İRAN EKONOMİSİ ALARM VERİYOR

İran Ekonomisinde Derin Kriz: ABD Yaptırımları Piyasayı Sarstı

ABD’nin İran’a karşı başlattığı yeni yaptırım kampanyası, uzun süredir ekonomik darboğazla mücadele eden ülkede hayat pahalılığını daha da artırdı. Enflasyonun yükselmesi, İran riyalinin değer kaybetmesi ve temel tüketim ürünlerine gelen zamlar, milyonlarca insanın geçim şartlarını ağırlaştırıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın petrol gelirlerini, finansal bağlantılarını ve alternatif ödeme kanallarını hedef alan kapsamlı yaptırım kararları açıkladı. Washington, İran yönetiminin mali kaynaklarını sınırlandırmayı amaçladığını savunurken ekonomik kuşatmanın asıl etkisini pazarda ve mutfakta halk hissediyor.

Riyal tarihî dip seviyede

İran riyali, ağustos ayında bir dolar karşısında 2 milyon riyalin üzerini gördü. Dövizdeki sert yükseliş; ithal gıda, ilaç, sanayi ham maddesi ve üretim maliyetlerini artırdı. İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti, ülkenin yeterli döviz kaynağına sahip olduğunu ve piyasaya 2 milyar dolara kadar müdahalede bulunulabileceğini açıkladı. Ancak çarşı ve pazardaki fiyatlar krizin giderek ağırlaştığını gösteriyor.

Gıda fiyatları iki kattan fazla arttı

Resmî verilere dayanan haberlere göre İran’da temmuz ayı yıllık enflasyonu yüzde 66’ya ulaşırken gıda fiyatları bir önceki yıla göre yüzde 128 yükseldi. Et, süt ürünleri, yumurta, ekmek, tahıl ve yağdaki artışlar, dar gelirli ailelerin alım gücünü büyük ölçüde azalttı. Et ve kümes hayvanlarında yıllık fiyat artışı yaklaşık yüzde 178’e, süt, peynir ve yumurtada yüzde 152’ye, ekmek ve tahıllarda ise yüzde 139’a ulaştı. Pek çok aile temel ihtiyaçlarını azaltmak ve sağlık harcamalarını ertelemek zorunda kaldı.

Yaptırımların bedelini halk ödüyor

Tahran yönetimi Amerikan yaptırımlarını “ekonomik savaş” olarak nitelendiriyor. Bununla birlikte ülke içindeki yolsuzluk, kötü yönetim ve kaynak dağılımındaki adaletsizlikler de krizi derinleştiriyor. Ekonomik yaptırımlar kâğıt üzerinde yönetimleri hedef alsa da uygulamada ilaca ulaşamayan hastayı, sofrasını küçülten aileyi ve işini kaybeden emekçiyi vuruyor. İran’daki gelişmeler, yaptırımların sıradan insanların hayatını hedef alan ağır bir kuşatma yöntemine dönüşebildiğini gösteriyor. Bölgenin yeni ambargolara değil; adalete, diplomasiye ve barışa ihtiyacı bulunuyor.