
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), savcılığın süreci etkin yürütemediği gerekçesiyle ABD’nin Afganistan’daki savaş suçlarına yönelik soruşturmayı durdurdu. Kararın ardından UCM Başsavcılığı yeniden inceleme talebinde bulunurken, mahkemenin rotasını 2021 sonrası döneme çevireceği açıklandı.
Reuters’ın haberine göre, merkezi Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), uluslararası hukukta geniş yankı uyandıran bir karara imza attı. Mahkeme heyeti, Savcılık Ofisi’nin söz konusu davalarla ilgili soruşturma ve kovuşturma faaliyetlerini etkili biçimde sürdürebileceğini kanıtlayamadığını belirterek, ABD güçlerini kapsayan Afganistan soruşturmasının durdurulmasına hükmetti.
Alınan bu kararla birlikte mahkemenin bundan sonraki süreçte ABD personelinin eylemleri yerine, Afganistan İslam Emirliği’nin 2021 yılından bu yana attığı adımlara ve aldığı önlemlere odaklanacağı bildirildi.
Mahkemenin kamuoyuna açıkladığı resmi belgelerde, dosyanın kapatılma gerekçesi “hukuki kesinlik ve şeffaflık” ilkelerine dayandırıldı. Dairenin değerlendirmesinde şu ifadelere yer verildi:
“Bununla birlikte, Daire, Savcılık Ofisi’nin Afganistan durumunda herhangi bir soruşturma veya kovuşturma faaliyetini etkin bir şekilde yürütme yeteneğini gösteremediğini değerlendirmektedir. Bu nedenle, hukuki kesinlik, şeffaflık ve adaletin doğru şekilde uygulanması amacıyla, Daire kendi inisiyatifiyle hareket etme yetkisini kullanmayı haklı bulmakta ve Sicil Dairesine Afganistan durumuyla ilgili dosyayı kapatma talimatı vermektedir.”
Mahkeme hakimlerinin dosyayı rafa kaldırma yönündeki bu hamlesine UCM Başsavcılığı’ndan gecikmeden yanıt geldi. Başsavcılık makamı, verilen kapatma kararına resmen itiraz ederek dosyanın yeniden incelenmesi için başvuruda bulundu.
Afganistan İslam Emirliği cephesinden son karara ilişkin henüz yeni bir açıklama yapılmadı. Ancak Kabil yönetimi, daha önce yaptığı duyurularda Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin meşruiyetini tanımadığını ve mevcut hükümetin Roma Statüsü’ne bağlı olmadığını ilan etmişti.
Eski Afgan hükümetinin statüye katılımını hukuken geçersiz sayan ve mahkeme kararlarını “siyasi güdümlü” olarak niteleyen yönetimin sözcü yardımcısı Hamdullah Fitrat, 20 Şubat 2025 tarihinde yaptığı açıklamada konuya ilişkin şunları kaydetmişti:
“Mahkemeye üyelik gereksizdir. Bahsedilen hususlar ışığında, Afganistan İslam Emirliği, Roma Statüsü’ne uymakla yükümlü olmadığını ve önceki yönetimin statüye katılımının hukuki geçerliliğinin olmadığını resmen ilan eder.”
UCM’nin ABD güçlerine yönelik soruşturmayı sonlandırma adımı, Washington yönetiminin mahkemeye uyguladığı yaptırımların ardından geldi. Amerika Birleşik Devletleri, daha önce hem Afganistan’daki kendi askeri personelinin davranışlarının araştırılması hem de İsrailli yetkililer hakkında tutuklama emirleri çıkarılması nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yönelik yaptırım kararları almıştı.