Netanyahu Yolsuzluk Kıskacında: Trump’ın Mektubu Telafi Değil, Krizi Derinleştiriyor
Gazze soykırımının gölgesinde büyüyen meşruiyet krizi
7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik başlatılan saldırılarda 70 bini aşkın Filistinlinin öldürülmesi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu sadece uluslararası hukuk karşısında değil, iç siyasette de dar bir köşeye sıkıştırmış durumda. UCM’nin hakkında verdiği tutuklama kararı ve yıllardır devam eden yolsuzluk davası, Netanyahu’nun meşruiyet krizini derinleştiriyor.
Trump’ın mektubu: Yok olan bir dosyayı yeniden alevlendirdi
Netanyahu’nun yıllardır süren yolsuzluk davası, ABD Başkanı Donald Trump’ın 12 Kasım’da İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a gönderdiği mektupla yeniden İsrail gündeminin merkezine oturdu. Trump, Herzog’dan Netanyahu’yu affetmesini “resmen” istemişti.
Gazze ateşkes planında Trump’ın ağırlığını koyması ve Netanyahu’nun koalisyonunun itirazlarına rağmen bu plana razı olması, İsrail siyasetinde zaten ciddi bir gerilim yaratmıştı. Mektup, bu gerilimi keskinleştirdi.
Netanyahu’nun yolsuzluk dosyaları: 1000’den 4000’e uzanan zincir
Netanyahu hakkında 2016’dan itibaren gündeme gelen yolsuzluk iddiaları dört ana dosyada toplanıyor:
-
Vaka 1000: Yaklaşık 300 bin dolar değerinde lüks hediyeleri beyan etmeden kabul etme.
-
Vaka 2000: Yedioth Ahronoth–Israel Hayom arasında medya lehçelemeyi amaçlayan bir pazarlık.
-
Vaka 3000: Alman Thyssen Krupp’tan alınan denizaltı ve korvetlerde rüşvet ve etki kullanma iddiası (bu dosya daha sonra düşürüldü).
-
Vaka 4000: Bezeq lehine ihale yönlendirme ve Walla üzerinden Netanyahu’ya olumlu haberler yaptırma.
Soruşturma Aralık 2016’da başladı, dava 2019’da açıldı ve Kudüs Bölge Mahkemesi 2020’de iddianameyi kabul etti. Pandemi, Gazze savaşı ve siyasi krizler nedeniyle yargı süreci defalarca uzadı. Temmuz 2024’te iddia makamı delillerini sundu; savunmanın Nisan 2026’ya kadar ancak tamamlanabileceği, kararın ise 2027 sonlarına doğru çıkabileceği öngörülüyor.
Netanyahu’nun “yargıdan kaçış” stratejisi
Netanyahu yıllar boyunca kendisini yargı sürecinden kurtarmaya yönelik çeşitli hamleler yaptı. Önce “görevdeki başbakan yargılanamaz” tasarısını meclisten geçirmeye çalıştı, ardından ülkeyi sarsan “yargı reformu” girişimini başlattı.
Bu girişim, hem yüksek mahkemenin yetkilerini kırpmayı hem de mahkemenin Netanyahu lehine şekillendirilmesini amaçlıyordu. Ancak kitlesel protestolar ve koalisyon içi çatlaklar bu planı akamete uğrattı.
Trump’ın ikinci döneminde artan baskı
Trump, ilk başkanlığı döneminde dava süreci henüz başlamadığı için açık müdahalede bulunamamıştı. Ancak ikinci döneminde Netanyahu ile yaptığı birçok görüşmede bu dosyayı gündeme getirdi.
26 Haziran’da “Netanyahu’nun yargılanmasının iptal edilmesi gerektiğini” söyleyen Trump, Şarm el-Şeyh’teki ateşkes toplantısı öncesi Knesset’te yaptığı konuşmada da “Netanyahu bir savaş kahramanıdır, affedilmelidir” ifadelerini kullandı.
12 Kasım tarihli mektup ise Netanyahu lehine açık bir siyasal müdahale olarak İsrail gündemine bomba gibi düştü.
Herzog topu geri attı, muhalefet ayağa kalktı
Trump’ın mektubu sonrası açıklama yapan Cumhurbaşkanı Herzog, “saygı ve minnet” ifadelerinin ardından af için gerekli prosedürleri hatırlatarak topu Netanyahu’ya bıraktı.
Ancak İsrail yasalarına göre bir affın gerçekleşmesi için kişinin hakkında hüküm verilmiş olması, suçu kabul etmesi ve pişmanlık göstermesi gerekiyor.
Ana muhalefet lideri Yair Lapid ve diğer parti liderleri mektubu sert bir dille eleştirerek, bunun “İsrail iç işlerine açık müdahale” olduğu görüşünde birleştiler.
Trump’ın müdahalesi Netanyahu’yu kurtarır mı?
Siyaset kulislerinde, Trump’ın hamlesinin Netanyahu lehine değil, aleyhine sonuç doğurabileceği yorumları ağırlık kazandı.
İsrail toplumunda dış müdahaleye yönelik tepki güçlü; geçmiş seçimlerde Trump’ın benzer çıkışlarının Netanyahu’ya yaramadığı hatırlanıyor.
Bu nedenle uzmanlar, Trump’ın mektubunun yargısal karşılığı olmadığı gibi, siyaseten Netanyahu’yu daha da zayıflatabileceğini düşünüyor.
Sonuç: Kriz büyüyor, Netanyahu daralıyor
Erken seçim tartışmalarının sürdüğü bir dönemde gelen mektup, Netanyahu’nun yolsuzluk davasını yeniden manşetlere taşıdı.
Dava takvimi Netanyahu’nun siyasi geleceğiyle çakışıyor; hem UCM süreci hem de Gazze’deki savaş sonrası oluşan toplumsal öfke, Netanyahu’nun manevra alanını her geçen gün daraltıyor.
Trump’ın desteği ise onu kurtarmak yerine, İsrail toplumunda yaratacağı tepki nedeniyle Netanyahu’yu siyasetin dışına itebilecek yeni bir kırılma noktası haline dönüşebilir.