Peygamberimizin Dilinde ve Uygulamasında At V

Gösterişe Üstünlük Sağlamak İçin At Besleme

Kişisel ve toplumsal faydalar sağlama amacıyla at yetiştirilmesi ve beslenmesine teşvik buyuran Peygamberimiz bu temel amaçlar dışında örneğin gösteriş için at sahibi olunmasını yermiştir. Aslında konu at değildir. İslâm Dîni, Rabbimizi Kitabı Kur’ân ve onun açıklaması olan Peygamberimizin Sünneti ile gösterişin her türlüsünü yasaklamıştır. Taşınır ve taşınmaz malların hatta giysinin ile bile gösterişe aracı kılınması haram kılmıştır. Değerine göre atın günümüzün en prestijli motorlu araçlarına tekabül ettiğini hatırlatarak sözü Peygamberimize bırakalım. O şöyle buyurur:

 “…Gösteriş yapmak veya övünmek ya da İslam düşmanlarına yardımcı olmak için sahip olunan ve beslenen at, sahibi için günah kaynağıdır…”.[1]

 4. At da Allah’ı Anan ve Duâ eden  Bir Varlıktır

Göklerin ve yerin, canlı veya cansız olarak nitelenen diğer bütün yarattıkların kendilerine özgü dilleriyle Allah’a hamd ederek O’nu yücelttiklerini Kur’ânımız bildirmektedir, [2] Bu bildiriye göre tüm başka canlılar gibi atlar da Allah’ zikreden dervişlerdir. Bunun içindir ki Peygamberimiz de at ve deve gibi binek hayvanlarının üzerinde iken uzunca konuşmalar yapılmasını, onların haklarına tecavüz olarak niteleyerek şöyle buyurmuştur;

 “Atlar gibi binilen nice hayvanlar vardır ki, onlar binicilerinden daha hayırlı ve
Allah’ı daha çok zikredicidirler.”[3]

 Peygamberimiz bir diğer hadislerinde de onların duâ eden varlıklar olduğunu şöylece açıklamıştır:

 “Atlar seher vakitlerinde şöyle duâ ederler: Allahım! Beni, bana sahip kıldığın insanın ailesinin ve mallarının en çok sevdiklerinden kıl.” [4]    

 5. Ata Zulüm de Haramdır

İslâm, bütün varlıkların yaratıcısı olan Allah’ın insanlığa gönderdiği hayat düzeni olduğu için tüm canlıların haklarını korumuştur. Bizimle yakından ilişkili olan atlar dahil diğer bütün hayvanların haklarını gözetmek, onları aç bırakmamak yavrularından ayırmamak, yapamayacakları işlere koşmamak görevimiz olduğu gibi tedavileriyle alakalanmak ve cinsel hayatlarını engelleyecek işlemlerden ve onları farklı cinsten hayvanlarla ilişkiye yönlendirmekten kaçınmak da görevimizdir.Yukarıda girişte de işaret edilen görevlerimizi ilgili makalemize bırakarak değinilen son iki hususa şöylece açıklık getirebiliriz.

Yaratılış amacı dışında kullanmaya kalkışarak Allah’ın yarattığı varlık yapısına müdahale, Kur’ân’la açıklanan Şeytanî bir işlemdir.[5] Bu sebeple hayvanların cinselliklerine müdahale de bir zulümdür.Zulüm olduğu için de Peygamberimiz “Devenin, sığırın, koyunun ve atın iğdiş edilmesini şiddeti bir dille yasaklamıştır.” [6] Bu yasaklamadan hareketle İslâm bilginleri aygırı kısrağa yaklaştırmamayı büyük günahlardan biri olarak görmüşlerdir.[7]  

 “ O, “eşeklerin atlarla çiftleştirilmesi” şeklindeki bir tür işkence olan ”uygulamayı da, “Bu gibi işleri ancak, gerçeklerin bilgisinden yoksun olanlar yapabilir.”buyurarak yasaklamış ve bu gibi işlemelerden kaçınılmasını emretmiştir.[8] 

 6. Atı Haramlara Aracı Kılmama ve Uğursuz Saymama

     a. Yukarıda değinildiği üzere İslâm at yarışlarını onaylar ve bu yarışların (özel veya resmi kuruluşlar tarafından) ödüllendirilmesini de tasvip ve teşvik eder. Ama sıradan atların safkan atlar olarak satılması ve onların zulüm/intikam amaçlı olarak kullanılmasını yasaklar, [9]

     b. Bu türden işlemler gibi tam bir vicdan pisliği olarak nitelediği kumara aracı kılınmasını da haram kılar. Pek tabiidir ki bu yasak at yarışlarına özgü olmayıp bütün kumar türlerini kapsayıcıdır.[10] Peygamberimiz şöyle buyurur:

   “…Kumara aracı kınlan at sahibi için günaha girme sebebidir.”.”[11]

     Allah’ın hizmetimize sunduğu hayvanları örneğin atı, deveyi ve horoz kumar aracı kılmak için yarıştırmak ve dövüştürmek ve ,böylece Allah’a isyan aracı eylemek pek tabiidir ki de bir zulüm çeşididir. Bu arada Peygamberimiz devrinde özgün örnekleri görülen  at yarışlarında şike yapmanın da bir kumar türü olarak yasaklandığına işaret etmek isteriz..”[12]

    c. Atları haramlara aracı kılmanın bir türü de onları lânetlemek ve onlara uğursuzluk yamamaktır. Çünkü İslâm hayvanları lânetlemeyi de uğursuzluk inancını da yasaklamıştır. Mesela, Peygamberimiz “Eğer uğursuzluk olsaydı evde kadında ve atta olurdu, ama yoktur. Bu tür hurafelerden korunun.” buyurarak bizi uyarmıştır.[13]

Devam Edecek

Ali Rıza DEMİRCAN

[1] Buharî Cihad  47; Feyzül-Kadîr Hn. 4162.,3/514

[2] İsra 15/  ; Mülk

[3] et-Tac 4/351

[4] Nesâî  Hayl, Bab-ü Daveti’i-Hayl (6/223)

[5] Nisa 4/119

[6] Beyhaki S.Kübra Hn.20289, M.Zevaid Hn.9368

[7] İslâm’da Halâller ve Haramlar 1/675

[8] Ebu Davûd,Cihad 59, Hn.2569; Nesâî Hayl 10

[9] Ebu Davûd,Cihad 46

[10] Mâide 5/90

[11]  Feyzü Kadîr  Hn.4161 , 3/513.

[12] Ebu Davûd,Cihad 69

[13] Nesâî Hayl, Bab-ü Şü’mül-Hayli (6/ 220)

Gelişen Olaylara İslami Bakışın Adresi