Kırım Tatar halkının millî lideri ve Ukrayna Millî Meclisi üyesi Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, Kırım’ın özerklik statüsü konusunda Ukrayna yönetimiyle mutabakata vardıklarını söyledi. Türkiye Gazetesi’ne yaptığı açıklamaları Onedio’nun aktardığı Kırımoğlu, anayasa değişikliğinin savaş nedeniyle gerçekleştirilemediğini belirtti. Kırım Tatarlarının yarımadaya dönüş hedefiyle ilişkilendirdiği planı anlatırken, şartların gerektirmesi halinde sürgünde cumhuriyet ilanını da bir ihtimal olarak dile getirdi.
Kırımoğlu’nun anlattığı plan, Ukrayna makamlarıyla görüşülen bir özerklik düzenlemesine dayanıyor. Açıklamanın odağında, Kırım Tatarlarının kendi özerk yapısına kavuşması bulunuyor. Kırımoğlu, siyasi mutabakatın sağlandığını söylerken bunun anayasal düzenlemeye dönüşmesini savaşın sona ermesine bağlıyor; sürgünde cumhuriyet ilanını ise şartlara göre gündeme gelebilecek ayrı bir seçenek olarak sunuyor.
Bu nedenle açıklamayı, kurulmuş yeni bir devletin ilanı olarak değil, Kırımoğlu’nun aktardığı siyasi mutabakat ve gelecek planı olarak değerlendirmek gerekiyor. Söyleşide öne çıkan ayrım, hazırlıkların tamamlandığı beyanıyla hukuki değişikliğin henüz gerçekleştirilememiş olması arasında.
Açıklamanın doğrudan ilgilendirdiği kesimler, Kırım’da yaşayan Tatarlar ile yarımadaya dönmek isteyen sürgündeki topluluklar. Kırımoğlu, yüz binlerce insanın kendi ana vatanında ve kendi bayrağı altında yaşamak için dönüş umudunu koruduğunu söyledi. Böylece özerklik hedefini yalnızca idari bir düzenleme değil, dönüş ve kendi yurdunda yaşama talebiyle birlikte ele aldı. Onedio’nun haberinde dünyadaki Kırım Tatarı nüfusunun 7 milyondan fazla, Türkiye’deki nüfusun ise yaklaşık 4 milyon olduğu belirtildi. Bu rakamlar, haberde Türkiye’deki topluluğun büyüklüğünü anlatan tahminler olarak yer aldı. Kırımoğlu ayrıca 2014’teki Rus işgalinden sonra yarımadaya yaklaşık 1 milyon Rus’un getirildiğini söyledi.
Kırımoğlu’nun tarif ettiği süreçte dönüş beklentisi, Kırım’ın özgürlüğü ve özerklik düzenlemesiyle bağlantılı. Bu çerçevede dile getirilen hedef, hemen başlayacak bir dönüş programından ziyade yarımadanın gelecekteki siyasi statüsüne ilişkin bir yol haritası niteliği taşıyor.
Kırımoğlu, barış görüşmelerinin başarısını Kırım dâhil işgal edilen bütün Ukrayna topraklarının iadesine bağlı görüyor. Trump liderliğindeki ABD’nin yaklaşımını ve Putin’in tutumunu bu koşuldan uzak bulduğunu söylüyor. Olası ateşkesi ise kalıcı çözümden çok, tarafların yeniden hazırlanmasına imkân verebilecek bir ara olarak değerlendiriyor. Bu araya Ukrayna’dan çok Putin’in ihtiyaç duyduğunu savunan Kırımoğlu, Rusya’nın Afrika, Kore ve Latin Amerika’dan paralı asker getirdiğini ileri sürdü. Kuzey Kore’den 13 bin savaşçının cephede bulunduğunu söyledi; resmî verilere dayandırdığı bir başka iddiasında ise cephe hattında günde ortalama 1.700 Rus askerinin öldüğünü belirtti. Bunlar Kırımoğlu’nun söyleşide aktarılan iddia ve rakamları.
Kırımoğlu, yıllardır uygulanan ambargoların Putin’i mali açıdan zorladığını da savundu. Aleksandr Dugin’in paylaştığını söylediği bir haritada Tataristan, Başkurdistan, Kırım ve Türkiye’nin Rus toprağı olarak gösterildiğini öne sürerek bunu bölgeye yönelik tehdit değerlendirmesine dayanak yaptı.
Türkiye’nin 2014 sonrasında net bir tutum aldığını ve bunu sürdürdüğünü belirten Kırımoğlu, Kırım’ın özgürlüğünü Türkiye’nin Karadeniz güvenliği ve kalıcı barış açısından önemli gördüğünü ifade etti. Bu bağlantı, Kırımoğlu’nun siyasi ve güvenlik değerlendirmesini yansıtıyor.
Mutabakat açıklamasını Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu yaptı. Türkiye Gazetesi’ne verdiği söyleşideki sözler, Onedio tarafından Yılmaz Bilgen kaynak gösterilerek aktarıldı.
Kırımoğlu bunu kesinleşmiş bir karar olarak değil, şartların gerektirmesi halinde başvurulabilecek bir ihtimal olarak dile getirdi.
Açıklamanın temel noktaları
Kırım için açıklanan plan ne anlama geliyor?
Kırım Tatarları için dönüş ve temsil meselesi
Barış görüşmelerine neden ihtiyatla yaklaşıyor?
Sık sorulan sorular
Özerklik konusunda anlaşma sağlandığını kim açıkladı?
Sürgünde cumhuriyet ilanı kesinleşti mi?

