Nesli Tükenme Tehlikesinde Olan Kutsal Kuş: Kelaynak

Kelaynak kuşu, Türkiye’de sadece Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde yaşamaktadır. Yüzyıllar boyunca Akdeniz çevresinde yaygın olan bu kuşlar, günümüzde doğal yaşam alanlarını neredeyse tamamen yitirmiştir. Fas’ta ise doğada yaşayan son birkaç koloni bulunmaktadır. Birecik’teki üretim merkezinde özel koruma altına alınan kelaynaklar, her yıl göç döneminde serbest bırakılmakta, ardından yeniden toplanmaktadır.

Kelaynakların Ortalama Yaşam Süresi ve Üreme Alışkanlıkları

Doğal koşullarda kelaynaklar yaklaşık 20 yıl kadar yaşayabilmektedir. Ancak koruma altında bu süre 25 yıla kadar uzayabilir. Mart ayının başlarında yuvalama sürecine giren kelaynaklar, kayalık alanlara ya da özel yuvalara 2 ila 4 yumurta bırakır. Kuluçka süresi ortalama 25 gündür. Yavrular ise 45 gün içinde yuvadan uçmaya başlar.

Kelaynak Kuşları Ne Yer ve Doğaya Nasıl Katkı Sunar?

Kelaynaklar böcek, solucan, küçük sürüngen ve kemirgenlerle beslenerek doğal haşere kontrolü sağlar. Gagaları sayesinde toprağı karıştırarak havalandırır, böylece tarıma doğrudan katkıda bulunur. Aynı zamanda bu kuşlar, yırtıcı hayvanlar için de besin zincirinde önemli bir yer tutar. Doğaya ya da insana herhangi bir zararı olmayan kelaynak, ekosistemin sağlığı açısından oldukça değerlidir.

Neden Nesli Tükenme Tehlikesi Altında?

Kelaynak kuşlarının nesli birçok nedenden dolayı tükenme tehlikesine girmiştir:

• 1970’li yıllarda yoğun olarak kullanılan DDT gibi tarım ilaçları,

• Avcılık ve yumurta toplama alışkanlığı,

• Göç yollarının bozulması ve iklim değişikliği,

• Doğal yaşam alanlarının yok edilmesi.

Türkiye’de 1980’lere kadar sayıları büyük ölçüde azalmış, sadece birkaç birey kalmıştır. Bugün ise Tarım ve Orman Bakanlığı himayesindeki Birecik Üretme İstasyonu, bu türü yaşatmak için yoğun bir çaba göstermektedir.

Kelaynakların Kültürel ve Dini Yönü Unutulmamalı

Kelaynak kuşu, birçok halk kültüründe kutsal kabul edilmiştir. Göç ettiklerinde “bereketin habercisi” sayılmış, sabır ve sadakatin sembolü olmuştur. Birecik halkı tarafından benimsenmiş ve koruma altına alınmıştır. Bu nedenle kelaynak sadece biyolojik bir tür değil, aynı zamanda kültürel bir mirastır.

İSLAMİ HABER  “MİRAT”  -YOUTUBE-