BURSA ULU CAMİİ, MİNBER

Bursa Ulu Camii minberi; 

Sert ceviz ağacından yapılmıştır. Ayrıca çivi ve yapıştırma malzemesi kullanılmadan geometrik parçalar birbirine geçirilerek yapılmıştır. Küçük geçme panoları, geometrik örnekleri, korkuluk şebekeleri, kitâbe ve tacının yapımında kündekâri tekniği kullanılmıştır. Bu minber İslâm sanatında, özellikle Selçuklu üslûbundan Osmanlı üslûbuna geçiş döneminin bir şaheseridir.

Minber kulesinin batı yüzünde kûfi yazı ile yazılan ayrıca üç defa tekrar eder bir ifade vardır:

“El-mülkü ilah” “Mülk Allah’ındır.”

Minberi yapan usta minberin sağ yanında, kapısına yakın yerde, aşağıdan yukarı yan yazılan oyma sülüs yazı ile ismini yazmıştır. İsmini “Amel-i el-hac Mehmed bin Abdilaziz bin ed-Dakiva” diye yazmıştır. Yani Hacı Abdülaziz oğlu Mehmed isminde bir sanatkar bu muhteşem minberi yapmıştır.

Minber kusursuz işlikle yapılmıştır. Taç kapısı üzerine ceviz ağaca oyarak yazılan kitabede, minberin yapılış tarihi ve yaptıranı belirtilmektedir:

“Bu eser Murad Han oğlu büyük Sultan Bayezid Han’ın Emriyle 802 tarihinde yaptırılmıştır.”

Minber bütünüyle kainatı sembolize etmektedir. Minberin doğu cephesinde üç kompozisyon alanı bulunuyor. Bir alan dar dikdörtgen, diğeri geniş üçgen şeklinde. En altta uzanan bir şerit şeklinde taşıyıcı dolap serisi var. Üçgen ve dikdörtgen yüze ikisi birlikte Güneş Sistemi’nin kabartma formlarla işlendiği bir alan vardır. Gezegenlerin yörünge hareketleri, Güneş’e uzaklıkları ve büyüklükleri küresel kabartma motifleriyle gerçek konumlarına işlenmiştir.

Henüz gezegenlerin ve dünyanın keşfi adına çok az bilgiye sahip olunan bu yıllarda yapılan işlemenin gerçekten Güneş sistemini tasvir edip etmediğini kanıtlayabilecek bir kaynak bulunmamaktadır. Eşsiz işçiliğe sahip minberin kabartmaları günümüzde de ilgi çekici bir muamma olmaya devam etmektedir.

Minberi yapan kişi adını tırabzan süsleme motifine göre tırabzanın sağ ikinci sülüsle yazan Devaklı Abdülaziz oğlu Mehmet. Devak Tebriz yakınlarında bir Türk köyü. Mülki amir olan Kadızade Rumi efendi, beceri ve bununla beraber bilgi alış verişi için 300 kadar sanat erbabını Tebriz’e göndermiştir. Bunun yanı sıra bir o kadar ustayı da oradan Bursa’ya getirmiştir. Oradan gelen Kündekari sanatçılarının başı Abdülaziz oğlu Mehmet’tir. Bu minber de onun ve ustalarının camiye bir hediyesidir.

Kündekari sanat açısından eşsiz bir değere sahip olan minberin ilginç bir özelliği de 6666 adet abanoz ağacı parçasından vücuda gelmesidir. Bu rakam da Kuran’ı Kerimdeki ayet sayısına tekabül etmektedir.

MİRATHABER.COM – YOUTUBE