KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER “YAKTÎN”

KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER  “YAKTÎN”

Derken Biz onu (Yunus’u) ağaçsız çıplak bir sahile attık,  o bitkin bir halde idi. Üzerine (gölge yapması için), Yaktin (kabak/kavun/karpuz/salatalık) cinsinden bir ağaç (bitirdik). (Saffat 145-146)

Yaktin, Cucurbitaceae familyasından bir bitkidir. Türkçede kabak, salatalık (hıyar), kavun ve karpuz olarak bilinen bitkilerin hepsi bu familyadandır. Kavun ve karpuz İngilizcede “melon” olarak adlandırılmaktadır. Bu ailede yaklaşık 95 cins ve 965 tür bitki bulunmaktadır . Böğürtlen ve çilek gibi yumuşak meyveler (berry) sınıfında olan bu bitkiler insanların en fazla tükettikleri gıdalar arasındadır. Bu ailedeki bitkilerin çoğu asma şeklinde (Fotoğraf 1) mevsimsel ürünler olmakla birlikte, aralarında ağaç şeklinde olanlar da vardır.

Üretim Miktarları

Dünyadaki yıllık 30 milyon ton civarında kabak yetiştirilmekte olup, en fazla üretim yapan ülkeler Çin, Hindistan, Rusya, Ukrayna ve ABD’dir. Karpuz ise Dünyada yılda 120 milyon ton civarında yetiştirilmektedir ve en fazla üretim yapan ülkeler arasında Çin (Dünya üretiminin üçte ikisi), İran, Türkiye ve Brezilya vardır. Kavun ise Türkiye’de nispeten daha fazla üretilmekte olup, dünya üretiminde Çin’den sonra gelmektedir. Dünyadaki yıllık toplam 27 milyon tonluk üretimin yaklaşık 2 milyon tonu Türkiye’de gerçekleşmektedir. Diğer büyük üreticiler İran ve Hindistan’dır. Salatalık ise dünya genelinde yılda 80 milyon ton civarında üretilmekte olup en büyük üreticiler Çin, Avrupa Birliği, Rusya, Türkiye, İran ve Ukrayna’dır.

Besin Değeri

Kavun, karpuz ve kabağın besin değerleri birbirine yakındır. Kabak protein açısından, kavun ise lif açısından biraz daha zengindir.

100 gram kavun, karpuz kabak ve salatalıktaki besin öğeleri.

Cucurbitaceae familyasıyla İlgili  Tıbbi Araştırmalar

Konuyla ilgili bilimsel literatür taraması yapılmıştır. PubMed’de (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/) 21 Nisan 2020 tarihinde “Cucurbitaceae” anahtar kelimesiyle yapılan bir aramada 7870 adet makale bulunmuştur. Bunların arasından derleme tarzındaki 61 adet makale incelenmiş, ayrıca bu makalelerin kaynaklarında belirtilen makalelerden yararlanılmıştır.

Cucurbitaceae familyası bilim insanlarının ilgisini çekmektedir. Bu bitkiler geleneksel tababette birçok tıbbi sorunun yanında sindirim sistemi hastalıkları ve bağırsak parazitlerinin tedavisinde dünya çapında kullanılagelmiştir. Bu farmakolojik etkiler, zamanla bilim inşaları tarafından çeşitli fitokimyasal bileşenlerle ilişkilendirilmiştir. Bu kimyasal bileşenler arasında karotenoidler, tokoferoller, fenoller, terpenoidler, saponinler, steroller, yağ asitleri, fonksiyonel karbonhidratlar ve polisakkaritler vardır.

Yapılan bir derlemede bu ailedeki besinlerin antimikrobiyal, antioksidan ve antikanser etkilerinin olduğu, özellikle diyabetik hastalarda kan şekeri seviyesi kontrolü ve alt idrar yolu hastalıklarında kullanılabileceklerine özel bir vurgu yapılmıştır.

Kabak ve karpuz çekirdeklerinin bağırsak paraziti düşürücüsü (antelmintik) olarak, idrar yolu sorunlarında, yüksek tansiyon tedavisinde, böbrek taşlarının gelişmesini önlemek için, prostat bozukluklarını hafifletmek ve hatta erizipel olarak cilt hastalığını iyileştirmek amacıyla kullanılabileceği belirtilmiştir.

Cucurbitaceae familyasındaki bitkilerin bazı klinik faydaları Tablo 2’de özetlenmiştir. Çeşitli klinik ve farmakolojik çalışmalarda Cucurbitaceae türlerinin ve bunların aktif bileşenlerinin kullanılması, antidiyabetik, analjezik, antienflamatuar ve kardiyoprotektif ilaçların ve gıdaların daha fazla üretimi için fırsat sağlayan faydalı bileşikleri ortaya çıkarmıştır…

Cucurbitaceae familyasının bazı klinik faydaları

MİRATHABER.COM

MİRATYOUTUBE