Gazze’de sivillerin öldürülmesine dair İsrail ordusu içinden tanıklıkları temel alan “NAZA”, 83. Venedik Uluslararası Film Festivali’nde 25 dakika boyunca ayakta alkışlandı. Lido Adası’ndaki gösterim, filmin festivalin en çok konuşulan yapımlarından biri haline gelmesine yol açtı ve süre bakımından rekor olarak değerlendirildi.
Belgeselin Venedik’te gördüğü ilgi, Gazze savaşı, medya etiği ve tanıklık temelli belgeselcilik üzerine çalışan öğrenciler ve araştırmacılar için dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Film, bir yandan savaşın sivil etkilerine dair içeriden anlatıları öne çıkarırken, diğer yandan güvenlik nedeniyle kimlik koruma ve gizli çekim yöntemlerinin belgesel pratiğindeki rolünü görünür kılıyor.
Sinema çevreleri açısından önemli olan bir başka nokta, filmin yalnızca festival programında yer alması değil, aynı zamanda uzun alkış süresiyle kamuoyunda güçlü bir görünürlük kazanması. Bu durum, belgesel sinemanın insan hakları, savaş tanıklığı ve kamusal hafıza tartışmalarındaki etkisini yeniden gündeme taşıyor.
“NAZA”yı öne çıkaran temel unsur, belgeselin kaynağı oldu. Yapım, İsrail ordusunda görev yapmış ya da istihbarat ve askerî birimlerle bağlantılı 24 kişinin Gazze’deki saldırılara ilişkin anlatılarını bir araya getiriyor. Bu tanıklıkların, sivillerin sistemli biçimde öldürüldüğünü söylediği aktarılıyor. Yapımcı ve yönetmen ekibinin aktardığına göre film, Tel Aviv’de üç yıl boyunca gizlice çekildi. Katılımcıların güvenliği için ses, görüntü ve kimlik bilgileri dijital değişikliklerle gizlendi. Bu yönüyle film, yalnızca içerdiği iddialarla değil, üretim biçimiyle de dikkat çekti.
Festivaldeki 25 dakikalık ayakta alkış, organizasyonu yıllardır takip eden çevrelerce süre bakımından rekor olarak nitelendirildi. İtalyan basını da filmin, Venedik’te uzun süre alkışlanan yapımlar arasına girdiğini ve geçen yıl 24 dakikalık alkış alan “Hind Receb’in Sesi”ni geride bıraktığını yazdı.
Bu tür festival tepkileri, belgeselin yalnızca bir film olarak değil, savaşın anlatımı ve uluslararası kamuoyu üzerindeki etkisi bakımından da güçlü bir yankı ürettiğini gösteriyor. Film, büyük ödül Altın Aslan için yarışan yapımlar arasında yer alıyor. Gösterim öncesinde konuşan yönetmen Yuval Abraham, filmin İsrail’de yaklaşan seçimlerden değil, katledilen Filistinlilerden söz ettiğini söyledi. Abraham, amaçlarının Gazze’deki “öldürme sistemi”nin nasıl işlediğini ve dünyanın buna nasıl göz yumduğunu göstermek olduğunu belirtti.
Rachel Szor ise bu sistemi tasarlayan ve işleten kişilerin doğrudan konuşmasının önemine dikkat çekti. Yapımcı James Wilson da Yahudi kimliği ile İsrail hükümetinin politikalarının aynı şey olmadığını düşündüğünü ifade ederek, antisemitizm suçlamaları ile hükümet politikalarının birbirinden ayrılması gerektiği mesajını verdi.
Film, Gazze’deki yıkımı yalnızca dışarıdan bir haber akışı olarak değil, sistemin içinden gelen tanıklıklarla ele alıyor. Anlatılanlara göre operasyonlarda gözetleme sistemleri, uzaktan bombalama ve yapay zekâ destekli hedef tespiti kullanılıyor; ailelerin bulunduğu bilinen ev ve dairelerin de vurulduğu aktarılıyor.
Belgeselde, yerleşim yerlerinin kasten yakıldığı ve gıda dağıtımı sırasında öldürmelere doğrudan şahitlik eden isimlerin yer aldığı da belirtiliyor. Bu nedenle film, savaşın siviller üzerindeki etkisini, hesap verebilirlik ve inkârın kırılması tartışmalarıyla birlikte gündeme taşıyor.
Ana bilgiler
Bu gelişme öğrenciler, araştırmacılar ve sinema çevreleri için ne ifade ediyor?
Film neden dikkat çekti?
Venedik’teki alkış neden önemsendi?
Yönetmenler ne söylüyor?
Gazze bağlamında bu belgesel neyi görünür kılıyor?