DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

Yakub aleyhisselam, “Yusuf Yusuf” diye ağlayarak gözünü kaybetmedi. O, Yusuf’u öldürmek isteyenlere, “Ya kurt kaptı diye kanlı gömleğini getirirseniz…” diye uyarır gibi yaparak onlara aslında başka bir yol gösterdi. Bu vesileyle, genelde halk tarafından yanlış bilinen üç konuya değineceğim.

Yakub Aleyhisselam kadere ve ecele inanan biriydi ve “sabrı cemil” üzere olması gerekir. Elbette üzülmüştür, gözyaşı da dökmüş olabilir. Ama onun o olayı her hatırladığında gözyaşı dökmesi, Yusuf’tan çok, onu kuyuya atan kardeşlerinin bunu nasıl yaptıklarını düşünerek, evlatlarının kardeşlerine yaptığı bu şey dolayısıyla duyduğu üzüntüyle ilgili olması gerekir.

Hz. Yakub dönemi biraz trajik bir dönem. Hz. İbrahim kendi döneminde zorlu bir mücadele yaşadı. Yeğeni Hz. Lut peygamberin başına gelenleri biliyorsunuz. Biri Hz. Sare’den, biri Hz. Hacer’den iki oğlu var: Hz. İsmail ve Hz. İshak. Hz. İshak’ın iki oğlu var: Hz. Yakub ve Esav. Esav inançsız biriydi ve Hz. Yakub’u öldürmek için plan yapıyordu. Annesi de onu dayısının yanına gönderdi. Kendi başından geçen trajik bir geçmişin ardından Hz. Yusuf’un başına gelenler onu derinden üzdü.

Yusuf Suresi diye bir sure var. 10. ayette bu olay şöyle anlatılır: Kardeşleri Hz. Yusuf’u kıskandıkları için onu öldürmeyi veya uzak bir yere bırakmayı planlarken içlerinden biri cinayete karşı çıkar. Ayette deniliyor ki: “İçlerinden bir sözcü, ‘Yûsuf’u öldürmeyin, onu bir kuyunun dibine bırakın ki geçen kervanlardan biri onu bulup alsın. Eğer yapacaksanız böyle yapın’ dedi.” 15. ayette ise “Onu götürüp de kuyunun dibine bırakmaya ittifak ettikleri zaman biz Yûsuf’a, ‘Andolsun ki sen onların bu işlerini hiç beklemedikleri bir sırada yüzlerine vuracaksın’ diye vahyettik.” denilir. 17. ayette, “Ey babamız! Biz yarış yapıyorduk, Yusuf’u da eşyamızın yanında bırakmıştık; bir de baktık ki onu kurt yemiş!” denilir. 18. ayette ise “Üzerine yalandan bir kan sürülmüş gömleğini de getirdiler.” ifadesi yer alır. Babaları Hz. Yakub ise gömleğin hiç yırtılmadığını görünce onların yalan söylediğini anlar ve “Hayır, nefisleriniz sizi kötü bir işe sürüklemiş; artık bana düşen güzelce sabretmektir.” der.

