KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER “ZENCEFİL”

KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER “ZENCEFİL”

“Onlara karışımında zencefil bulunan kadehler içirilir…” (İnsan Suresi 17)

Zencefil (Zingiber officinale), kök ve sapı yaygın olarak baharat ve halk ilacı olarak kullanılan bir çiçekli bitkidir.Bir metreye yakın boyda, dar yaprakları olan, sahte sapları yuvarlanan kökten oluşan otsu bir bitkidir (Fotoğraf 1). Mor çiçekler doğrudan köksaptan ortaya çıkar

Zencefil, zerdeçal (Curcuma longa), kakule (Elettaria  cardamomum) ve galangalın da olduğu Zingiberaceae ailesinde bulunur. Zencefil Güneydoğu Asya’da ortaya çıkmıştır ve muhtemelen ilk önce Avusturya halkı tarafından yetiştirilmiştir. Zencefil, baharat ticareti zamanında Asya’dan ihraç edilen ilk bitkilerden olup Yunanlılar ve Romalılar tarafından kullanılmıştır.

100 gram zencefildeki besin öğeleri.

Zencefille İlgili Tıbbi Araştırmalar

Bu yazı için zencefil hakkında bir bilimsel literatür taraması yapılmıştır. PubMed’de (https://www.ncbi.nlm.nih. gov/pubmed/) 24 Mart 2019 tarihinde “Zingiber officinale” anahtar kelimesiyle yapılan bir aramada 1084 adet makale bulunmuştur. Bunların arasından tam metin erişimine açık olan derleme tarzındaki 25 adet makale incelenmiş, ayrıca bu makalelerin kaynaklarında belirtilen makalelerden de yararlanılmıştır.

Zencefilin geniş bir yelpazede tıbbi kullanımıyla ilgili araştırmaların yapıldığı dikkati çekmektedir. Bunların arasında sindirim sistemindeki etkileri, multipl skleroz, testosteron, premenstrüel (adet öncesi) sendrom, bulantı ve kusma, şeker hastalığı, metabolik sendrom, kanser, adet sancıları, romatoid artrit, şişmanlık ve osteoartrit (eklem kireçlenmesi) sayılabilir.

Sindirim sistemi rahatsızlıkları

Zencefilin bulantı, kusma, gaz, şişkinlik, mide yanması (dispepsi), mide tembelliği (mide boşalmasında gecikme) gibi birçok hastalığa karşı faydaları tespit edilmiştir. Zencefil, alt özefagus sfinkterine olan baskıyı azaltır ve böylece bağırsak kramplarını, gaz ve şişkinliği giderir ^[5–7]. Giacosa ve arkadaşları ^[8] günde iki kere 100 mg zencefil verilmesinin plaseboya göre bağırsak hareketlerini anlamlı bir şekilde artırdığını göstermişlerdir.

Mide boşalmasında gecikme, işlevsel dispepsi ve bulantının önemli sebeplerinden biridir. Fonksiyonel (işlevsel) dispepsi, bilinen herhangi bir yapısal neden olmadan ve irritabl barsak sendromu veya gastroözofageal reflü özellikleri bulunmadan üst karın bölgesinde yerleşen, yemek sonrası dolgunluk, erken doygunluk veya mide üzerinde ağrı/yanma veya rahatsızlık olarak tanımlanır. Belirtiler sıklıkla yemeklerle ilişkilendirilir ve karın ağrısı, şişkinlik, erken doygunluk, dolgunluk, geğirme ve mide bulantısına yol açabilir ^[5]. Prodigest isimli, zencefil içeren bir ürünün dört hafta süreyle öğlen ve akşam yemeklerinden önce kullanıldığı bir araştırmada fonksiyonel dispepside anlamlı düzeyde bir azalma sağlandığı gösterilmiştir.

Kanser kemoterapisi sırasında karşılaşılan önemli bir sorun bulantı ve kusmadır. Bu hastalarda da zencefilin etkisi araştırılmış, bazı araştırmalar etkili olduğunu belirtirken, diğerleri  anlamlı bir etki saptayamamıştır.

Zencefilin zayıflatıcı etkisi de burada belirtilen mekanizmalarla gerçekleşiyor olabilir.

Multipl skleroz (MS)

MS, daha çok genç kadınları etkileyen, sinir sistemiyle ilgili sorunlara yol açan bir otoimmün hastalıktır. Zencefilin MS’teki etkisinin antienflamatuvar özelliği sayesinde gerçekleştiği düşünülmektedir. Farelerde yapılan bir deneysel otoimmün ensefalomiyelit modelinde 200-300mg/kg zencefil ekstresinin hastalığın şiddetini azalttığı ve IL-27 ve IL-33 expresyonunu düzenlediği gösterilmiştir.

Testosteron artırıcı etki

Testosteron, primer sex hormonlarından biri olması nedeniyle özellikle erkek sağlığı açısından önem taşımaktadır. Bu konuda insanlarda yapılmış araştırma bulunmamakla birlikte, hayvan araştırmaları 75-1500 mg/kg dozlarında kullanılan zencefil ekstresinin bütün araştırmalarda testosteron düzeylerini artırdığı gösterilmiştir

Şeker hastalığı ve metabolik sendrom

Deneysel olarak yürütülmüş 10 araştırmanın dahil edildiği bir derlemede zencefilin belirgin etkilerinin ötesinde yan etkilerinin az olması nedeniyle tip 2 diyabette ve metabolik sendromda destekleyici tedavi olarak kullanılması önerilmiştir. Bu araştırmaya göre zencefil tozu, kan şekeri ve insülin duyarlılığını plaseboya kıyasla önemli ölçüde iyileştirebilir. HbA1c’nin ortalama %1 oranında ,kan şekerinin ise ortalama 29 mg/dl oranında azaldığı belirtilmiştir. Metabolik sendrom açısından da vücut kitle endeksi, trigliserit, total kolesterol ve HDL kolesterol düzeylerinde anlamlı iyileşmeler saptanmıştır.

Adet sancıları (dismenore)

Zencefil kullanımının kadınlarda adet sancılarını azaltmada etkili olduğu gösterilmiştir. Bir derlemeye göre, günde 2-4 kez 50 ile 1000 mg arasında zencefil ekstresi alınması halinde ağrı şiddetinde 10 üzerinden ortalama 1,55 birimlik bir azalma elde edileceği bulunmuştur.

Eklem hastalıklarındaki etkisi

Zencefildeki kimyasal maddelerin romatoid artritli hastalarda belirtileri azaltmada yardımcı olduğu bulunmuştur. Gerek romatoid artritte, gerekse eklem kireçlenmesi olarak bilinen osteoartritteki etkiler antienflamatuvar özellikleriyle ilişkili olabilir. Bununla birlikte, osteoartritteki uzun vadeli etkileri konusunda yeterli aaştırma bulunmamaktadır.

MİRATHABER.COM

MİRATYOUTUBE