“TARİHİN GERÇEK YÜZÜ” İLE TANIŞMAYA HAZIR MISINIZ?

Çocukluğumuzdan beri bazı isimleri “kahraman”, bazılarını “hain”; bazı olayları “zafer”, bazılarını ise “gericiliğin ve ihanetin göstergesi” olarak öğrendik. Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne uzanan resmî tarih anlatısı, yakın geçmişimizin birçok önemli olayını belirli bir bakış açısıyla yorumladı. Bu yorumlar zaman içinde ders kitaplarına, törenlere, filmlere ve toplumsal hafızaya yerleşti; öyle ki artık sorgulanmaksızın “malumun ilanı” gibi tekrar edilir oldu.

Tarih, geçmiş ile bugün arasında kurulan bir hafıza ve anlam dünyasıdır. Bazen bir olayın kendisinden çok, o olay hakkında yıllar boyunca bize anlatılanlar zihnimizde yer eder. Zamanla bazı yorumlar “değişmez gerçekler” gibi kabul edilir, bazı sorular ise hiç sorulmadan geçilir. İşte tam da bu sorulardan hareketle Beyan Yayınları, yakın tarihimize farklı pencerelerden bakmak, yerleşmiş kabulleri yeniden değerlendirmek ve tartışmalı meseleleri daha yakından ele almak amacıyla “Tarihin Gerçek Yüzü” serisini okurlarla buluşturuyor.

Serinin editörü Prof. Dr. Mehmet Ali Beyhan, projenin çıkış noktasını “olgu” ile “algı” arasındaki ayrıma dayandırıyor. Tarih, milletlerin birliğini sağlayan, vatan sevgisini geliştiren, geleceğe yön veren güçlü bir bilgi alanıdır; ama aynı zamanda müdahaleye en açık beşerî bilim dallarından biridir. Belge ve bilginin görmezden gelinip hatıralarda anlatılanların sorgusuzca aktarılması, bazı olayların üstünün örtülmesi, bazı komutan ve kahramanların unutturulmaya çalışılması, bazı tarihi şahsiyetlerin itibarsızlaştırılması ya da tam tersine gerçeküstü bir kimliğe büründürülmesi gerçeğin yerini bir “algı”nın almasına yol açar. Beyhan’ın vurguladığı gibi, algı üzerine inşa edilen tarih ideolojik kavgaya malzeme olmaya son derece müsaittir; milleti ayrıştıran, kavgayı büyüten bir tefrika aracına dönüşebilir. Oysa tarihin asıl birleştirici rolünü algılarla berhava etmek, tarihe ve millete karşı işlenmiş büyük bir kusurdur.

Kitaplar, tarihî şahsiyetlerin ne övgüye ne de körü körüne korunmaya ihtiyacı olduğunu hatırlatıyor: Kişilikleri ve icraatları, dönemin şartları içinde, eleştiriye tabi tutularak değerlendirilmelidir. Sövgü sövenin kimliğidir; oysa gerçek eleştiri, nedenini, niçinini ve nasılını araştıran, doğrusunu ortaya koyan bir çabadır.

21 Kitap, Tek Bir Çağrı: Sormaya Devam Edin

Bu 21 kitaplık dizi, yalnızca geçmişte ne olduğunu anlatmakla yetinmiyor; daha önemlisi, geçmişin bize neden böyle anlatıldığını sorgulamaya çağırıyor. Tarih, kazananların kaleme aldığı tek bir hikâyeye indirgenemeyecek kadar zengin ve karmaşıktır; bir dönemi gerçekten anlamak için resmî söylemin yanı sıra dönemin belgelerine, hatıralarına, siyasi mücadelelerine ve susturulmuş ya da geri planda bırakılmış seslerine de kulak vermek gerekir.

Üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmiş olsa da etkisini hâlâ sürdüren, bugün bile konuşulan, tartışılan ve toplumsal hafızamızda derin izler bırakan önemli dönüm noktaları bu seride yeniden ele alınıyor.

Osmanlı’nın son dönemini sadece “çöküş ve gerilik” kavramlarıyla açıklamak mümkün mü?
Millî Mücadele’nin bütün aktörlerini yalnızca “iyi” ve “kötü” şeklinde sınıflandırabilir miyiz?
Saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet’in ilanı, tarihin kaçınılmaz ve tartışmasız sonucu muydu?
Yoksa o günlerde farklı ihtimaller, farklı siyasi tercihler ve farklı gelecek tasavvurları da var mıydı?

Sultan Vahdettin gerçekten “hain” miydi? Yoksa hakkında verilen bu hüküm, dönemin şartları ve farklı tarihî belgeler ışığında yeniden değerlendirilmesi gereken bir mesele mi?

Mustafa Kemal’in Nutuk’u, yaşananların tartışmasız ve tek anlatımı olarak mı kabul edilmeli? Yoksa onu, belirli bir tarihsel dönemde ve belirli bir siyasi bakış açısından kaleme alınmış bir anlatı olarak mı okumalıyız?

Lozan, bize yıllardır anlatıldığı gibi kusursuz bir diplomatik zafer miydi? Yoksa yeni kurulan devletin karşı karşıya bulunduğu şartlar içinde verilmiş tavizleri ve tartışmalı yönleri de bulunan bir anlaşma mıydı?

Batılılaşma adına gerçekleştirilen köklü dönüşümler bizi gerçekten ileri mi götürdü?

Yoksa modernleşme adına kendi tarihimizden, kültürümüzden, medeniyet birikimimizden ve toplumsal hafızamızdan giderek uzaklaşmamıza mı sebep oldu?

Kıyafetlerden eğitim sistemine, hukuk düzeninden dil ve kültür politikalarına kadar uzanan büyük dönüşümleri yalnızca “ilerleme” kavramıyla açıklamak yeterli olabilir mi?

“Tarihin Gerçek Yüzü”, yıllardır zihnimize yerleşmiş kabullere karşı kaleme alınmış bir sorgulama çağrısıdır. Yakın tarihimizin tartışmalı sayfalarını yeniden açmaya, Cumhuriyet döneminin yerleşik anlatılarına farklı bir pencereden bakmaya, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan büyük kırılmaları yeniden düşünmeye ve yıllardır anlatılanların arkasındaki farklı gerçeklikleri keşfetmeye hazır mısınız?

“Tarihin Gerçek Yüzü” Serisi

1. Batılılaşma; Modernleşme mi, Yabancılaşma mı? (Yasin Aktay)
2. Nutuk; Gerçek mi, Kurgu mu? (Bekir Biçer)
3. Sultan Vahdettin; Hain mi, Mağdur mu? (Mehmet Ali Beyhan)
4. Tarikat ve Cemaatler; Kapandı mı, Kapatıldı mı? (Ergün Yıldırım)
5. Dünya Savaşı’nda Araplar; Arkamızdan Vurdu mu, Vurmadı mı? (Celil Bozkurt)
6. Son Hükümdar II. Abdülhamid; Ulu Hakan mı, Despot Sultan mı? (Mehmet Ali Beyhan)
7. Dersim Olayı; Kerim Devlet mi, Zalim Devlet mi? (Caner Arabacı)
8. Cumhuriyetin İlk Yılları; Demokrasi mi, Diktatörlük mü? (Yasin Aktay)
9. Şeyh Said Olayı; İsyan mı, Kıyam mı? (Fahrettin Gün)
10. Lozan; Başarı mı, Taviz mi? (Mustafa Aydın)
11. Filistin’in Yahudileştirilmesi; Toprak Satışı mı, Gasp mı? (Celil Bozkurt)
12. Ali Şükrü Bey Cinayeti; Faili Meçhul mü, Faili Malum mu? (Hayrullah Türker)
13. İttihad ve Terakkî; Cemiyet mi, Komita mı? (Fahrettin Gün)
14. İstiklâl Mahkemeleri; Adalet mi Zulüm mü? (M. Veysel Karataş)
15. 31 Mart Olayı; İsyan mı, Darbe mi? (Yılmaz Karadeniz)
16. Atatürk-İnönü İlişkisi; Sadakat mi, Rekabet mi? (Oktay Bozan)
17. Kurtuluş Savaşı; Dinî mi, Seküler mi? (Oktay Bozan)
18. Hilafetin Kaldırılması; Gereklilik mi, Talimat mı? (Abdulkadir Macit)
19. Cumhuriyetin İlk Yıllarında Din Eğitimi; Reform mu, Tasfiye mi? (Yasin Aktay)
20. Kemalizm; Din mi, İdeoloji mi? (Muharrem Coşkun)
21. Cumhuriyetin İlk Yıllarında Savunma Sanayii; Destek mi, Köstek mi? (H. Caner Akkurt)

Mirat Haber – YouTube