Dikkat ederseniz burada “sabrı cemil”den söz ediyor; kendini harap edecek şekilde ağlamaktan değil. Zaten o, kadere, rızka ve ecele iman edenlerdendi. Hâl böyle olunca olayın bu kısmı bize anlatıldığı gibi değil. Rivayetlerde Hz. Yakub’un, Yusuf’u alıp götürmek istediklerinde, “Ya kardeşinize sahip çıkamaz da sonra ‘Kurt kaptı.’ diye bana kanlı gömleğini getirirseniz…” diyerek bir yol da gösterdiği anlatılır. Muhtemelen Cebrail ona olacaklar hakkında bilgi vermiş ve Hz. Yakub da bunu “güzelce sabretmekle” karşılamıştı. Burada Yakub (as)’ın olayı hatırladıkça gözyaşlarını tutamaması, Hz. Yusuf’tan önce, kendi çocuklarının böyle bir şeyi nasıl yaptıklarıyla, o yanlışı yapmaları sebebiyle olsa gerek. O, muhtemelen çocuklarının tövbe edeceklerini ve Hz. Yusuf’un bir gün kendisine döneceğini de biliyordu. Hz. Yusuf’un kurtuluşu 19. ayette anlatılır: “Bir kervan gelmiş, sucularını suya göndermişlerdi. Sucu kovasını kuyuya salınca, ‘Müjde! Müjde! İşte bir oğlan!’ dedi. Onu alıp bir ticaret malı olarak sakladılar. Oysa Allah, onların yaptıklarını biliyordu.” Rivayet edilir ki kardeşleri kanlı gömleği getirdiğinde Hz. Yakub gömleği inceler. Gömleğin üzerine kan sürülmüştür ancak gömlekte hiçbir yırtık, sökük veya parçalanma izi yoktur. Bunun üzerine Hz. Yakub oğullarına şöyle der: “Bugüne kadar bu kurt gibi yumuşak huylu, şefkatli bir kurt görmedim! Oğlumu yemiş de sırtındaki gömleğini bile yırtmamış. Belli ki bana yalan söylüyorsunuz.”

Eyyûb (as)’ın çocuklarının deprem veya fırtına sebebiyle çöken evin (duvarın) altında kalarak vefat etmesi, İslam kaynaklarında onun en büyük sabır imtihanlarından biri olarak anlatılır. Ancak kıssanın aslı ve peygamberlik vakarı incelendiğinde, bahsettiğiniz “Yâ Rab, onu bana bağışlasaydın.” şeklindeki bir serzeniş veya şikâyet ifadesi kaynaklarda yer almaz; aksine tam bir teslimiyet ve hamd öne çıkar.

Hz. Eyyûb’un sabrı aslında bütün peygamberlerin ahlakını yansıtır. Rivayetlere göre Hz. Eyyûb büyük bir zenginliğe, geniş topraklara ve yaşları büyük veya küçük çok sayıda evlada sahipti. İmtihan süreci başladığında önce malları elinden çıkmış, ardından çocuklarının öğretmenleriyle birlikte ders okuduğu esnada ani bir sarsıntıyla evleri başlarına yıkılmış ve bütün çocukları enkaz altında kalarak can vermiştir. En son, emekleme çağındaki bir çocuğu yine bir sarsıntıyla yıkık bir duvarın altında kalarak hayatını kaybetmişti. Hz. Eyyûb başına gelenleri bir imtihan olarak kabul eder. Veren de alan da Allah’tı (cc)! O, bize haber verildiği gibi, “Bizi mallarımız, canlarımız ve sevdiklerimizle, kimi zaman artırarak, kimi zaman eksilterek imtihan edecektir.” O, zamanının en zengin kişisiyken bir anda her şeyini kaybetmişti. Bu, Allah’ın (cc) peygamberi vesilesiyle insanlığa verdiği mesajı taşıyordu aslında. Bu olaydan sonra İblis’in Hz. Eyyûb’u isyana teşvik etmek için insan kılığında, ağlayarak ve feryat ederek Hz. Eyyûb’un yanına geldiği anlatılır. Bir “muallim” kılığında gelen Şeytan ona, “Çocukların duvarın altında parça parça oldu; eğer görseydin için parçalanırdı.” diyerek onu Allah’a karşı şikâyete zorlamak istemişti. Ancak bir peygamber olarak ismet (günahsızlık/masumiyet) vasfına sahip olan Hz. Eyyûb, bu büyük acı karşısında gözlerinden insani bir şefkatle yaşlar dökse de asla isyan etmemiş, aksine şöyle demiştir: “Onlar bana Rabbimin birer emanetiydi. Sahibi O’dur; dilerse verir, dilerse geri alır. Ben çıplak doğdum, toprağa da çıplak döneceğim. Rabbime hamdolsun.” Hz. Eyyûb’un vücudunda ağır yaralar çıktığında, yaralar kalbine ve diline sirayet edecek duruma gelince, sırf Allah’ı zikretmekten geri kalmamak için “Yâ Rabbi, bu dert bana dokundu; Sen merhametlilerin en merhametlisisin.” (Enbiyâ 83) diyerek dua etmiştir. Sabır imtihanını kazandıktan sonra Allah ona şifa vermiş ve Kur’an-ı Kerim’de belirtildiği üzere “Katımızdan bir rahmet olmak üzere ona aile efradını ve bir o kadarını daha bağışladık.” (Enbiyâ 84) müjdesi gerçekleşmiştir. Yani Allah, vefat eden çocuklarının yerine ona dünyada kat kat fazlasını vermiş ve ahiret hayatında da onu yüceltmiştir.

