SEVGİNİN ÖLÇÜSÜ

Geçtiğimiz günlerde iki çocuğun konuşmasına kulak misafiri oldum. Biri, “Ben dünyada en çok Galatasaray’ı seviyorum!” dedi. Diğeri hemen itiraz etti: “Hayır, öğretmenimiz bize dünyada en çok Atatürk’ü sevmeliyiz dedi.”

Çocukların yaşları altı-sekiz civarındaydı. Bu konuşmayı duyduğumda hem şaşırdım hem üzüldüm. Hâlâ çocuklara kimi sevmeleri gerektiğinin öğretiliyor olması düşündürücü. Üstelik bunu özgürlükten söz edilen bir eğitim anlayışının içinde yapan öğretmenlerimiz var. Hâlâ saygıyı ve sevgiyi bazı ritüellere sokmaya çalışanlar olduğu gibi…

Ancak bu yıl 10 Kasım törenleri için Millî Eğitim Bakanlığının hayata geçirdiği uygulamayı çok takdir ettim. Okullar, geçen yıllarda olduğu gibi çocuklardan büstün önüne konulacak karanfiller getirmelerini istemedi. Anma törenine siyah kıyafetlerle katılmalarını da tavsiye etmedi. Bunun yerine 10 Kasım anmasını 11 Kasım Millî Ağaçlandırma Günü ile birleştirdi. Öğrenci, öğretmen ve velileri gönüllü katılımla fidan dikimi etkinliğine yönlendirdi. Bu uygulamayı, MEB’in yıllardır yaptığı yanlışın zincirini kırması açısından çok anlamlı buluyorum. MEB, bu uygulamasıyla saygı adı altında tapınmaya benzeyen törenlerden vazgeçmiş oldu.

Aslında bu farkındalığa ihtiyacımız olan alanlar sadece törenler değil. Hayatımızın pek çok alanında sevgi ve saygının ölçüsünü kaçırabiliyoruz. İnsanları sevmek, saymak, anmak olması gerekendir. Saygı davranışlarla ifade edilir ve edilmelidir. Bir büyüğümüzün yanında oturuşumuzu düzeltmek, konuşurken sözcüklerimizi seçmek, ona öncelik vermek, beden dilimize ve sesimize dikkat etmek saygının bir parçasıdır. Bunlar olması gereken, güzel davranışlardır.

Ancak saygı, bir insanın karşısında adeta tapınır gibi davranmaya, onun her hareketini kutsal görmeye dönüştüğünde artık başka bir noktaya varır. Çünkü saygı göstermek başka, bir insanı kutsallaştırmak başkadır.

Bu tür davranışlarla toplumun farklı kesimlerinde ve farklı alanlarda karşılaşıyoruz. Siyasette, sanatta, sporda ve dinî yapılarda bazı insanlara duyulan hayranlık zamanla aşırı bir bağlılığa dönüşebiliyor. Bazı tarikat ve gruplarda şeyhlere ve liderlere bağlılık konusunda da benzer davranışlar görüyoruz. Saygı duyulan insanın geçtiği yola kendini atan, ayak izlerini kutsal gören, kullandığı eşyalara özel bir anlam yükleyerek saklayan, söylediği her sözü sorgulamadan kabul edenler var. Bir insana duyulan saygı ve bağlılık, zamanla onun her davranışını doğru kabul etmeye kadar varabiliyor.

Bugün gençler arasında da farklı örneklerini görüyoruz. Bir futbolcunun terli formasının milyonlara satılması, bir şarkıcının ya da modelin giydiği kıyafetin, hatta içtiği bardağın bile büyük paralarla alıcı bulması… İnsanların sevdikleri, hayran oldukları kişilere ait eşyalara yükledikleri anlam bazen eşyanın kendisini aşıyor. Burada mesele bir formayı ya da bir hatırayı saklamak değil; bir insana duyulan hayranlığın ölçüsünü kaybetmesi.

