İRAN–ABD ANLAŞMASINDA KRİTİK EŞİK: SAVAŞ DURDU, KALICI BARIŞ HENÜZ SAĞLANMADI

Ortadoğu‘da aylardır dünyanın nefesini tutarak takip ettiği İran–ABD geriliminde önemli bir eşik aşıldı. Taraflar arasında yürütülen yoğun diplomatik görüşmeler sonucunda savaşın durdurulmasına yönelik bir çerçeve mutabakatının sağlandığı açıklanırken, kalıcı barış için müzakerelerin devam edeceği bildirildi. Böylece bölgeyi daha büyük bir çatışmaya sürükleme ihtimali taşıyan süreçte tansiyon kısmen düşerken, gözler şimdi nihai anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağına çevrildi.

Elde edilen bilgilere göre taraflar öncelikli olarak çatışmaların sonlandırılması, deniz ticaret yollarının güvence altına alınması ve bölgesel istikrarın korunması konularında ortak zeminde buluştu. Dünya enerji piyasalarının kalbi olarak görülen Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde uluslararası deniz trafiğine açılması konusunda da mutabakat sağlandığı belirtiliyor. Bu gelişme özellikle küresel enerji piyasalarında rahatlama oluştururken, petrol fiyatlarında da dikkat çekici hareketlilik yaşanmasına neden oldu.

Anlaşmanın en dikkat çekici başlıklarından biri ise İran’a yönelik ekonomik yaptırımlar konusu oldu. Diplomatik kaynaklara göre Washington yönetimi bazı yaptırımların aşamalı olarak kaldırılmasını değerlendirmeye alırken, İran‘ın dondurulmuş mali varlıklarının serbest bırakılması da müzakere edilen başlıklar arasında yer alıyor. Bununla birlikte taraflar arasında tam bir uzlaşının henüz sağlanamadığı ve sürecin yeni müzakere turlarıyla devam edeceği ifade ediliyor.

Ancak tüm bu olumlu gelişmelere rağmen anlaşmanın en kritik ve en tartışmalı başlığı olan İran‘ın nükleer programı konusunda kesin bir sonuca ulaşılamadığı belirtiliyor. ABD, İran‘ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ciddi sınırlamalar getirilmesini isterken, Tahran yönetimi ise nükleer çalışmalarını tamamen durdurmayı kabul etmiyor. Bu nedenle bugün gelinen nokta nihai bir barış anlaşmasından çok, tarafların çatışmayı durdurmak için üzerinde uzlaştıkları geçici bir siyasi çerçeve olarak değerlendiriliyor.

Sürecin bir diğer önemli boyutunu ise İsrail oluşturuyor. Bölgedeki gelişmelerin doğrudan muhataplarından biri olan İsrail‘in güvenlik taleplerinin müzakerelerde önemli yer tuttuğu belirtilirken, Tel Aviv yönetiminin bazı maddeler konusunda çekinceler taşıdığı ifade ediliyor. Buna rağmen diplomatik kaynaklar, mevcut aşamada tarafların müzakere masasını koruma konusunda ortak irade gösterdiklerini aktarıyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki yaklaşık iki aylık süreç, anlaşmanın geleceğini belirleyecek en kritik dönem olacak. Eğer taraflar nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik başlıklarında ortak bir zemine ulaşabilirse, yıllardır süren kriz yeni bir döneme girebilir. Ancak bu başlıklarda yaşanabilecek herhangi bir tıkanıklık, bugün elde edilen kazanımların kısa sürede kaybedilmesine de yol açabilir.

Ortadoğu‘nun kaderini etkileyebilecek bu gelişmeler, sadece İran ve ABD açısından değil, İsrail‘den Körfez ülkelerine, Avrupa’dan Çin ve Rusya’ya kadar geniş bir coğrafya tarafından yakından takip ediliyor. Şimdilik savaşın durdurulması yönünde önemli bir adım atılmış görünse de, kalıcı barışın sağlanıp sağlanamayacağını önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmeler belirleyecek.

İSLAMİ HABER “MİRAT”

YOUTUBE