Son günlerde “okçu tepesi” konusu, fon yolsuzluğu üzerinden, yağma ve “ganimet” ile ilişkilendirilmeye çalışıldı. Bu, İslam’a ve Müslümanlara iftiradır. O meseleye gelince, o sahabeler aşağıda canhıraş bir savaş olurken orada bekleyip durdular. Kardeşleri savaşırken hiçbir şey yapmadan beklemek ağırlarına gitti. Düşman bozguna uğrayıp kaçmaya başlayınca okçu tepesindekiler de “Savaş bitti, düşman kaçıyor; biz de hiç olmazsa bundan sonra kardeşlerimizin yanında olalım.” diye düşünüp emri dinlemeyerek aşağı indiler. Bunun farkına varan düşman, arkadan dolanıp Okçular Tepesi’nden geçerek Müslümanları arkalarından vurdu. Okçular Tepesi’ndekiler “ganimet toplamak için inmedi”! İslam hukukunda ganimet beytülmale ait olup belli bir hesap çerçevesinde taksim edilir. Ganimet toplayan, topladığı ganimetin sahibi olmaz. Yaralıların ve şehitlerin olduğu bir savaşta birileri can derdindeyken birileri mal toplamak için tepeden inmez. Hani fon rezillerini Okçular Tepesi’ndekilere benzeten akıl, nasıl bir yanılgı içinde olduğunun farkına varmıştır inşallah! Yoksa çevresinden kimsenin bunun farkına varmamış olması, uyarmaması da başka bir acınası durum.

Bu olay, M.S. 23 Mart 625’te Uhud Savaşı’nda yaşandı. Resulullah, ordunun arkasından gelebilecek bir saldırıyı önlemek için “Ayneyn Tepesi”ne, yani Okçular Tepesi’ne, “Her ne olursa olsun buradan ayrılmayın.” emrini vererek 50 okçu yerleştirmişti. Birliğin başında komutan olarak Abdullah bin Cübeyr bulunuyordu. Savaşın ilk aşamasında Müslümanlar üstünlük sağlayıp müşrikler kaçmaya başlayınca tepedeki okçuların büyük bir kısmı (yaklaşık 40-42 kişi), “Savaş kazanıldı, biz ne bekliyoruz? Biz de düşmanları takip eden kardeşlerimize, yaralı kardeşlerimize yardım edelim.” diye düşünüp aşağı indiler. Komutan Abdullah bin Cübeyr ile birlikte yalnızca 7-8 okçu yerini terk etmedi ve onlar da orada şehit düştü. Bu savaşta Müslümanlar savaş meydanına 700 kişiyle çıkmıştı. Aslında ordu 1.000 kişi olarak yola çıkmış, ancak münafıkların lideri Abdullah bin Übey, 300 adamıyla birlikte yolda ordudan ayrılmıştı. Orduda 700 piyade, 50 okçu ve sadece 4 süvari bulunuyordu. Mekkeli müşriklere gelince, 3.000 kişilik bir orduydu. Bu gücün içinde 700 zırhlı asker, 200 süvari ve 300 develi muharip yer almaktaydı. Savaşta başta Peygamberimizin amcası Hz. Hamza ve sancaktar Mus’ab bin Umeyr olmak üzere 73 Müslüman şehit oldu. Başta Hz. Muhammed (s.a.v.) olmak üzere çok sayıda Müslüman yaralanmış, Peygamberimizin mübarek dişi kırılmıştı. Müşriklerin yaralı sayısı bilinmiyor; ancak 44-45 kişinin öldürüldüğü rivayet edilir.