Bütün bunları düşünürken asıl üzerinde durmak istediğim nokta şu: Sevdiğimiz, değer verdiğimiz insanları abartılı davranışlarımızla kutsallaştırmamalıyız. Bir insanı sevebilir, takdir edebilir, ona saygı duyabiliriz. Fakat bu sevgi ve bağlılık, kulluk sınırlarını aşan bir yüceltmeye dönüşmemeli.

Peki, sevgi ve saygının sınırını dinimiz bize nasıl öğretiyor? Bunun cevabını ararken Peygamber Efendimizin hayatına bakmalıyız. O, Allah’ın elçisidir ve Kur’an-ı Kerim’de müminler için en güzel örnek olarak gösterilir. Ahzâb suresi 21. ayette şöyle buyrulur:

“Andolsun, Allah’ın Resulünde sizin için güzel bir örnek vardır.”

O, en değerli sevgiyi ve saygıyı en çok hak edendir. Ama nasıl bir sevgi ve saygıyla?

Eski evlerde Kur’an-ı Kerim duvarın en yüksek yerine asılırdı. Elbette Kur’an kitabımızı evimizin başköşesine koymak bir hürmet davranışıdır. Ancak asıl hürmet, onun söylediklerini anlamak ve hayatımıza taşımakla tamamlanır.

Peygamber Efendimizi sevmek, onun hayatını ve ahlakını tanımakla, merhametini, adaletini, sabrını ve tevazusunu kendi hayatımıza taşımakla anlam kazanır. Onu sevmek, yalnızca adını duvarlara asmak ya da olağanüstü mucizelerle yüceltmek değildir.

Nitekim Peygamber Efendimiz de kendisine yönelik aşırı övgü ve yüceltme konusunda insanları uyarmıştır. Bir hadisinde şöyle buyurur:

“Hristiyanların Meryem oğlu İsa’yı aşırı övdükleri gibi beni de aşırı övmeyin. Ben ancak Allah’ın bir kuluyum. Bana Allah’ın kulu ve resulü deyin.” (Buhârî, Enbiyâ, 48)

Yine kendisiyle ilgili şöyle buyurmuştur:

“Evlerinizi kabirlere çevirmeyin. Kabrimi de bayram yeri hâline getirmeyin. Bana salâtüselâm getirin. Çünkü nerede olursanız olun salâtınız bana ulaşır.” (Ebû Dâvûd, Menâsik, 96; hadis no. 2042)

Onun hayatında bu anlayışın başka bir örneğini de görüyoruz. Bedir Savaşı öncesinde karargâhın kurulacağı yer belirlenirken Hubâb bin Münzir, bu kararın vahye mi yoksa kişisel bir görüşe mi dayandığını sorar. Peygamber Efendimiz bunun kendi tercihi olduğunu söyleyince Hubâb başka bir yer önerir. Peygamberimiz de bu öneriyi kabul eder. Kendi kararını sorgulanamaz görmez; istişareye açık davranır.

Bütün bu örnekler bize önemli bir ölçüyü hatırlatıyor. Peygamber Efendimize duyduğumuz sevgi ve saygı bile onun öğrettiği sınırlar içinde olmalı. Öyleyse diğer insanlara duyduğumuz sevgiyi ve bağlılığı da kutsallaştırmaya dönüştürmemeliyiz.

Çocuklarımıza da birilerini ne kadar sevmeleri gerektiğini öğretmek yerine, sevgide ve saygıda ölçüyü öğretmeliyiz. Sevdikleri insanları tanısınlar, güzel yönlerini örnek alsınlar; ama örnek aldıkları diğer insanları sorgulanamaz, kutsal bir yere koymasınlar. Çünkü insan sevilir, saygı görür, örnek alınır. Kulluk ise yalnızca Allah’a aittir.

Şeyma Demircan Namazcı

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube