elçi gelmişti.”⁵ Arap dili lugatleri, kerametin kökü olan keremin “izzet, onur, şeref, cömertlik, hürriyet” gibi anlamları olduğuna işaret etmişlerdir. Başka bir ifade ile söylersek, gerçek keramet kerem sıfatıyla bezenmektir. Bu nedenle Kur’ân’ın değer verdiği kerem ve keramet, esas anlamıyla insanın sahip olması gereken özgürlüktür. Kur’ân bir özgürlükler kitabıdır ve temel amacı insanı varoluş asaletine kavuşturup özgürleştirmektir.

Kerem sözcüğü ile Allah nitelendirildiğinde bu O’nun lutuf, nimet ve bağışının görünümünü ifade eder. Kerem sözcüğüyle insan nitelendirildiğinde ise ahlâk ve huy güzelliğinin ifadesi olur. Kısaca kerem, övülen sıfatların genel adıdır. Her şeyin doruk noktada ulaştığı onur da kerem sözcüğüyle ifade edilir ve tüm varlıklar için kullanılır. Kur’ân, insanın sahip bulunduğu kerameti, tüm insanların yaratılıştan taşıdığı seçkinlikleri ifade için kullanmıştır. İnsana yüklenen potansiyel değerlere kim daha çok sahipse kerametten en büyük payı o alır. Bu nedenle ilmin tek üstünlük ölçüsü olduğuna ilişkin Kur’ân’da yüzlerce âyet bulunurken, geleneğin kullandığı anlamda bir kerametten tek kelimeyle söz edilmemiştir.

Kur’ân’da ilim kelimesi, geçtiği yere göre “bilimsel bilgi, aklî bilgi, deneyime dayalı bilgi ve vahyî bilgi” anlamlarından birini ifade etmektedir. İlmin karşıtı ise cehalettir. Kur’ân, kendinden önceki dönemi, özellikle kendisine karşı çıkanların yaşadığı toplumun Kur’ân öncesi dönemini “Cahiliye” diye anarak kendisinin esas amacının ve mesajındaki omurganın ilim olduğuna muhteşem bir vurgu yapmaktadır. Kur’ân, kendisinin hakkıyla tanınmasını sağlayacak değerin de ilim olduğunu ifade etmektedir: “Kendilerine ilim verilenler onun, senin Rabbinden bir hak olduğunu bilsinler, ona inansınlar da kalpleri ona saygı duysun diye böyle yapılmıştır.”⁶

Bütün bunlardan anlaşılıyor ki; yeni din dilinin çağrısı keramet üretmeye/nakletmeye değil insanın keremine yakışır bir ilim/değer üretmeye yönelik bir anlama hizmet etmelidir. Birileri okyanusları aşıp, gökleri fethederken, birilerinin su üstünde yürüyen, havada uçabilen, güzel rüyalar gören “keramet sahiplerini” arama peşinde koşması ve bu yolda yıllarını harcaması Kur’ân’ın istediği ve beklediği bir sonuç değildir. Sonuç olarak; Kur’ân’ın bilgi toplumu zihniyetiyle yorumlanması kaçınılmazdır. Aksi halde insanlığın tek güvenilir kaynağı olan bu kitap, kimsenin işine yaramaz ve sadece mezarlıkta okunup üflenen bir konuma düşer. Kur’ân’da bilgi toplumunun taleplerine cevap verecek birçok veri vardır ve bu verilerin insanlığın yararına açılmaması “kerameti kelâmın önüne geçirenler” için büyük bir insanlık suçu oluşturmaktadır.

Kur’ân’ın çarpıcı devrimlerinden biri de şudur: Kur’ân, ilim ve tabiatüstü bir gerçeklik olan vahyi bile, özellikle yeryüzüne indiği andan itibaren “ilim” diye nitelendirmekte ve böylece, vahyin yeryüzüne inişinden itibaren ondan yararlanmak isteyenlerin bunu ancak ilim sayesinde gerçekleştirebileceklerine dikkat çekmektedir.

NECMETTİN ŞAHİNER

YAZARIN DİĞER YAZILARINA ULAŞMAK İÇİN BURAYA TIKLAYINIZ 

MİRAT YOUTUBE

MİRATHABER.COM