Bir de “Ölülerin arkasından konuşmamak” konusu var. Kimsenin arkasından konuşmayalım, dedikodusunu yapmayalım. Hele de ahval-i şahsiyeye müteallik bir konuda konuşmak gıybet etmektir ve söylediğiniz şey o kişide yoksa siz, din günü, o şeyi yapmış gibi yargılanacaksınız. Taksir ise özür diler, tazmin eder, tövbe eder, affedebilirsiniz. Ama taammüden, yani kasten yapılan bir şey ve bir söz söz konusu ise o zaten açık bir yargılama konusudur. Kısas da yapılabilir, diyet de ödenebilir. Bağışlanabilir de! Eğer bir kişiye yapmadığı bir şeyi, söylemediği bir sözü isnat ediyorsanız o kişi kim olursa olsun ona iftira ediyorsunuz demektir. Birileri yaşarken insanlara zarar verecek şekilde işler yapıyorsa, o yaşarken de öldükten sonra da, eğer tövbe edip özür dileyip verdiği zararı tazmin etmemişse onun yaptıklarından şikâyetçi olabilirsiniz; öldükten sonra da. Toplumun bu konuda dikkatli olması ve zalimlerin şerrinden korunması için bu gereklidir. Zalim yöneticiler, Tanrı krallar hakkında ayetlerde, hadislerde anlatılanları hatırlayın. Karun, Haman, Şeddat, Firavun, Belam, Nemrut, Ebu Cehil, Ebu Leheb… Onlar yaşarken de öldükten sonra da yazılanları, söylenenleri biliyorsunuz. Tarih bunları anlatır. Mesela “Vahşi” tövbe etti, iman etti ama hâlâ aynı lakapla anılır. “Haccac-ı zalim” de zulmüyle hatırlanır. İmam-ı Azam Ebû Hanîfe’nin şehadetine sebep olan Abbâsî halifesi Ebu Cafer el-Mansûr’u bu yaptıklarıyla hatırlamıyor muyuz? Elbette adil şahitler olacağız. İyilikleri ve kötülükleri konusunda adaleti elden bırakmayacağız. Yaşarken de onları yanlışlarından dönmeleri konusunda uyaracağız. Birilerine duyduğumuz öfke ya da düşmanlığımız bile bizi onlar hakkında adaletsizliğe sevk etmemeli.

Özellikle kamu görevi ve sorumluluğu taşıyan siyasiler, bürokratlar, STK temsilcileri ile ilgili olarak halkın artırılmış eleştiri özgürlüğü, ümeranın ise artırılmış tahammül yükümlülüğü vardır. Edebali’nin Osman Gazi’ye vasiyetinde de buna benzer ifadeler bulursunuz. Bu konu ve beraet-i zimmet, suçun şahsiliği, masumiyet ilkesi bizde, Batı’daki başlangıcından asırlar öncesine dayanır. Ne yani, Hz. Ali’yi, Hz. Hasan ve Hüseyin’i (ra) şehit edenlerin, Firavunların, Belamların, Karunların, Şeddatların zulmünü unutacak mıyız? Peygamberlerini şehit edenlerin yaptıklarını unutacak mıyız? Gazze’yi unutacak mıyız? Lut kavminin sapkınlığını unutacak mıyız? Kızılderililerin başına gelenleri, Karaderililerin başına gelenleri unutacak mıyız? Darbeleri, darbecileri unutacak mıyız? İnsin şeytanına dönüşen Ebu Leheblerin aleyhine konuşmaya devam edeceğiz, “Tebbet yeda” diye! Bizim geleneğimizde def-i mazarrat, celb-i menafiden önce gelir. Evet, elbette iyilerin iyiliklerinden söz edeceğiz. Tarihi övgü ve sövgü kitabına dönüştürmeden, bir toplumun ortak hafızası ve tecrübeler birikimi olarak, bir ibret dersi şeklinde okuyalım ve ders alalım.

Selam ve dua ile.

Abdurrahman Dilipak

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube