Sydney Opera Binası

Mimar: Jørn Utzon

Yer: Sydney, Avustralya

Yapım Yılı: 1959-1973

Sydney Opera Binası dünyanın en önemli mimari simgelerinden bir tanesidir. Danimarkalı mimar Jørn Utzon tarafından 1973 yılında tasarlanmış, 2007 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirasları Listesi’ne eklenmiştir. Mimar, Sydney Opera Binası tasarımı ile 2003 yılında Pritzker Ödülü’nü kazanmıştır.

Yeni Güney Galler Hükümeti, 1956 yılında Sydney’de opera ve senfoni orkestraları konserleri için tasarlanacak iki performans salonu dizaynı için bir yarışma açmıştır. Yarışmaya eskizleri ile katılan Jørn Utzon’un çizimleri yarışma tarafından beğenilmiştir ve opera binası konsepti kabul edilmiştir.

Yeni opera binası şehrin oldukça önemli bir noktasına yerleştirilmiştir. Proje üç temel bölüme ayrılarak inşa edilmiştir: Sydney Limanı’na bakan podyumun inşası, yapıyı kaplayan dış kabuğun inşası ve iç mimarinin tamamlanması.

Yapının ilk aşaması olan podyumun inşasına Jørn Utzon henüz tasarımını tamamlamadan başlanmıştır. Bu nedenle, yapının belirli bölümlerinde yapısal problem oluşmuştur.

1957-1963 yılları arasında, yapının mimarı John Utzon ve yapının inşaat mühendislik işlerini üstlenen Arup firması birlikte çalışarak, yapının küresel şeklini yapısal olarak mümkün kılan bir kabuk sistemi geliştirmişlerdir.

Utzon, her bir kabuğun mavi derin okyanustan çıkan beyaz yelkenler gibi gözükmesini amaçlamıştır. Bu estetik görüntüyü oluşturabilmek amacıyla yapının çatısı İsveç’ten getirilmiş 1,056,000 adet beyaz seramik fayans ile bezenmiştir. Yapının ikonik çatısını inşa etmek tam 11 yıl sürmüştür.

Jørn Utzon, 1966 yılında yapının masrafları gittikçe arttığı için projeden istifa etmek zorunda kalmıştır. Projenin üçüncü aşaması, Utzon’ın istifası sonrası göreve gelen 3 mimar tarafından sürdürülmüş ve Utzon’ın orijinal tasarımında pek çok değişikliğe gidilmiştir.

Orijinal projede sahne oyunları için tasarlanmış küçük ikinci salon, opera ve bale salonuna dönüştürülmüş ve bu ikinci salona Opera Tiyatrosu adı verilmiştir. Bu iki büyük salona giriş yapının dışına yerleştirilmiş merdivenler ile sağlanmaktadır. Orijinal tasarıma üç daha küçük tiyatro sahnesi, bir kütüphane, sinema, üç restoran, altı bar ve altmış adet soyunma odası eklenmiştir. Opera Binası, toplamda 1000 odaya sahiptir.

Yapıda kullanılan camlar çift cidarlı olup iki cam tabakasının arasına yerleştirilen plastik tabaka cama dayanıklılık vermekte ve ses yalıtımını arttırmaktadır.

Sydney Opera Binası 1973 yılında Kraliçe Elizabeth tarafından açılmıştır. Yapının toplam maliyeti 102 milyon doları bulmuştur. 1989 yılında gerçekleştirilen menfez ve seramik bakım ve tamiratı için 86 milyon dolar harcanmıştır.

Mimar Zeynep Aybüke Tiryaki

KAYNAKLAR:

1. https://www.archdaily.com/65218/ad-classics-sydney-opera-house-j%25c3%25b8rn-utzon

2. https://www.arkitektuel.com/sydney-opera-binasi/