
Yıllardır kurulu bir düzenim var; eski aracımın HGS geçiş ücretleri, banka hesabıma tanımlı otomatik ödeme talimatıyla tıkır tıkır tahsil edilirdi. Ne bir gecikme ne bir aksama… Ancak geçtiğimiz aylarda aracımı yeniledim. Aracı satın aldığım ilk gün, henüz plaka güncellemesini sisteme tanımlamaya fırsat bulamadan bir otoyoldan geçtim. Doğal olarak o günkü 40 TL’lik geçiş ücreti otomatik olarak tahsil edilmemiş. Buraya kadar her şey hayatın olağan akışına uygun, anlaşılabilir bir durum.
Asıl mesele bundan sonra başlıyor. Bu 40 liralık geçişten tam iki ay sonra haberim oldu ve o 40 lira, sessiz sedasız katlanarak 160 TL’ye çıkmış. “Hata bizde, unutmuşuz, hemen ödeyelim” diyerek harekete geçtim ama ne mümkün! Borcumu ödemek istiyorum, ödeyemiyorum!
Dijital bankacılığı, e-Devlet kapısını ve teknolojik platformları son derece etkin kullanan bir vatandaş olarak bu durum karşısında hayrete düştüm. Ne mobil bankacılık uygulamalarından ne de bizzat gittiğim PTT şubesinden bu borcu tahsil ettiremiyorum. Sistemler adeta birbirinden habersiz, kilitlenmiş bir labirent gibi.
İnsanın aklı almıyor: Plakamı sisteme tanımladığım günden bu yana geçen iki aylık sürede, aynı plaka üzerinden yaptığım 3.000 liraya yakın HGS geçişini saniyesinde hesabımdan çekmeyi biliyorsunuz. Peki, plaka sisteme entegre edildiği gün, havuzda bekleyen o 40 liralık eski geçişi neden otomatik olarak tahsil etmiyorsunuz? Yazılım dünyasında basit bir algoritmayla çözülebilecek bu eşleştirmeyi yapmamak kimin işine geliyor?
Daha da vahimi, e-Devlet üzerinden sorgulama yaptığınızda karşınıza çıkan o cezalı tutarın yanına basit bir “Öde” butonu koymak bu kadar mı zor? Vatandaşa ödeme kanallarını kapatıp süreyi uzatmak; ardından dosyayı icra ve avukatlık bürolarına devrederek 40 liralık borcu binlerce liralık vekâlet ücretleriyle tahsil etmenin zeminini hazırlamak değil midir?
Bunun adı modern çağın “Deli Dumrul” hikâyesidir. Geçenden 40 lira, ödemek isteyip de sistem engeline takılandan katbekat fazlasını alma düzeni, düpedüz bir vurgunculuktur.
Ancak meselenin sadece vatandaşın cebini yakan maddi bir boyutu yok; çok daha derin bir siyasi ve toplumsal maliyeti var. Türkiye’nin dijitalleşme ve e-Devlet vizyonuyla övündüğü bir dönemde, vatandaşın 160 liralık borcunu ödeyemeyip devlete olan güveninin sarsılması, doğrudan Erdoğan iktidarına yönelik bir itibar suikastıdır. Bürokratik hantallık ve yazılımsal körlük üzerinden vatandaşı bezdirmek, bir taşla iki kuş vurmaktır: Hem vatandaşın cebine göz dikiliyor hem de devlet ile millet arasındaki gönül bağı zedeleniyor.
Yetkililer bu “ödenemeyen borç” garabetine acilen el atmalıdır. Aksi takdirde, otoyollardaki bu dijital tuzaklar sadece vatandaşın sinir uçlarıyla oynamakla kalmayacak, yılların emeğiyle inşa edilen Erdoğan siyasetine güveni de kemirmeye devam edecektir.