Özbekistan: Pamuk Ambargosunu Kaldırın

Mirat Haber Ajansı

Yirmi milyonluk Müslüman Özbek Türkünün Orta Asya’da Seyhun ve Ceyhun ırmaklarından beslenen topraklarda yaşadığı Özbekistan’da hükümetinin tarımda kullandığı köleliğe yakın kötü çalışma şartları ve ülkenin totaliter yapısından dolayı uluslararası örgütlerin Özbek pamuğuna yönelik başlattıkları uluslararası ambargo Özbekistan ekonomisini zayıflatmakla tehdit ederken, ülke pamuğunun dış satımında eski günlerin arayışı içinde. Ülke on beş yıldır ambargo altındayken bunun üzerinde bir de Korona krizi gelip, Özbeklerin yurt dışında çalışan nüfusu da geri dönünce, çok zor durumda kaldılar.

Özbekistan İstihdam ve Çalışma İlişkileri Bakanı Nazım Hüseyinov, Perşembe günü Pamuk Kampanyası adlı uluslararası eylem platformuna bu durumu belirten açık bir mektup yazarak örgütün 2006’dan bu yana devam ettirdiği Özbek pamuğunun boykotundan vaz geçmesini istedi. Mektupta ülkenin Korona sokağa çıkma yasaklarından bu yana yaklaşık 150.000 vatandaşın işini kaybettiği, 200.000’den fazla kişinin yoksulluk sınırının altına düştüğü, 140.000 göçmen işçinin gelir kaynağı olmadan eve döndüğü belirtilmekte

Sovyet döneminden bu yana Özbekistan, geniş pamuk tarlalarında zorla ve çocuk işçiliği kullanmakta. 1991 yılından bu yana serbest kalan eski Sovyetler Birliği cumhuriyetlerinin aksine Özbekistan’da Sovyet rejimi aynen devam ediyor.  Her hasat mevsiminde, okul öğrencileri, üniversite öğrencileri ve doktorlar, öğretmenler ve askeri personel de dahil olmak üzere kamu idaresi çalışanları, mali tazminat olmaksızın devlete ait alanlarda pamuk toplamak için haftalar geçirmek zorunda kaldılar. Özbekistan eskiden farklı tarım yöntemleri izlerken Sovyet döneminde ülkenin tekstil ihtiyacına cevaben sadece pamuk üretmeye başladı. Bu da Aral Gölü’nün kurumasında temel nedenlerden biri oldu.

Uluslararası insan hakları gruplarının müdahalesinden sonra, yabancı hükümetler, şirketler ve yatırımcılar ülkeden gelen tekstil ürünlerini tedarik etmeme kararı verdiler. Bugüne kadar, 300’den fazla küresel şirket boykota katıldı.

Ülkeyi 25 sene demir yumrukla yöneten İslam Kerimov’un ölümünden sonra Reformcu Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyayev, Aralık 2016’da iktidara geldiğinde, zorla çalıştırmalara son verme ve tarıma özel mülkiyet getirme taahhüdünü vermişti. Özel işletmelerden oluşan bir kümelenme sisteminin tek pamuk üreticisi olarak devletten kademeli olarak toprakları devralması bekleniyor ancak henüz bu gerçekleşmedi.