islami haberdini haberortadoğu haberleriislam coğrafyası
DOLAR
50,5777
EURO
55,6141
ALTIN
5.774,92
BIST
11.261,44
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Yağmurlu
22°C
İstanbul
22°C
Yağmurlu
Cumartesi Hafif Yağmurlu
17°C
Pazar Parçalı Bulutlu
16°C
Pazartesi Yağmurlu
19°C
Salı Az Bulutlu
10°C

ALGORİTMA DENETİMİ ŞART

ALGORİTMA DENETİMİ ŞART
A+
A-

ALGORİTMA DENETİMİ ŞART

Günümüzde kamu kurumlarının mali işlemleri, karar süreçleri ve kaynak tahsisleri büyük ölçüde dijital sistemler ve algoritmalar üzerinden yürütülmektedir. Dolayısıyla yalnızca işlemlerin sonuçlarını değil, bu sonuçları üreten algoritmaları da denetlemek zorunludur. Çünkü hatalı, manipüle edilmiş veya kötüye kullanılan bir algoritma, kısa sürede milyonlarca işlemi etkileyerek büyük zararlara yol açabilir. Geleneksel dosya incelemeleriyle bu riskleri zamanında tespit etmek giderek zorlaşmaktadır.

Diğer yandan Sayıştay’ın bu alanda attığı adımların, dijital dönüşümün hızına ve denetim ihtiyacının büyüklüğüne yetiştiğini söylemek güçtür. Geliştirilen teknolojik araçlara rağmen, kamu kurumlarının algoritmalarını kapsamlı biçimde denetleyen bir sistemin ne ölçüde işlerlik kazandığı henüz ortaya konulmuş değildir.

Kamu yönetimi algoritmalarla çalışırken denetimin bunun gerisinde kalması, başlı başına ciddi bir denetim açığıdır. Bu açığı görmek, gidermek ve gerekli hukuki düzenlemeleri gündeme taşımak, her şeyden önce Sayıştay yönetiminin sorumluluğudur.

2 Haziran 2026 tarihinde Sayıştay’ın 164. kuruluş yıl dönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını ve sonuç odaklı denetimi vurguladı. Aynı toplantıda Sayıştay Başkanı Metin Yener de yapay zekâ ve algoritmik denetimin önemini anlattı.

Bu konuşmalar, algoritmik denetimin geliştirilmesine devletin en üst makamında da olumlu yaklaşıldığını gösteriyor. Cumhurbaşkanının açıklamaları, harekete geçilmesi için güçlü bir destek niteliğindedir.

Cumhurbaşkanı daha ne yapsın?

SAYIŞTAY HER ALGORİTMAYI KENDİSİ Mİ DENETLEYECEK?

Sayıştay’ın kamu kurumlarının bütün algoritmalarını denetleyebilecek teknik kapasiteye ve uzmanlık birikimine sahip olduğu henüz gösterilmiş değildir. Üstelik bazı hukuki yetki sınırlamaları da bulunmaktadır.

O halde farklı bir model geliştirilmelidir.

Nasıl ki inşaat sektöründe yapı denetim kuruluşları oluşturulduysa, sınırlı sayıda, bağımsız ve akredite algoritma denetim kuruluşları da oluşturulabilir.

Bu kuruluşlar kamu kurumlarının yazılımlarını, karar algoritmalarını ve dijital işlemlerini inceleyerek rapor hazırlayabilir. Sayıştay ise bu raporları sorgulayan, değerlendiren ve gerektiğinde yeniden inceleme yaptıran üst denetim makamı olabilir.

Elbette yapı denetimindeki olumsuz tecrübelerden ders çıkarılmalı; kuruluşların bağımsızlığı, uzmanlığı, seçimi ve sorumlulukları sıkı kurallara bağlanmalıdır. Sayıştay’a da bu kuruluşların faaliyetlerini denetleme ve gerekli yaptırımları başlatma yetkisi verilmelidir.

Teknik inceleme dışarıdan yaptırılabilir. Ancak Sayıştay’ın anayasal denetim sorumluluğu devredilemez.

YARIN YENİ BİR FON SKANDALI ÇIKARSA KİM SORUMLU OLACAK?

Bugün yatırım fonlarında yaşanan ve kamuoyunda fon soygunu olarak nitelendirilen olaylar, finansal denetimin etkinliğini sorgulatıyor.

Peki yarın başka bir kurumda, algoritmalar üzerinden yürütülen işlemler nedeniyle büyük bir usulsüzlük veya kamu zararı ortaya çıkarsa ne olacak?

Yalnızca işlemi yapanlar mı sorgulanacak? Riskleri zamanında görmeyen, gerekli denetim mekanizmalarının kurulması için harekete geçmeyen yöneticilerin hiç mi sorumluluğu olmayacak?

Cumhurbaşkanı güçlü ve sonuç odaklı denetimi desteklediğini açıklamışken, gerekli adımların gecikmesinin sorumluluğu da sorgulanmalıdır.

Bazen en ağır sorumluluk, yanlış bir işlem yapmaktan değil, yapılması gerekeni zamanında yapmamaktan doğar.

SAYIŞTAY MECLİSE RAPOR SUNMALIDIR!

AB ve gelişmiş ülkelerde yapay zekâ ve veri analitiğiyle denetim yöntemleri geliştirilirken, Türkiye’de de geleneksel dosya incelemesinin ötesine geçilmelidir.

Sayıştay Başkanı Yener’in de artık hedeflerden çok sonuçları konuşması gerekiyor.

Kaç kurumun algoritması denetlendi? Hangi riskler tespit edildi? Hangi hukuki engellerle karşılaşıldı? Bunların giderilmesi için TBMM’ye hangi öneriler sunuldu?

Sayıştay, bağımsız algoritma denetim mekanizmalarının kurulması için uygulanabilir bir model hazırlamalı, gerekli kanuni düzenlemeleri gerekçeli raporlarla TBMM’ye bildirmeli ve sürecin takipçisi olmalıdır.

Elbette kendisinden beklenen kanun çıkarması değildir. Kanun koyucunun önüne uygulanabilir bir denetim sistemi koymasıdır.

Artık algoritmik denetimi anlatmanın değil, denetim mekanizmasını kurmanın zamanıdır.

Prof. Dr. Mete Gündoğan

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.