İNGİLTERE’DE TIPTA DEVRİM YARATACAK PROJE: HASTALARIN HÜCRELERİNDEN MİNİ ORGANLAR ÜRETİLECEK

İngiltere, ilaç geliştirme ve hastalık araştırmalarında önemli bir projeyi hayata geçiriyor. Cambridge merkezli 20 milyon sterlinlik araştırma merkezi, NHS hastalarından alınan hücrelerle “mini organlar” geliştirecek. Projenin hayvan deneylerini azaltması ve kişiye özel tedavilerin önünü açması hedefleniyor.

Cambridge’de 20 milyon sterlinlik araştırma merkezi

İngiltere’de tıp araştırmalarını değiştirebilecek yeni bir merkez kuruluyor. Cambridge Biomedical Campus merkezli proje, 20 milyon sterlinlik finansmanla destekleniyor.

Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust da projede yer alıyor. Merkez, Medical Research Council tarafından finanse ediliyor.

Araştırmacılar, NHS hastalarından alınan insan hücrelerini laboratuvar ortamında çoğaltacak. Bu hücrelerden üç boyutlu küçük organ modelleri oluşturulacak.

Bilim dünyasında bu yapılara “organoid” adı veriliyor.

Hastanın hücresinden hastalığın modeli üretilecek

Organoidler, gerçek bir insan organının tamamı değil. Ancak organların ve dokuların bazı temel özelliklerini taklit edebiliyorlar.

Bilim insanları böylece hastalıklı dokudan alınan hücreleri laboratuvarda inceleyebilecek. Yeni ilaçların bu hücreler üzerindeki etkisi doğrudan gözlemlenebilecek.

Cambridge’de benzer yöntemler daha önce bağırsak hastalıklarının araştırılmasında kullanıldı. Çocuklardan bağışlanan hücrelerden üç boyutlu bağırsak organoidleri geliştirildi.

Yeni merkez ise bu yaklaşımı çok daha geniş ölçekte geliştirmeyi amaçlıyor.

Fare yerine insan biyolojisi

Projenin en dikkat çekici hedeflerinden biri hayvan deneylerini azaltmak.

İngiltere hükümetinin açıkladığı verilere göre, 2025 yılında Büyük Britanya’da 2,54 milyon hayvan deneyi prosedürü gerçekleştirildi. Yeni araştırma programı, ilaçların insan biyolojisine dayanan sistemlerde denenmesini yaygınlaştırmayı amaçlıyor.

Bunun önemli bir bilimsel gerekçesi bulunuyor.

Hayvanlarda etkili görünen ilaçlar insanlarda aynı sonucu vermeyebiliyor. The Guardian’ın aktardığı verilere göre, hayvan deneylerini geçen ilaçların yüzde 90’dan fazlası daha sonraki insan çalışmalarında başarısız oluyor.

Bu nedenle araştırmacılar, insan hücrelerinden geliştirilen modellerin daha gerçekçi sonuçlar sağlayabileceğini düşünüyor.

Kanserden bağırsak hastalıklarına kadar kullanılabilecek

Yeni merkezde ilk çalışma alanlarından biri inflamatuvar bağırsak hastalıkları olacak.

Ancak çalışmaların bununla sınırlı kalmaması planlanıyor. Kanser ve nörolojik hastalıklar için de insan dokusuna dayalı modellerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Hastadan alınan hücrelerin kullanılması, kişiye özel tıp açısından da büyük önem taşıyor.

Aynı hastalığa sahip iki kişinin ilaçlara verdiği cevap farklı olabiliyor. Hastaların hücrelerinden üretilen organoidler sayesinde farklı ilaçların etkileri laboratuvar ortamında karşılaştırılabilecek.

Böylece gelecekte “Bu ilaç hastalıkta işe yarar mı?” sorusunun yanında, “Bu ilaç hangi hastada daha iyi sonuç verir?” sorusuna da cevap aranabilecek.

İlaç geliştirme süreci değişebilir

İngiltere hükümeti projeyi, hayvan deneylerinden insan biyolojisini temel alan yeni araştırma yöntemlerine geçişin önemli adımlarından biri olarak görüyor.

Program yalnızca organoidlerden oluşmuyor. Yapay zekâ, organ-on-a-chip teknolojileri ve farklı insan hücre modellerinin de geliştirilmesi planlanıyor.

Hükümet, bu alandaki yeni çalışmalar için toplam 22 milyon sterlinlik destek açıkladı. Bunun 20 milyon sterlinlik bölümü Cambridge merkezli araştırma merkezine ayrılıyor. Kalan yaklaşık 2 milyon sterlin ise dokuz farklı yüksek teknoloji projesine yönlendiriliyor.

Tıpta yeni bir dönemin kapısı aralanıyor

Cambridge’de kurulacak merkez henüz insan organlarının laboratuvarda eksiksiz biçimde üretilmesi anlamına gelmiyor. Üretilecek yapılar, araştırmalarda kullanılacak küçük ve işlevsel doku modelleri olacak.

Ancak teknolojinin gelişmesi, ilaç araştırmalarında önemli bir dönüşüm meydana getirebilir.

İnsan hücreleri üzerinde daha gerçekçi testler yapılması mümkün hale gelebilir. Başarısız ilaç adayları daha erken aşamalarda belirlenebilir. Hayvan deneylerine duyulan ihtiyaç önemli ölçüde azaltılabilir.

En önemlisi ise tedavilerin hastaların biyolojik özelliklerine göre belirlenmesinde yeni imkânlar ortaya çıkabilir.

20 milyon sterlinlik Cambridge projesi başarılı olursa, laboratuvardaki “mini organlar” geleceğin ilaçlarının geliştirilmesinde önemli bir rol üstlenebilir.

İslami Haber ”MİRAT” – YouTube