Andromeda’daki bir ışık patlaması, dev yıldızın eşini yutmasıyla açıklanıyor. Ancak iki yıldızın daha dar bir yörüngede varlığını sürdürmesi de olası.

Andromeda galaksisindeki WNTR23bzdiq adlı kırmızı devde gözlenen parlaklık artışı ve ardından gelen ışık patlaması, yıldızın eşini yutmuş olabileceğine işaret ediyor. Hürriyet’in aktardığı, Nature dergisinde yayımlanan araştırma, uzun süredir kuramsal olarak öngörülen bu sürecin ilk gözlemsel örneği olarak değerlendiriliyor. Ancak sistemde iki yıldızın mı, yoksa birleşmiş tek bir yıldızın mı kaldığı henüz kesinleşmiş değil.Gözlemin temel bulguları
Araştırmacılar, 2023 yılında NEOWISE uzay teleskobu ve California’daki Palomar Gözlemevi’nde bulunan WINTER teleskobuyla yapılan gözlemlerde yıldızın parlaklığının arttığını fark etti. Önceki kayıtların incelenmesi, değişimin tek bir ani parlamadan ibaret olmadığını; 2018’e uzanan kademeli bir artış bulunduğunu ortaya koydu.
WNTR23bzdiq, Güneş’ten yaklaşık yedi kat daha ağır ve 350 kat daha geniş bir kırmızı dev. Araştırmacıların değerlendirdiği açıklamaya göre, eş yıldız devin çekirdeğine doğru spiral çizerek ilerlerken oluşan sürtünme, ısı ve ışık üreterek bu parlaklık artışına yol açmış olabilir.
2025’in sonlarındaki büyük ışık patlaması ve ardından yapılan James Webb gözlemi, ekibin bu açıklamayı daha ayrıntılı incelemesini sağladı. Çalışmada patlamanın, Güneş’in kütlesinin yaklaşık yüzde 70’ine sahip eş yıldızın dev yıldızın merkezine ulaşması sonucu meydana gelmiş olabileceği öne sürülüyor.
Çalışmanın başyazarı, Columbia Üniversitesi astrofizikçisi Viraj Karambelkar’ın Space.com’a yaptığı açıklamaya göre, bir yıldızın eşini yutmasının oluşturduğu değişimi yakalamak zor. Bu nedenle gökyüzünü uzun süre izleyen hassas teleskoplar önem taşıyor. Bu araştırmada da yeni gözlemlerle geçmiş kayıtların birlikte değerlendirilmesi, olayın gelişimini izlemeyi mümkün kıldı.
Şimdi araştırmacıların önündeki temel görev, patlamanın etkisi azaldığında sistemin davranışını gözlemlemek. Karambelkar, Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu ve Vera Rubin Gözlemevi gibi yeni teleskopların benzer olayları bulmada yararlı olacağını belirtiyor. Böylece tek bir sistemin takibinin yanı sıra başka örneklerin aranması da araştırmanın devamındaki başlıklardan birini oluşturuyor.
Hayır. Bulgular, “Bao” lakaplı ikili sistemde iki yıldızın birleşerek tek yıldıza dönüşmüş olabileceğini gösteriyor. Ancak Karambelkar’a göre iki yıldızın çok daha dar bir yörüngede hayatta kalması da mümkün. Hangi açıklamanın doğru olduğunu belirlemek için patlama sonrasında sistemin izlenmesi gerekiyor.
Çalışma, bir yıldızın eşini yutmasına ilişkin onlarca yıldır öngörülen sürecin ilk gözlemsel örneği olarak sunuluyor. Yıldızın yıllara yayılan parlaklık değişimi ile sonraki patlamanın birlikte incelenmesi, araştırmacılara bu kuramsal açıklamayı gözlemlerle değerlendirme olanağı sağlıyor.
Haberin dayanağı: Hürriyet’in araştırma ve bilim insanlarının açıklamalarını aktardığı haber.